Анклаў

C — анклаў краіны А, які аточаны яе тэрыторыяй. Ён жа — эксклаў краіны B.

Анклаў (фр.: enclave — ад лац.: inclavare — замыкаць на ключ) — тэрыторыя або частка тэрыторыі краіны, аточаная з усіх бакоў тэрыторыяй іншай дзяржавы.

Прыклады дзяржаваў-анклаваў: Ватыкан і Сан-Марына ў Італіі, Лесота ў ПАР.

Калі анклаў мае выхад да мора, тады яго называюць напаўанклавам. Напрыклад, Манака, Партугалія, Бруней, Сектар Газа (Палесціна), Калінінградская вобласць.

Эксклаў

C — эксклаў краіны B, які атачаны тэрыторыяй краін А і D

Прыватным выпадкам анклава з'яўляецца эксклаў (ад лац.: ex — па-за + clavis — ключ) — частка тэрыторыі дзяржавы, якая не мае агульных межаў з асноўнай ягонай часткай і аточаная чужой тэрыторыяй. Прыклад эксклава на тэрыторыі Беларусі — вёскі Санькова-Мядзьвежжа, якія адміністрацыйна адносяцца да Бранскае вобласці Расіі. Эксклаў на тэрыторыі СНД - Нахічэванская Аўтаномная Рэспубліка, якая ўваходзіць у склад Азербайджана; яе атачаюць Арменія, Іран і Турцыя.

Эксклаў, які мае выхад да мора, называецца напаўэксклавам. Напрыклад, Аляска (ЗША), Сеута і Мелілья (Іспанія), а таксама сяло Дубкі (Пскоўская вобласць) на мысе, які выступае ў Пскоўскае возера, якое абасобленае ад Пскоўскай вобласці Расіі тэрыторыяй Эстоніі [1].

Пашыранае разуменне

Часам паняцці анклава і эксклава пашыраюць на іншыя тэрытарыяльныя ўтварэнні — напрыклад, на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў складзе дзяржавы. Так, ва Украіне г. Славуціч з навакольнымі тэрыторыямі належыць да Кіеўскай вобласці, хаця з усіх бакоў аточаны тэрыторыяй Чарнігаўскае вобласці; такім чынам, кажуць, што Славуціч — эксклаў Кіеўскай вобласці.

Дзяржавы-анклавы

• Ватыкан (анклаў на тэрыторыі Італіі)
• Андора (анклаў у дачыненні да Францыі з поўначы і да Іспаніі з поўдня)
• Шаблон:Сцягафікацыя/Мальтыйскі ордэн (анклаў на тэрыторыі Італіі)
• Сан-Марына (анклаў на тэрыторыі Італіі)
• Лесота (анклаў на тэрыторыі ПАР)
• Бруней (паўанклаў у дачыненні да Малайзіі)
• Усходні Тымор (паўанклаў у дачыненні да Інданезіі)
• Гамбія (паўанклаў у дачыненні да Сенегала)
• Манака (паўанклаў у дачыненні да Францыі)
• Партугалія (паўанклаў у дачыненні да Іспаніі)
• Данія (паўанклаў у дачыненні да Германіі, мае марскую мяжу са Швецыяй)
• Канада (паўанклаў у дачыненні да ЗША, мае марскую мяжу з дацкай тэрыторыяй Грэнландыі і французскімі астравамі Сен-П'ер і Мікелон)
• Катар (паўанклаў у дачыненні да Саудаўскай Аравіі, мае марскую мяжу з Бахрэйнам і ААЭ)
• Рэспубліка Карэя (паўанклаў у дачыненні да КНДР, мае марскую мяжу з Японіяй)
• Шаблон:Сцягафікацыя/Папуа-Новая Гвінея (паўанклаў у дачыненні да Інданезіі, мае марскую мяжу з Аўстраліяй і Саламонавымі Астравамі)
• Дамініканская Рэспубліка — Гаіці (узаемныя паўанклавы)
• Ірландыя — Вялікабрытанія (узаемныя паўанклавы, Вялікабрытанія мае марскую мяжу з Францыяй)
• Шаблон:Сцягафікацыя/Мальтыйскі ордэн — Мальта (узаемныя паўанклавы)

Гл. таксама

• Эксклаў
• Калонія
• Анклаў адкрытага мора

У Сеціве

• Дополнительные материалы к: Винокуров Е. (2007) Теория анклавов(руск.)