Горад Каір

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Каір
القاهرة (al-Qāhira)
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Cairo Montage.png

Каардынаты: 30°03′00″ пн. ш. 31°14′00″ у. д. / 30.05° пн. ш. 31.233333° у. д. (G) (O) (Я)30°03′00″ пн. ш. 31°14′00″ у. д. / 30.05° пн. ш. 31.233333° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Глава
Абдэль Азім Муса Вазір
Плошча
214 км²
Насельніцтва (2005)
7,7 млн. чалавек
Афіцыйны сайт

Каір (Егіпет)
Каір
Каір

Каір (араб.: القاهرة, al-Qāhira — «перамаганосная») — сталіца Егіпта і цэнтр аднайменнай мухафазы, самы вялікі, разам з Лагасам (Нігерыя) горад Афрыкі, самы вялікі горад арабскага свету. Насельніцтва 7 734 602 (1 снежня 2005). Плошча 214 км². Складаецца з 14 раёнаў. Месца правядзення Каірскага міжнароднага кінафестывалю.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Каір знаходзіцца на ўзбярэжжы і некалькіх астравах Ніла, недалёка ад месца, дзе рака ўтварае дэльту.

Самая старая частка горада знаходзіцца на ўсход ад Ніла. Новая частка горада размяшчаецца на ўсход, займаючы даўнія сельскагаспадарчыя тэрыторыі. Гэтыя кварталы былі пабудаваныя ў асноўным у ХІХ стагоддзі, тут шмат шырокіх вуліц, зеляніны і адкрытых плошчаў. У старой частцы горада вельмі густая забудова, невялікія крывыя вуліцы, якія часта канчаюцца тупікамі. Большая частка офісаў і дзяржаўных устаноў знаходзяцца ў заходняй частцы горада, а ва ўсходняй частцы знаходзяцца амаль усе мячэці Каіра.

Горад разрастаецца і ў пустэльню. Масты злучаюць абодва берагі Ніла, аб'ядноўваючы астравы Гезіра і Рода (тут размяшчаюцца большасць дзяржаўных устаноў) з берагамі. На захад ад Каіра знаходзяцца вядомыя старажытнаегіпецкія помнікі – Сфінкс і Вялікія Піраміды, а ў 18 км ад Каіра знаходзяцца руіны старажытных гарадоў Мемфіса і Сакры.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова Каір размяшчаўся не на беразе Ніла. На поўдзень ад горада знаходзілася сталіца тагачаснага Егіпта – Мемфіс, які быў заснаваны ў ХХІХ стагоддзі да н.э. Першае паселішча якое з'явілася на месцы будучага Каіра быў рымскі форт, які быў заснаваны ў 150 годзе н.э.

Вакол форта з'явілася невялікае паселішча, у якім жылі копты. У 642 годзе арабскія войскі (пад кіраўніцтвам Амр ібн аль-Аса) заваявалі форт і ўмацавалі яго. Паселішча вакол яго пачало хутка расці. Неўзабаве тут з'явілася мершая ў Афрыцы мячэць.

Універсітэт Аль-Азхар, вядучая ісламская школа ў асманскія часы

Паступова паселішча пераўтварылася ў горад. З 973 года Каір стаў сталіцай Фацімідскага халіфата. У гэтыя гады горад стаў цэнтрам арабскай філасофіі і навукі. Універсітэт Аль-Азхар стаў галоўным цэнтрам ісламскіх навучанняў (сёння гэта другі па старшынству з існуючых у свеце ўніверсітэтаў).

У 1517 годзе Каір быў заваяваны Асманскай імперыяй.

У 1798 годзе Егіпет быў заваяваны войскамі Напалеона. Але францзуская акупацыя скончылася праз тры гады. У 1851 годзе Каір быў злучаны чыгункай з Александрыяй. Значны ўплыў на развіццё горада аказала і будаўніцтва Суэцкага канала, пасля яго пабудовы ўсё больш еўрапейцаў пачало сяліцца ў горадзе. У 1860-х гадах наступіў эканамічны бум звязаны з гандлем бавоўнай.

