Лаўрэнцій Фаміч Цанава

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Лаўрэнцій Фаміч Цанава
груз. ლავრენტი ცანავა (ჯანჯღავა)
груз. ლავრენტი ცანავა (ჯანჯღავა)
сцяг
Міністр Дзяржаўнай Бяспекі БССР
15 сакавіка 1946 — 29 кастрычніка 1951
Папярэднік: пасада перайменаваная
Пераемнік: Міхаіл Баскакаў
сцяг
Народны камісар Дзяржаўнай бяспекі БССР
7 мая 1943 — 15 сакавіка 1946
Папярэднік: пасада адноўленная
Пераемнік: пасада перайменаваная
сцяг
Народны камісар Дзяржаўнай бяспекі БССР
26 лютага 1941 — 31 ліпеня 1941
Папярэднік: пасада ўтвораная
Пераемнік: пасада скасаваная
сцяг
Народны камісар унутраных спраў БССР
17 снежня 1938 — 26 лютага 1941
Папярэднік: Аляксей Наседкін
Пераемнік: Аляксандр Мацвееў
 
Партыя: РКП(б), ВКП(б), КПСС
Адукацыя:
Дзейнасць: палітык
Нараджэнне: 9 (2) жніўня 1900(1900-08-02)
с. Нахонова Сянацкага павета Кутаіскай губерні, Расійская імперыя цяпер Самегрэла-Зема Сванеці, Грузія
Смерць: 12 кастрычніка 1955(1955-10-12) (55 гадоў)
Масква, РСФСР
 
Ваенная служба
Прыналежнасць: Flag of the Soviet Union.svg СССР
Званне:
Генерал-лейтэнант
Бітвы:
 
Узнагароды:
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна
Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга
Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Суворава I ступені Ордэн Кутузава I ступені Ордэн Кутузава I ступені
Ордэн «Чырвонага Сцяга», Манголія
Ордэн Крыж Грунвальда III ступені
Ордэн Рэспублікі (Тува)
Ганаровы супрацоўнік дзяржбяспекі
Медалі

Лаўрэ́нцій Фамі́ч Цана́ва (прозвішча да 1938 года — Джанджгава (Джанджава); жнівень 1900, в. Нахунова Кутаіская губерня — 12 кастрычніка 1955, Бутырская турма) — савецкі дзяржаўны дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР, першы сакратар Поційскага абкама УКП(б) (19351937), народны камісар НКУС БССР (19381941), народны камісар (з 1946 — міністр) дзяржаўнай бяспекі БССР (люты-чэрвень 1941, 19431951), намеснік міністра дзяржаўнай бяспекі СССР (19511952). Генерал-лейтэнант (1945).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У лютым 1921 г. арганізоўваў у роднай вёсцы паўстанцкія атрады. З сакавіка 1921 г. перайшоў у органы НК (руск.: ВЧК), начальнік палітычных бюро розных павятовых НК у Грузіі. Тут ён пазнаёміўся з Л. П. Берыям, што вызначыла поспех яго кар'еры.

З 1926 г. працаваў у пракуратуры, з 1929 г. — у сістэме Спецыяльных аддзелаў, а з мая 1929 г. — ізноў у НК. Нарэшце ў чэрвені 1929 г. Цанава быў прызначаны на самастойную пасаду начальніка Чыатурынскага райаддзела ДПУ, але ўжо ў снежні 1930 г. пераведзены Берыям у апарат ДПУ Грузіі, памочнікам начальніка ДПУ. З лютага 1933 г. працаваў у сістэме Наркамата саўгасаў і Спажыўсаюза; намеснікам дырэктара Лімантрэста (19331934), намеснікам начальніка Субтрапічнага ўпраўлення Наркамата земляробства ЗСФСР (1934-1935), намеснікам кіраўніка Самтрэста (1935). У сакавіку 1935 — ліпені 1937 — 1-й сакратар Поціўскага гаркама КП(б) Грузіі, у кастрычніку 1937 — снежні 1938 — начальнік «Калхідбуда».

З 1937 дэпутат Вярхоўнага Савета СССР. Пасля прызначэння Берыі наркамам унутраных спраў СССР у 1938 годзе зрабіў бліскучую кар'еру. 17 снежня 1938 Цанава быў прызначаны наркамам унутраных спраў Беларусі, у лютым—чэрвене 1941 наркам дзяржаўнай бяспекі БССР. У 1939 арганізаваў масавыя арышты на далучаных да СССР тэрыторыях Заходняй Беларусі. У 1939-1952 гг. — член Цэнтральнай рэвізійнай камісіі УКП(б).

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны працаваў у 1941—1942 намеснікам начальніка Упраўлення спецыяльных аддзелаў НКУС СССР, адначасова ў 1941—1943 начальнік Спецыяльных аддзелаў Заходняга і Цэнтральнага франтоў. Падчас баёў на Заходнім фронце быў цяжка паранены і кантужаны. З 7 мая 1943 наркам (з 1946 — міністр) дзяржаўнай бяспекі Беларусі, адначасова ў 1943—1945 быў намеснікам начальніка Цэнтральнага штаба партызанскага руху, а ў 1945 быў намеснікам камандуючага 2-м Беларускім фронтам. У 1949-1951 выпусціў кнігу «Усенародная партызанская вайна ў Беларусі супраць фашысцкіх захопнікаў».

29 кастрычніка 1951 г. быў прызначаны намеснікам міністра дзяржаўнай бяспекі СССР і 6 лістапада 1951, акрамя таго, яшчэ начальнікам 2-га Галоўнага ўпраўлення (контрразведка) МДБ. 15 лютага 1952 г. быў зняты «за сур'ёзныя памылкі» і адпраўлены на пенсію. Пасля смерці І. В. Сталіна былы заступнік Цанавы — Берыя апублікаваў матэрыялы па забойстве Міхоэлса, і 4 красавіка 1953 Цанава быў арыштаваны. З турмы некалькі разоў звяртаўся да савецкага кіраўніцтва з просьбай пра вызвалення з-пад следства. Памёр у бальніцы Бутырскай турмы, паводле іншых звестках -- скончыў жыццё самагубствам.

Званні[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Архіўны рэквізіт на сайце «Подзвіг народа» № 47029458.
  2. Архіўны рэквізіт на сайце «Подзвіг народа» № 12111683.
  3. Архіўны рэквізіт на сайце «Подзвіг народа» № 46991477.
  4. Архіўны рэквізіт на сайце «Подзвіг народа» № 46960293.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]