Бутан
З пляцоўкі Вікіпедыя.
БУТА́Н, Каралеўства Бутан, Druk Jul, што азначае "Каралеўства грымотнага дракона" — дзяржава ў Паўднёвай Азіі, ва ўсходніх Гімалаях, на поўначы і захадзе мяжуе з Кітаем, на поўдні і ўсходзе з Індыяй.
Бутан – таксама і гістарычная назва памежнай тэрыторыі ў Індыі ў штаце Заходняя Бенгалія з цэнтрам Калімпонг. Гэта тэрыторыя была адваявана англічанамі ў Бутана ў 19 стагоддзі.
Па адной з версій назва “Бутан” паходзіць ад Бху-Утан (Bhu-Uttan), што ў перакладзе з санскрыта азначае “высакагор'е” ці “горная краіна”. Па іншай версіі, назва паходзіць ад Бхот-Анг (Bhots-ant), што азначае “край Тыбета” ці “поўдзень Тыбета”.
З захаду каралеўства мяжуе з індыйскім штатам Сікім (да 1975 года незалежная краіна), з усходу са штатам Аруначал-Прадэш, на поўдні – са штатам Асам, у якім цягнецца шматгадовая грамадзянская краіна, на паўднёвым-захадзе – з Заходняй Бенгаліяй.
Змест |
[правіць] Гісторыя
Старажытная гісторыя Бутана малавядомая, але знойдзеныя каменныя прылады дазваляюць вызначыць час з'яўлення чалавека на гэтых тэрыторыях прыкладна 10 – 15 стагоддзямі да н.э. У 8 стагоддзі індыйскі ёг Гуру Рынпочэ (Падмасамбзава) распаўсюдзіў у Бутане будызм. Да пачатку 17 стагоддзя Бутан не ўтвараў адзіную краіну, а складаўся з некалькіх невялікіх княстваў.
Шабдрунг Нгаванг Намг’ял, лама ў 1616 годзе аб’яднаў краіну, увёў сістэму падзела свецкай і рэлігійнай улады, а таксама стварыў сістэму абарончых фартоў. Пасля смерці Шабдрунга ў 1651 годзе ў краіне зноў пачалася грамадзянская вайна. У 1772 годзе адбылася першая спроба заваявання Бутана брытанцамі. Заваяванне аднавілася ў 1864 годзе і пасля пяцімесячнай вайны, у 1865 годзе, была падпісана мірная дамова, па якой Бутан вымушаны быў аддаць частку тэрыторыі на поўдні.
17 снежня 1907 года сход прадстаўнікоў будыйскіх манахаў, дзяржаўных дзеячоў і іншых прадстаўнікоў насельніцтва выбраў першага караля , які стаў падтрымліваемы брытанцамі Ўг’ен Вангчук. У 1910 годзе кароль падпісаў дамову з Вялікабрытаніяй, у якой згадзіўся з пратэктаратам Брытаніі.
Пасля атрымання незалежнасці Індыяй у 1947 годзе, у 1949 годзе быў падпісаны бутана-індыйскі трактат аб сяброўстве, згодна з якім заваяваныя брытанцамі бутанскія правінцыі былі вернуты Бутану, а Індыя была абавязана весці абаронную і памежную палітыку Бутана, дапамагаць эканамічна. Трэці бутанскі кароль, які кіраваў з 1953 года Джыгмэ Кхесар Намгял Вангчук увёў краіну ў міжнароднае жыццё, у 1971 годзе Бутан стаў удзельнікам ААН.
[правіць] Палітыка
[правіць] Геаграфія
[правіць] Эканоміка
Большая частка насельніцтва краіны займаецца сельскай гаспадаркай (каля 91%). Вырошчваецца ў асноўным рыс, пшаніца і бавоўна.
Грашовая адзінка - Нгултрум.
У 1967 годзе пачала выходзіць першая бутанская газета – Куенсель.
У наш час у Бутане налічваецца 15 000 карыстальнікаў Інтэрнэта і 23 000 уладальнікаў сотавых тэлефонаў. Існуюць і радыёстанцыі (Bhutan Broadcasting Service. Бутанскі лама Дзонгсар Джамьянг Кхентсе Рынпочэ вядомы як рэжысёр, які напісаў сцэнарый фільмаў The Cup (1999) і інш.
[правіць] Дэмаграфія
[правіць] Рэлігія
[правіць] Культура
Бутанская культура заснавана на тыбэцкай культуры і на будызме.
Дзякуючы свайму месцазнаходжанню Бутан пазбег знешняга культурнага ўплыву. Улады краіны працяглы час прытрымліваліся палітыкі строгага ізаляцыянізму, як культурнага так і эканамічнага. Яшчэ ў другой палове 20 стагоддзя толькі некалькі іншаземцаў мелі магчымасць наведаць Бутан. Дзякуючы ўсяму гэтаму бутанскія традыцыі і звычаі захаваліся ў амаль нязменным стане.
[правіць] Гарады
Бутан - самая "сялянская" краіна свету; толькі шэсць працэнтаў насельніцтва жыве ў гарадах; 90% жыхароў займаецца сельскай гаспадаркай.
Самыя вялікія гарады (на 1 снежня 2005): Тхімпху (69.083), Пхуэндзолінг (17.043), Геду (8.469) і Гелапху (6.908).
Пачатковы або няпоўны змест, калі можаце, дапоўніце гэты артыкул.
