Аргенціна

Аргенціна
República Argentina

Сцяг Аргенціны Герб Аргенціны -37.183333, -67.366667
Дэвіз: «En Unión y Libertad (ісп.: «У саюзе і волі»)»
Гімн: «Oid, Mortales»
Дата незалежнасці	9 ліпеня 1816 (ад Іспаніі)
Афіцыйная мова	Іспанская
Сталіца	Буэнас-Айрэс
Найбуйнейшыя гарады	Буэнас-Айрэс, Кордава, Расарыа
Форма кіравання	Прэзідэнцкая рэспубліка
Прэзідэнт Віцэ-прэзідэнт Прэм'ер-міністр	Крысціна Кіршнер Амада Буду Хуан Мануэль Абал Медзіна
Дзярж. рэлігія	Каталіцтва
Плошча • Усяго • % воднай паверхні	8-я ў свеце 2 766 890 км² 1,1%
Насельніцтва • Ацэнка (2010) • Шчыльнасць	40 091 359 чал. (31-я) 15 чал./км²
ІРЧП (2011)	▲ 0,797 (вельмі высокі) (45-ы)
Валюта	Аргенцінскае песа
Інтэрнэт-дамен	.ar
Код ISO	ARG
Тэлефонны код	+54
Часавы пояс	-3

Рэспу́бліка Аргенці́на, Аргенці́на,(па-іспанску: Republika Argentina  праслухаць^?) — краіна ў Паўднёвай Амерыцы. На поўначы мяжуе з Парагваем і Балівіяй на паўночным ўсходзе — з Бразіліяй і Уругваем, на захадзе — з Чылі. З поўдня краіна амываецца пралівам Дрэйка. Аргенціна прэтэндуе на Фалклендскія астравы, а таксама на частку Арктыкі. Назва паходзіць ад лацінскага argentum (серабро), якім індзейцы ўзнаградзілі тых, хто застаўся жывым пасля караблякрушэння з экспедыцыі Хуана Дыаса дэ Соліса. Аргенціна з'яўляецца членам гаспадарчай арганізацыі Меркосур.

Гісторыя

Перад тым, як сюды прыбылі еўрапецы ў 1516 годзе, тэрыторыі сучаснай Аргенціны былі заселеныя індзейцамі. У 1536 годзе быў закладзены Буэнас-Айрэс. З 1776 года гэтыя землі былі ў складзе віцэ-каралеўства Перу.

Геаграфія

Аргенціна займае паўднёва-ўсходнюю частка мацерыка Паўднёвай Амерыкі, ўсходнюю частку вострава Вогненная Зямля і бліжэйшыя астравы Эстадас і інш.

Аргенціна з поўначы на поўдзень мае 3700 км, з усходу на захад 1400 у найшырэйшым месцы. Цэнтральная і паўднёва-заходняя частка Аргенціны — гэта нізіна і выпалены стэп Пампа, які мяжуе з багатым нафтай пласкаўзвышшам Патагонія. Далей на поўдзень знаходзіцца субпалярная Вогненная Зямля. Заходняя частка краіны — гэта прадузгор'е, а таксама пачатак Андаў з найвышэйшым шчытом Паўднёвай Амерыкі пікам Аканкагуа. Цэнтральная частка — гэта пагор'е Куё. На поўначы ёсць субтрапікальныя раўніны Гран Чако. На паўднёвым захадзе знаходзіцца Месапатамія.

Агульная даўжыня мяжы 14 644 км. З іх — узбярэжжа 4989 км. Даўжыня межаў з суседнімі краінамі:

• Балівія 832 км
• Бразілія 1224 км
• Парагвай 1643 км
• Уругвай 1290 км
• Чылі 1560 км

Найвышэйшым пунктам Аргенціны з'яўляецца пік Аканкагуа — 6962 м н.у.м.

Найдаўжэшай ракой Аргенціны з'яўляецца рака Парана.

Эканоміка

Правінцыя Сальта.

