Джэймс Уайт Блэк

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Джэймс Уайт Блэк
англ.: James Whyte Black
James Black (pharmacologist).jpg
Дата нараджэння:

14 чэрвеня 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})

Месца нараджэння:

Адынгстан, Шатландыя

Дата смерці:

22 сакавіка 2010({{padleft:2010|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:22|2|0}}) (85 гадоў)

Месца смерці:

Лондан

Краіна:

Вялікабрытанія

Навуковая сфера:

фармакалогія

Месца працы:

Універсітэт Малая
Універсітэт Глазга
Універсітэцкі каледж Лондана
Каралеўскі каледж Лондана
Сэнт-Эндрускі ўніверсітэт

Альма-матэр:

Універсітэт Дандзі

Узнагароды і прэміі


Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1988)

Ордэн Заслуг
Рыцар-бакалаўр
Джэймс Уайт Блэк на ВікіСховішчы

Джэймс Уайт Блэк (англ.: James Whyte Black, 14 чэрвеня 1924 года, Адынгстан, Шатландыя22 сакавіка 2010 года, Лондан) — шатландскі фармаколаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1988 годзе разам з Дж.Х.Хітчынгсам і Г.Б.Элаян.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Джэймс Уайт Блэк нарадзіўся 14 чэрвеня 1924 года ў Адынгстане, Ланакшыры. Ён быў чацвёртым з пяці сыноў баптысцкай сям'і, вытокі якой прасочваюцца да Balquhidder у Пертшыры.[1] Яго бацька быў горным інжынерам.[1] Ён вырас у Файф, адукацыю атрымаў у сярэдняй школе Beath у Каўдэнбіце (англ.: Cowdenbeath) і ва ўзросце 15 гадоў выйграў стыпендыю для навучання ва ўніверсітэце Сэнт-Эндруса, дзе вывучаў медыцыну.[1] Яго сям'я была занадта бедная, каб адправіць яго ва ўніверсітэт. Яго настаўнік па матэматыцы пераканаў Блэка, каб ён здаў уступныя экзамены ва ўніверсітэт.[2].

Да 1967 года ўніверсітэцкі каледж Дандзі быў месцам для ўсёй клінічнай медыцынскай дзейнасці ва ўніверсітэце Сэнт-Эндруса. Ён паступіў ва ўніверсітэцкі каледж (які ў выніку стаў універсітэтам Дандзі) у 1943 годзе і скончыў яго ў 1946 годзе.[3]

Пасля заканчэння ён застаўся ва ўніверсітэцкім каледжы, каб далучыцца да аддзела фізіялогіі ў якасці асістэнта,каб пасля заняць пост выкладчыка ва ўніверсітэце Малая.[3][4] Але ён вырашыў не займацца кар'ерай практыкуючага ўрача[4].

Блэк зрабіў значны ўнёсак у фундаментальныя навуковыя і клінічныя веды ў галіне кардыялогіі і як урач, і як вучоны. Яго вынаходства прапраналола, бэта-адрэнаблакатара, які зрабіў рэвалюцыю ў медыцынскім упраўленні стэнакардыяй, лічыцца адным з самых важных укладаў ў клінічнай медыцыне і фармакалогіі 20-га стагоддзя.[5][6] Прапраналол быў апісаны як найбольшы прарыў у лячэнні хвароб сэрца з моманта адкрыцця наперстаўкі ў 18 стагоддзі і прынёсшы карысць мільёнам людзей.[4] Метад даследавання Блэка, яго адкрыцці ў галіне адрэнергічнай фармакалогіі і яго ўдакладненне механізмаў сардэчнай дзейнасці з'яўляюцца моцнымі бакамі яго працы[7].

Аўтар навуковых прац па стварэнні і выкарыстанні новых проціпухлінных і процівірусных прэпаратаў, для лячэння сардэчна-сасудзістых хвароб і язвавай хваробы страўніка.

Прафесар Лонданскага ўніверсітэта (1973).

Член Лонданскага Каралеўскага таварыства (1976).

Асабістае жыццё[правіць | правіць зыходнік]

Блэк сустрэў Хілары Джоан Воан (1924-1986) на балі ва ўніверсітэце ў 1944 годзе. Яны пабраліся шлюбам у 1946 годзе пасля заканчэння ўніверсітэта. Ён апісаў яе як "рухаючую сілу" свайго жыцця, пакуль яна не памерла ва ўзросце 61 у графстве Сурэй.[1][8] У іх нарадзілася дачка, Стэфані, у 1951 годзе.[1] Блэк зноў ажаніўся ў 1994 годзе з прафесарам Ронай Мак-Кі.[4] Блэк не быў публічным чалавекам, таму ён са здзіўленнем успрыняў навіну, што ён атрымаў Нобелеўскую прэмію.[4]

Блэк памёр ва ўзросце 85 гадоў раніцай 22 сакавіка 2010 года пасля працяглай хваробы. Яго смерць была абвешчана ўніверсітэтам Дандзі, дзе ён быў канцлерам з 1992 па 2006 год.[9] Яго пахаванне адбылося 29 сакавіка ў царкве Св.Калумба ў Лондане.[10] Ён пахаваны на могілках Ardclach прыхода, створанага ў 1655 годзе, побач з Нэрнам, Шатландыя.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Black, Sir James W Autobiography. The Nobel Foundation. Праверана 23 сакавіка 2010.
  2. Scottish Nobel prize winner Sir James Black dies at age 85 , The Daily Record (23 March 2010). Праверана 25 сакавіка 2010.
  3. 3,0 3,1 Death of Sir James Black. Archives, Records and Artefacts at the University of Dundee. Праверана 13 чэрвеня 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Sir James Black, OM , The Telegraph (23 March 2010). Праверана 25 сакавіка 2010.
  5. Stapleton, Melanie P. (1997). "Sir James Black and Propranolol". Texas Heart Institute Journal 24 (4): 336–342. PMID 9456487. 
  6. "anTAGonist" and "ciMETidine". American Chemical Society (2005). Праверана 25 снежня 2005.
  7. Alan Taylor. Or is this our national hero? , Sunday Herald (25 January 2004). Праверана 25 студзеня 2004.
  8. Deaths England and Wales 1984-2006
  9. Nobel Prize-winning scientist Sir James Black dies , BBC News, BBC (22 March 2010). Праверана 25 сакавіка 2010.
  10. Heart disease treatment pioneer James Black dies , Associated Press (22 March 2010). Праверана 25 сакавіка 2010.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы - Варанец / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1996. - 511 с.: іл.