Горад Цхінвалі

Горад

Цхінвалі
асец.: Цхинвал

Каардынаты Каардынаты: 42°12′32″ пн. ш. 43°58′12″ у. д. / 42.208889° пн. ш. 43.97° у. д. ^(G) ^(O) ^(Я)42.208889, 43.9742°12′32″ пн. ш. 43°58′12″ у. д. / 42.208889° пн. ш. 43.97° у. д. ^(G) ^(O) ^(Я)

Краіна	Грузія
Рэгіён	Паўднёвая Асеція
Раён	Цхінвальскі
Глава	Алан Катаеў
Першае згадванне	1398
Ранейшыя назвы	Сталінірі
Плошча	7,4 км²
Насельніцтва (1989)	42 333 чалавек
Шчыльнасць	4054 чал./км²
Нацыянальны склад	асеціны, грузіны, рускія
Канфесійны склад	праваслаўныя
Часавы пояс	UTC+3
Тэлефонны код	+799744 і +995344
Афіцыйны сайт	http://chinval.ru/

Цхінвалі

Цхінвалі на Вікісховішчы

Помнік абаронцам Цхінвалі і мірным жыхарам, якія загінулі падчас канфлікту з Грузіяй (1991—1992)

Пасля абстрэла грузінскай артылерыяй, жнівень 2008

Цхінвалі або Цхінвал (асец. i рус. Цхинвал; груз. ცხინვალი) — сталіца Рэспублікі Паўднёвая Асеція. Першае згадванне пра Цхінвалі ў летапісе^{[Крыніца?]} адбылося ў 1380 годзе. З 1922 года — у складзе Паўднёва-Асецінскай аўтаномнай вобласці (ПААВ) Грузінскай ССР, ў 1936—1954 меў назву Сталініры (у гонар І. В. Сталіна). У Цхінвалі жыве каля 30 тысяч чалавек — прыкладна як у райцэнтры памерам з Бярозу^[1].

У чэрвені-верасні 1990 года ў Цхінвалі Саветам народных дэпутатаў ПААВ у адказ на рашэнне аб прызнанні незаконнымі ўсіх юрыдычных актаў, прынятых пасля 1921 года (а Паўднёвая Асеція вярнулася ў склад Грузіі ў 1922 годзе) прыняў Дэкларацыю аб суверэнітэце і аб стварэнні Паўднёва-Асецінскай ССР.

У ноч з 5 на 6 студзеня 1991 года Грузія ўвяла ў горад часці паліцыі і нацыянальнай гвардыі. У горадзе былі сфарміраваны атрады самааховы, якія выцеснілі грузінскае войска з горада. Пачаліся абстрэлы горада з артылерыі і спробы зноў захапіць яго штурмам.

1 лютага 1991 года грузінскія ўлады адключылі электраэнергію, у выніку чаго загінулі дзесяткі жыхароў горада, асаблівы састарэлыя ў дамах састарэлых і немаўляты ў раддамах. Са студзеня па ліпень 1992 года Грузія вяла інтэнсіўныя артэлерыйскія абстрэлы Цхінвалі, што пацягнула за сабою смерць соцен мірных жыхароў.

Насельніцтва каля 30 тысяч чалавек, у асноўным асеціны. У горадзе захаваліся грузінскія помнікі дойлідства — Каўцкая царква св. Георгія (VIII—IX стст.), цэрквы Ўзнясення Багародзіцы, Квірацхавельская, Згудэрская царква св. Георгія. У Цхінвалі знаходзіцца рэзідэнцыя епархіі Нікозі і Цхінвалі Грузінскай праваслаўнай царквы.

Пасля 14 жніўня 1992 года ў расійскае войска атрымала мандат СНД на міратворчасць у рэгіёне.

8 жніўня 2008 горад стаў аб'ектам моцнага абстрэлу грузінскай ракетнай артылерыі, пасля якога грузінскія войскі паспрабавалі захапіць яго наземнымі часцямі. У выніку супраціву паўднёваасяцінскай арміі і пазней далучыўшыхся да яе расійскій войскаў, горад быў адбіты.