У 1890—1930 гадах Аргенціна належала да адной з дзесяці найбагацейшых краін свету. Развіццё краіны падтрымлівалася, у асноўным, брытанскім капіталам і тычылася сельскай гаспадаркі ды інфраструктуры. Насельніцтва краіны расло на 4 % штогод. Даходы раслі яшчэ хучэй. На пераломе 20-30-х гадоў у Аргенціне, як і ў іншых краінах свету, пачаўся эканамічны крызыс. Падчас крызысу ў Аргенціну прыйшоўся дадатковы наплыў эмігрантаў. Гэта прывяло да таго, што Аргенціне цяжэй за іншыя краіны было вярнуцца да ранейшага ўзроўню даходаў на жыхара. У той час эканамічны лібералізм змяніўся палітыкай інтэрвенцыянізму і пратэкцыянізму. У 50-х гадах тагачасны прэзідент Хуан Дамінга Перон вырашыў ператварыць Аргенціну ў сацыялістычную дзяржаву па ўзорах заходніх краін. На жаль, сацыяльныя праграмы вымагалі вельмі шмат грошай і ўжо ў другой палове 50-ых, калі Перона скінулі з пасады прэзідэнта, пачаліся гады вострай эканоміі. З крызісам, які выклікалі сацыяльныя рэформы, здолелі справіцца ў 60-ых гадах ХХ стадоддзя, якія былі адзначыныя найбольш нізкай інфляцыяй. Але ўжо праз 10 гадоў Аргенціну, як і ўвесь капіталістычны свет, ахапіў чарговы эканамічны крызыс, рост СУПа быў невялікі, а інфляцыі наадварот. Каб справіцца з крызісам, Аргенціна набрала шмат крэдытаў у іншых краін, і гэта павялічала запазычанасць краіны, што разам з нестабільнай палітычнай сітуацыяй толькі пагоршыла стан краіны. У 80-ых гадах эканамічны крызіс перарос у катастрофу, некалькі дэфолтаў запар, гіперінфляцыя, а таксама спад вытворчасці. Каб перамагчы крызіс, пачынаюцца эканамічныя рэформы, у якія ўваходзіць прыватызацыя і лібералізацыя замежнага гандлю. Гэта абумовіла рост СУПа ў 1991—1998 гадах каля 6 %, што было блізкім да тагачаснага ўзросту СУП Чылі. Інфляцыя спала з 4000 % у год, да 1-2 %. Але вялікая запазычанасць перад іншаземнымі крэдыторамі, а таксама спад СУП у 1999 і 2000 гадах выклікалі чарговы эканамічны крызіс. Гвалтоўна ўзросла безпрацоўе. Чарговы прэзідэнт Нестар Кіршнер распачаў новыя эканамічныя рэформы. Увёў абмежаваны эканамічны кантроль, але зрабіць нацыяналізацыю не наважыўся. Эфектам такой палітыкі быў рост СУПа ў 2003—2007 гадах 7-11 % штогод.

Дэмаграфія

Найвялікія агламерацыі
Месца	Галоўны горад	Правінцыя	Насельніцтва (тыс.)	Рэгіён
1	горад Буэнас-Айрэс	(горад i правінцыя)	19 251	Пампа
2	Кордава	Кордава	1 513	Пампа
3	горад Покапіо	Санта-Фэ	1 295	Пампа
4	Мендоса	Мендоса	1 009	Куё
5	горад Ла-Плата	Буэнас-Айрэс	858	Пампа
6	Сан-Мігел де Тукуман	Тукуман	833	Паўднёвы-Захад
7	Мар-дел-Плата	Буэнас-Айрэс	700	Пампа
8	Сальта	Сальта	531	Паўднёвы-Захад
9	Санта-Фэ	Санта-Фэ	524	Пампа
10	Сан-Хуан	Сан-Хуан	456	Куё
11	Рэзістэнцыя	Чако	400	Гран-Чако
12	Неўкен	Неўкен	392	Патагонія
13	Сант'яга-дэл-Эстэао	Сант'яга-дэл-Эстэра	389	Гран-Чако
14	Карэнтэс	Карэнтэс	332	Месапатамія
15	Бая-Бланка	Буэнас-Айрэс	310	Пампа

Спорт

Зборная Аргенціны па футболе

Каляндар беларускіх арганізацый у Аргенціне

Беларусы Аргенціны

• Павел Мікалаевіч Бойка

Вядомыя асобы

• Ж. Дэ Грасіа (1984—2012) — аргенцінская фотамадэль

Гл. таксама

• Белавежа, культурнае таварыства
• Астар П'яцола
• Ліанель Месі
• Славянскі саюз у Аргенціне
• Гара Тупунгата
• Хорхе Відэла
• Русский в Аргентине
• Габрыэль Батыстута
• Мяцежны Шлях
• Горад Кордава
• Капаяны

* Аргенцінскае Міжрэчча