Маляўкі (Мінск)
Вёска
Маляўкі .jpg) Маляўкі ў 2017 годзе
  Маляўкі  Маляўкі | ||||||||||||
Маля́ўкі — колішняя вёска на левым беразе ракі Свіслач, з 1967 года ў складзе Мінска.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Вялікае Княства Літоўскае
[правіць | правіць зыходнік]У 1507 годзе вялікі князь літоўскі Жыгімонт Стары пацвердзіў войту менскаму Абраму Езафовічу валоданне сялом Шейпічы: «А у Менскомъ повете на реце на Свислочы [село] на имя Шеипичы а Нефеда зъ сынми, а Молявъку Семенковича зъ братею…», — пазней, напэўна, імя Маляўкі стала родавым прозвішчам і дало назву дзвюм вёскам — Маляўкам і Маляўшчыне[1].
Згадваецца ў 1557 годзе як сяло Малявычы (Маляўкі), дзяржаўная ўласнасць. Тагачаснае напісанне старабеларускай мовай: Молявычи (Молявки). Па адміністрацыйнай рэформе 1564—1566 гадоў у складзе Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1667 годзе маёнтак Маляўкі, 10 дымоў. У 1791 годзе вёска Маляўкі маёнтка Грэбелькі Менскай парафіі, дзяржаўная ўласнасць.
Пад уладай Расійскай імперыі
[правіць | правіць зыходнік]У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні.
Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета. У сярэдзіне XIX стагоддзя ваколіца, побач месціўся двор Маляўкі або Бугрымаўка. У 1860-я гады было 22 двары[2]. З 1870 года ўладальнікам засценка Бугрымаўка і ваколіцы Маляўкі быў правадзейны стацкі саветнік Павел Міхайлавіч Хамянтоўскі, праваслаўны, права валодання «з найвышэйшага дазволу ў выглядзе ўзнагароды за службу» паводле купчай крэпасці, меў 643 дзесяціны зямлі ў Маляўках (двор Бугрымаўка і ваколіца Маляўкі разам)[3]. У 1889 годзе ўладальнік ён жа[4]. У ваколіцы жылі арандатары, паводле краязнаўца Аляксандра Ельскага, цэны арэнды былі высокія[5].
Найноўшы час
[правіць | правіць зыходнік]3.jpg)
2.jpg)
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і кастрычніку 1920 года пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).
З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 1924 года вёска ў Прыгарадным, а пасля ў Навадворскім сельсавеце Менскай акругі[6]. 1 снежня 1926 года ў вёсцы адкрыта школа для малаграматных[7]. З 26 ліпеня 1930 года ў Самахвалавіцкім раёне, з 19 студзеня 1931 года ў падпарадкаванні Менскага гарадскога савета, з 26 траўня 1835 года ў Менскім раёне. У 1930-я гады праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.
У 1967 годзе ўключаная ў межы горада Мінска[8], Ленінскі раён. На вуліцы Маляўкі засталіся 2 дамы.
Насельніцтва
[правіць | правіць зыходнік]- 1897 год — 22 двары, 144 жыхары[9]
- 1908 год — 24 двары, 155 жыхароў[10]
- 1917 год — 27 двароў, 141 жыхар (111 беларусаў і 30 палякаў)[11]
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Груша А. І., с. 58—59.
- ↑ Европейская Россия (Шуберт) 1:126K v.1 - вуліца Маляўкі, Мінск. retromap.ru. Праверана 28 кастрычніка 2025.
- ↑ Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1876 годъ 1877, с. 168.
- ↑ Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1888 год 1889, с. 59.
- ↑ SgKP 1884, s. 943.
- ↑ Минск : энциклопедический справочник 1983, с. 224.
- ↑ Школы в пригородных деревнях(руск.) // Звезда : газета. — Минск: 1926. — № 283. — С. 5.
- ↑ Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 19 снежня 1967 г. Аб уключэнні ў мяжу горада Мінска некаторых населеных пунктаў Мінскага раёна // Збор законаў, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1967, № 36 (1194).
- ↑ Памяць 1998, с. 603.
- ↑ Ярмоловичъ В. 1909, с. 126.
- ↑ Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) 1924, с. 158.
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Маляўкі // Памяць: Гіст-дакум. хроніка Мінскага р-на / Гал. рэд. Беларус. Энцыкл.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.. — Мінск: БелЭн, 1998. — 640 с.
- Малявки // Минск : энциклопедический справочник / Л. В. Аржаева и др.; редколлегия: И. П. Шамякин (главный редактор) и др.. — Минск: Белорусская Советская Энциклопедия, 1983. — 467 с. — 70 000 экз.
- Груша А. І. Ваколіцы Менска іх іх уладальнікі ў 30-х гадах XV — пачатку XVI ст. // Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі. Крыніцы па гісторыі горада. Сацыяльныя структуры і паўсядзённасць (да 945-годдзя Мінска) : зборнік навуковых артыкулаў / уклад. А. І. Груша ; рэдкал.: А. А. Каваленя [і інш.].. — Мінск: Беларуская навука. — С. 50—89. — 564 с. — ISBN 978-985-08-1497-5.
- Рапановіч Я. Н. Слоўнік назваў населеных пунктаў Мінскай вобласці / Рэд. П. П. Шуба. — Мінск: Навука і тэхніка, 1981. — 360 с.
- Сацукевіч І. І. Вёскі, што ўвайшлі ў склад Мінска. — nashapamiac.org. Архівавана з першакрыніцы 9 кастрычніка 2018.
- Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи за 1876 годъ / Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета. — Минскъ: Типографія Губернскаго Правленія, 1877. — 187 с.
- Списокъ Землевладѣльцевъ Минской Губерніи [за 1888 год] / Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета. — Минскъ: Минская Губернская Типографія, 1889. — 419 с.
- Список населенных мест Б.С.С.Р. (б. Минской губернии) / Центральное Статистическое Бюро Б.С.С.Р. — Минск: Белтрестпечать, 1924.
- Ярмоловичъ В. С. Списокъ населенныхъ мѣстъ Минской губерніи. — Минскъ: Изданіе Минскаго Губернскаго Статистическаго Комитета, 1909. — 231 с.
- Jelski A. Malawki // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce (польск.). — Warszawa, 1884. — S. 943.
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]
На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маляўкі (Мінск)