Тагачасны ўладар Мухамед Алі, замест таго каб рэстаўраваць горад пачаў будаваць новыя кварталы на захад ад старога горада. Для забудовы горада былі нанятыя французскія архітэктары. Былі пабудаваныя багатыя вілы і міністэрскія сядзібы. У новым горадзе пачалі ездзіць трамваі. Пасля брытанскай акупацыі (брытанскія войскі заставаліся тут да 1956), а потым і каланізацыі забудова горада працягвалася. Пасля пабудовы новага канала Каір пачаў разрастацца і ў бок пустэльні. Хуткімі тэмпамі расло насельніцтва. Каір прыцягваў як мясцовых сельскіх жыхароў, так і еўрапейцаў. Пад час вайны з Ізраілем у ХХ стагоддзі насельніцтва горада значна ўзрасло за кошт бежанцаў з Сіная. Для размяшчэння мільёнаў жыхароў пабудаваныя шматлікія гарады-спадарожнікі.

Сучасны Каір гэта цэнтр ісламскага свету, дзякуючы ўніверсітэту Аль-Азхар.

З ХІХ стагоддзя Каір стаў цэнтрам турызму, дзякуючы блізкасці вядомых мясцінаў і вялікай колькасці музеяў.

Клімат[правіць | правіць зыходнік]

Каір знаходзіцца ў субтрапічнай зоне клімату. Пераважае цёплы і сухі пустынны клімат, часта з высокай вільготнасцю з-за ўплыву ракі Ніл. Сярэднегадавая тэмпература складае 21,7 градусаў па Цэльсіі, а гадавая колькасць ападкаў складае 24,7 мм (у сярэднім). Цёплым месяцам з'яўляецца ліпень у сярэднім 28 градусаў, самым халодным з'яўляецца студзень з 13,9 градуса па Цэльсіі (у сярэднім). Перыяд дажджоў прыходзіцца ў прамежкі з лістапада па сакавік у сярэднім ад 3,8 да 5,9 мм.

Лета, з мая па верасень, вельмі гарачае. Дзённыя тэмпературы дасягаюць максімума да 40 градусаў Цэльсія, з штодзённай працягласцю сонечнага святла да 13 гадзін у сярэднім. Уначы тэмпература паветра не апускаецца ніжэй 20 градусаў па Цэльсіі. У перыяд з кастрычніка па красавік дзённыя максімумы дасягаюць ад 20 да 28 градусаў па Цэльсіі, з штодзённая працягласць сонечнага святла — ад дзевяці да адзінаццаці гадзін. Узімку, з снежня па люты, сярэдняя тэмпература штодня апускаецца да 20 градусаў Цэльсія, а начныя тэмпературы ніжэй дзесяці градусаў Цэльсія (у сярэднім).

Насельніцтва Каіра(тыс.)
1907 1927 1947 1960 1972 1992 2005 2008
678 1 100 2 091 3 445 5 384 6 800 7 500 22 000

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Дзеючы з 1945 года шматтэрмінальны і шматпалосны Каірскі міжнародны аэрапорт адзін з самых загружаных на Блізкім Усходзе і галоўны ў краіне. З 1856 года дзейнічае Каірскі вакзал Рамзеса. Ва ўсе гарады ніжняга Егіпта і на Сінай з Каіра ходзяць міжгароднія аўтобусы. У горадзе ёсць порт і некалькі прыстаняў для пасажырскага, турыстычнага і грузавога суднаходства па Нілу.

Каірскі метрапалітэн ў 1987 годзе стаў першым у Афрыцы і на Блізкім Усходзе. У Вялікім Каіры (Геліопаліс і Наср-сіці) дзейнічае трамвай.

Музеі[правіць | правіць зыходнік]

Каірскі егіпецкі музей
  • Каірскі егіпецкі музей
  • Копцкі музей
  • Музей ісламскага мастацтва
  • Музей сучаснага мастацтва
  • Ваенны музей
  • Этнаграфічны музей
  • Музей аль-Гезіра
  • Паштовы музей
  • Чыгуначны музей

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Выбітныя ўраджэнцы і жыхары[правіць | правіць зыходнік]

Міжнародныя адносіны[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг Беларусі Мінск — горад-пабрацім Каіра з 1998.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2