Чашніцкі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Чашніцкі раён
Герб
Coat of Arms of Čašniki, Belarus.png
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Віцебская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Чашнікі
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 73,27 %, руская 25,62 %
Размаўляюць дома: беларуская 39,06 %, руская 59,13 %[1]
Насельніцтва (2009)
35 043 чал.[1] (5-е месца)
Шчыльнасць 23,66 чал./км²
Нацыянальны склад беларусы — 91,43 %,
рускія — 6,91 %,
іншыя — 1,66 %[1]
Плошча 1 481,12[2] км² (17-е месца)
Вышыня над узр-м мора
 - Найвышэйшая кропка
 - Самая нізкая кропка

 256 м
 122 м
Чашніцкі раён на карце
Часавы пояс UTC+2
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Чашніцкі раён на Вікісховішчы

Чашніцкі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці. Утвораны 17 жніўня 1924 года. Размешчаны на поўдні ад Віцебска. Мяжуе з Бешанковіцкім, Лепельскім, Сенненскім, Талачынскім раёнамі Віцебскай вобласці і Крупскім і Барысаўскім раёнамі Мінскай вобласці.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Паверхня раёна плоскахвалістая, пераважна ў межах Чашніцкай раўніны. На захадзе тэрыторыя ўзгорыстая. Тут платопадобныя ўчасткі Лукомскага ўзвышша. 34 % тэрыторыі размешчаны на вышыні 160—180 м над узроўнем мора, 50 % ніжэй 160, 10 % — вышэй за 200 м. Глыбіня расчлянення рэльефу да 15 м/км², у некаторых мясцінах даходзіць да 30—50 м/км². Найвышэйшы пункт у раёне — гара Спаская, якая знаходзіцца за 2 км ад вёскі Дабрамыслі Новазаранскага сельсавета — 256 метраў. Ніжэйшая адзнака — урэз ракі Улы ля вёскі Дзямідавічы на мяжы з Бешанковіцкім раёнам — 122 м.

У раёне маюцца радовішчы глін, пясчана-жвіровага матэрыялу, сапрапеляў, торфу.

Рэкі Чашніччыны адносяцца да Верхнедняпроўскага і Верхневілейскага гідралагічных раёнаў. Найбольш значнымі з'яўляюцца Ула з прытокамі Лукомка і Усвейка, Эса. Апроч іх праз тэрыторыю раёна працякаюць рэкі — Байна, Югна і інш. Агульная даўжыня асушальнай сеткі 8,7 тыс. км., у т. л. адрэгуляваных водапрыёмнікаў больш за 60 км, магістральных і падводных каналаў 473 км, рэгуляцыйных каналаў больш за 490 км.

У раёне звыш 70 азёр. Найбольш вялікія — Лукомскае, Жэрынскае, Чарэйскае, Баярскае. Іншыя: Глыбочына.

Пад лесам у раёне знаходзіцца 24 % тэрыторыі. Прадстаўлены лясы елкай і сасной, якія займаюць 60 % усяго лесафонду. Лісцёвыя лясы займаюць 10 %. Гэта бяроза, асіна, вольха шэрая і чорная. Астатняя тэрыторыя — змешаныя лясы.

У лясах раёна можна сустрэць лася, дзіка, казулю, ваўка, лісіцу, куніцу, гарнастая, вавёрку, зайца-беляка і зайца-русака, норку еўрапейскую, бабра, выдру, андатру, вожыка, янотападобнага сабаку, барсука, ласку і інш. У лясах мноства птушак: шэрыя і белыя курапаткі, глухары, рабчыкі, качкі, гусі, цецерукі, вальдшнепы, бекасы, гарснепы, совы, сарокі, вароны, буслы, вераб'і, жаўрукі, сойкі, удоды, дразды-рабіннікі, чорныя дразды, шызаваронкі, салаўі, сініцы, малінаўкі, крумкачы, ястрабы-цецерукоўнікі і ястрабы-перапялятнікі, канюкі, скапы. У апошнія гады назіраецца значнае павелічэнне колькасці чаек, асабліва на Лукомскім возеры.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва раёна складала 41,2 тыс. у 2001; 38,4 тыс. чал. у 2005. На 1.01.2009 36,0 тыс. чал. у т.л. гарадское насельніцтва складае 23,6 тыс., сельскае насельніцтва — 12,4 тыс. чал.

Буйнейшых населеным пунктам Чашніцкага раёна з'яўляецца горад Новалукомль (14,1 тыс. чал.). Раённы цэнтр — горад Чашнікі (9,5 тыс. чал.), размешчаны на рацэ Ула (левы прыток Заходняй Дзвіны), за 95 км ад Віцебска, 190 км ад Мінска, 3 км ад чыгуначнай станцыі Чашнікі на лініі Орша-Лепель. Аўтамабільнымі дарогамі злучаны з Лепелем, Новалукомлем, Сянном.

Сярод сельскіх паслелішчаў найбольш значныя вёскі Антаполле, Альшанка, Вялікая Вядрэнь, Гілі, Іванск, Красналукі, Кругліца, Латыгалічы, Лукомль, Новая Зара, Пачаевічы, Цяпіна, Чарэя, Дварэц.

Адміністрацыйны падзел[правіць | правіць зыходнік]

Раён падзелены на 8 сельскіх саветаў: Антапольеўскі, Альшанскі, Іванскі, Красналуцкі, Кругліцкі, Лукомскі, Новазаранскі, Празямлянскі. Таксама існуе Новалукомскі гарадскі савет і Акцябрскі пасялковы савет.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Буйнейшыя прамысловыя прадпрыемствы:

  • Завод керамзітавага гравію, ААТ
  • Завод «ЭЛАСТ», ААТ
  • Завод «Этон», ААТ
  • Лукомская ДРЭС
  • Новалукомскі малочны завод, ААТ
  • Папяровая фабрыка «Чырвоная зорка», ААТ
  • Чашніцкі завод харчовых прадуктаў, КУПП
  • Чашніцкі льнозавод, ААТ

Выдатныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

  • Троіцкая (Белая) царква ў 5 км ад Чашнікаў, на беразе возера Белае. (пач. XVI ст.)
  • Сядзіба графа В. І. Валадковіча ў Іванску. (2-я пал. XIX — пач. XX ст.)

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Чашніцкага раёна / рэдкал. М. Ц. Дробыш [і інш.]. — Мн., 1997.

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]