Марганец

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
25 ХромМарганецЖалеза
ВадародГелійЛітыйБерылійБорВугляродАзотКіслародФторНеонНатрыйМагнійАлюмінійКрэмнійФосфарСераХлорАргонКалійКальцыйСкандыйТытанВанадыйХромМарганецЖалезаКобальтНікельМедзьЦынкГалійГерманійМыш’якСеленБромКрыптонРубідыйСтронцыйІтрыйЦырконійНіёбійМалібдэнТэхнецыйРутэнійРодыйПаладыйСераброКадмійІндыйВолаваСурмаТэлурЁдКсенонЦэзійБарыйЛантанЦэрыйПразеадымНеадымПраметыйСамарыйЕўропійГадалінійТэрбійДыспрозійГольмійЭрбійТулійІтэрбійЛютэцыйГафнійТанталВальфрамРэнійОсмійІрыдыйПлацінаЗолатаРтуцьТалійСвінецВісмутПалонійАстатРадонФранцыйРадыйАктынійТорыйПратактынійУранНептунійПлутонійАмерыцыйКюрыйБерклійКаліфорнійЭйнштэйнійФермійМендзялевійНобелійЛаўрэнсійРэзерфордыйДубнійСіборгійБорыйХасійМейтнерыйДармштадтыйРэнтгенійКаперніцыйУнунтрыйУнунквадыйУнунпентыйУнунгексійУнусептыйУнуноктыйПерыядычная сістэма элементаў
25Mn
Вонкавы від простага рэчыва
Manganese electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Цвёрды, далікатны метал светла-шэрага колеру
Уласцівасці атама
Імя, сімвал, нумар

Марганец / Manganum (Mn), 25

Атамная маса
(малярная маса)

54,93805 а. а. м. (г/моль)

Электронная канфігурацыя

[Ar] 3d5 4s2

Радыус атама

135 пм

Хімічныя ўласцівасці
Кавалентны радыус

117 пм

Радыус іона

(+7e) 46 (+2e) 80 пм

Электраадмоўнасць

1,55 (шкала Полінга)

Электродны патэнцыял

0

Ступені акіслення

7, 6, 5, 4, 3, 2, 0, -1

Энергія іанізацыі
(першы электрон)

716,8 (7,43) кДж/моль (эв)

Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва
Шчыльнасць (пры з. у.)

7,21 г/см³

Тэмпература плаўлення

1 517 K

Тэмпература кіпення

2 235 K

Цеплыня плаўлення

(13,4) кДж/моль

Цеплыня выпарэння

221 кДж/моль

Малярная цеплаёмістасць

26,3 Дж/(K·моль)

Малярны аб'ём

7,39 см³/моль

Крышталічная рашотка простага рэчыва
Структура рашоткі

кубічная

Параметры рашоткі

8,890 Å

Тэмпература Дэбая

400 K

Іншыя характарыстыкі
Цеплаправоднасць

(300 K) (7,8) Вт/(м·К)

25 Марганец
54,938
3d54s²

Марганец (лац.: Manganum) Mnхімічны элемент VII групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 25. Цяжкі серабрыста-белы метал.

Прыродныя крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Па распаўсюджанасці ў прыродзе займае 11-е месца сярод іншых элементаў. Часта сустракаюцца яго шматлікія мінералы. Вялікія запасы жалеза-марганцавых канкрэцый знаходзяцца на дне Сусветнага Акіяна (займаюць каля 10% плошчы акіянічнага ложа). Буйнейшыя радовішчы марганцу — у ПАР і Украіне. Вялікія радовішчы — у КНР, Аўстраліі, Бразіліі, Габоне, Індыі, Мексіцы, Грузіі, Расіі.

Прымяненне[правіць | правіць зыходнік]

Асноўны спажывец марганцу — чорная металургія. Больш за 90% здабытага марганцу ідзе на раскісленне і дэсульфурацыю сталі і чыгуну і на дабаўкі ў спецыяльныя сталі. Марганец надае ім каразійную стойкасць, зносастойкасць, цвёрдасць (для вырабу дэталей, якія падвяргаюцца сціранню пры вялікіх нагрузках — адказныя часткі драбілак, млыноў, чыгуначныя рэйкі і г.д.).