Добасна
| Добасна | |
|---|---|
 | |
| Характарыстыка | |
| Даўжыня | 81 км |
| Басейн | 874 км² |
| Вадацёк | |
| Выток | Скачок |
| • Каардынаты | 53°21′54″ пн. ш. 29°37′14″ у. д.HGЯO |
| Вусце | Дняпро |
| • Каардынаты | 52°51′00″ пн. ш. 30°03′47″ у. д.HGЯO |
| Размяшчэнне | |
| Водная сістэма | Дняпро → Чорнае мора |
|
|
|
| Краіна | |
| Рэгіёны | Магілёўская вобласць, Гомельская вобласць |
| Раёны | Кіраўскі раён, Рагачоўскі раён, Жлобінскі раён |
   |
|
 выток вусце |
|
|
— выток, — вусце |
|
 Медыяфайлы на Вікісховішчы | |
Добасна, Дабасна, Дабосна, Добысна, Дубосьня[крыніца не пазначана 106 дзён] — рака ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці, Рагачоўскім і Жлобінскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дняпро.
Назва
[правіць | правіць зыходнік]На думку А. Рогалева, у гідроніме Добасна першая частка Доб(а)- звязана з даўнім індаеўрапейскім коранем у значэнні «глыбокі, нізінны», «упадзіна». Другі каранёвы элемент -сн- супастаўляецца з фактамі інда-іранскіх моў, у якіх указвае на цякучыя воды. Такім чынам, гідронім Добасна разумеўся як «глыбокая цякучая вада»[1].
Балцкі ўтваральнік -sna у назвах верхнедняпроўскіх рэчак Нерэсна, Опісна.[2]
У. Тапароў, разважаючы аб прускім dambo «нізіннае месца», прыводзіць літ. daubà «яр», «катлавіна», dauburys, daũbti «выдзёўбваць», лтш. daũba, літ. dùbti — да і.-еўр. *dheub-/*dhoub-: гоцк. diups «глыбокі», тох. В. tsop- «паглыбляць»; славен. dupa, чэш. doupa, рус. дупло і г. д.[3][4]. Назва матываваная асаблівасцямі рэчышча (яго глыбіні) азначала «глыбокая (рака)».[крыніца не пазначана 43 дні]
З коранем Dub- літоўскія гідронімы тыпу Dubė, Dubis, Dubija, Dubinga, Dubysa. Гідронімы Dabinta, Dabinčius, Dabotis, Dabulis А. Ванагасам звязваюцца з doba «яма, дупло»[5].
Гідраграфія
[правіць | правіць зыходнік]Даўжыня 81 км. Плошча вадазбору 874 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км.
Пачынаецца каля пасёлка Скачок Кіраўскага раёна, вусце на паўднёвай ускраіне горада Жлобін. Цячэ ў межах паўночнай часткі Гомельскага Палесся. Даліна ў высокай плыні невыразная, ніжэй трапецападобная, шырынёй 700—900 м. Абалона двухбаковая, яе шырыня 200—300 м. Рэчышча каналізаванае амаль на ўсім працягу. Шырыня ракі ў межань 5—15 м. Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў пачатку 3-й дэкады снежня, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,8 м. Замярзае ў сярэдзіне снежня, крыгалом у 3-й дэкадзе сакавіка. Веснавы ледаход 3—5 дзён.
У басейне ракі вадасховішча Скрыпліца.
Прытокі
[правіць | правіць зыходнік]Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ А. Ф. Рогалеў. Родныя назвы (тапанімія Жлобінскага раёна) // Святло каштоўнасцей духоўных. Жлобінскі край: мінулае і сучаснасць. Гомель, 2009. С. 137-184.
- ↑ В. Н. Топоров, О. Н. Трубачев. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 198, 199.
- ↑ J. Pokorny. Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Bern / München 1959 / 1969. C. 267—268.
- ↑ В. Н. Топоров. Прусский язык. A-D. Москва, 1975. С. 294—295.
- ↑ A. Vanagas. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius, 1981. — С. 78, 93.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-85700-133-1.