Віцебская вобласць

Віцебская вобласць

Герб	Сцяг
Краіна	Беларусь
Статус	Вобласць
Уключае	21 раён
Адміністрацыйны цэнтр	Віцебск
Вялікія гарады	Орша Наваполацк Полацк
Насельніцтва (2009)	1230,8 тыс. чал. (4-е месца)
Шчыльнасць	30,6 чал./км²
Плошча	40,1 тыс. км² (3-е месца)
Вышыня над узр-м мора  - Найвышэйшая кропка	Гара Гаршэва 295 м
Код ISO 3166-2	BY-VI
Код аўта. нумароў	2
Афіцыйны сайт

Віцебская вобласць — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР і Рэспубліцы Беларусь. Размешчана на поўначы краіны, мяжуе з Расіяй, Латвіяй і Літвой.

Гісторыя

Віцебская вобласць створана 15 студзеня 1938 г. У 1944 г. заходняя частка вобласці была далучана да Полацкай вобласці, у 1954 г. яна была зноў далучана да Віцебскай вобласці. У 1960 г. да Віцебскай вобласці адыйшла паўночная частка Маладзечaнскай вобласці з гарадамі Браслаў і Паставы, у 1961 г. - Бягомльскі раён Мінскай вобласці (пазней далучаны да Докшыцкага). Падзяляецца на 21 раён.

У 1984 г. на тэрыторыі вобласці знаходзілася 19 гарадоў, 24 гарадскія пасёлкі, 2 рабочыя пасёлкі.

У 1995 г. у вобласці налічвалася 20 гарадоў, у т.л. 5 абласнога падпарадкавання, 9 гарадскіх пасёлкаў, 225 сельсаветаў, 2194 сельскіх населеных пунктаў.

Геральдыка

2 чэрвеня 2009 года Віцебская вобласць, апошняй з рэгіёнаў Беларусі, атрымала свой герб і сцяг. За аснову сучаснага герба аблвыканкам узяў герб Віцебскай губерні 1856 года. На гербе адлюстраваны коннік, які ўздымае меч над галавой і трымае ў руцэ круглы тарк, чырвонае сядло на срэбраным кані накрытае залатым каўром. Тарк узвенчаны імператарскай каронай з залатымі дубовымі лістамі. Прыняцце спрадвечнага, хоць і змененага пад час існавання Расійскай імперыі герба, ёсць данінай памяці мужным войнам, што загінулі за родную зямлю.

Прырода

Для рэльефа Віцебшчыны характэрна чаргаванне ўзвышшаў і нізін. Амаль уся тэрыторыя Віцебскай вобласці размешчана ў межах Беларускага Паазер'я. На поўдні знаходзяцца Чашніцкая раўніна і Верхнебярэзінская нізіна. На ўсходзе — Лучоская нізіна. На паўночным усходзе — Суражская нізіна. У цэнтральнай частцы і на захадзе распрасціраецца Полацкая нізіна, якая займае амаль палавіну тэрыторыі. Чвэрць тэрыторыі вобласці займаюць ўзвышшы і грады:

• Аршанскае ўзвышша,
• Асвейская града,
• Браслаўская града,
• Віцебскае ўзвышша (яго вышыня дасягае 295 м над узроўнем мора),
• Гарадоцкае ўзвышша,
• Докшыцкае ўзвышша,
• Лукомскае ўзвышша
• Нешчардаўскае ўзвышша,
• Свянцянскія грады
• Ушацка-Лепельскае ўзвышша.

Клімат у вобласці ўмерана кантынентальны, зіма адносна працяглая і марозная, лета прахладнае і вільготнае. У студзені сярэдняя тэмпература паветра складае ад -6,5°С на захадзе да -8,5°С на ўсходзе. У ліпені каля +17 - +18°С. За год на раўнінах выпадае 600 мм ападкаў, на ўзвышшах — да 750 мм. Каля 70% ападкаў выпадае ў цёплую пару года. Вегетацыйны перыяд доўжыцца 180-190 сутак.

Вобласць займае першае месца ў Беларусі па шчыльнасці рачной сеткі, па колькасці і агульнай плошчы азёр. Рэкі, якія цякуць па тэрыторыі Віцебскай вобласці, адносяцца да басейна Заходняй Дзвіны (займаюць 80% плошчы), а таксама Дняпра, Нёмана, Ловаці. Найбольшыя з рэк — Заходняя Дзвіна з прытокамі Усвяча, Обаль, Палата, Дрыса, Каспля, Лучоса, Ула, Ушача, Дзісна, таксама суднаходны Дняпро. На тэрыторыі вобласці бяруць пачатак прытокі Дняпра — Бярэзіна і Друць. У вобласці больш за 2,8 тыс. азёр. Найбольшыя па плошчы Асвейскае возера, Лукомскае возера, а таксама Дрысвяты, Дрывяты, Нешчарда, Снуды, Езярышча, Струста, Абстэрна.

У складзе сельскагаспадарчых зямель пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы (сугліністыя і супясчаныя), а таксама дзярновыя забалочаныя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы і тарфяна-балотныя глебы; характэрна мазаічнасць і завалуненасць глебаў.

Больш за трэцюю частку тэрыторыі вобласці пакрываюць лясы, у Полацкім і Расонскім раёнах лясістасць перавышае 50%. Галоўныя лесаўтваральныя пароды - хвоя звычайная і елка еўрапейская, характэрны таксама бяроза павіслая, вольха шэрая, асіна. Пад балотамі знаходзіцца каля 6% тэрыторыі. Балоты верхавога і нізінага тыпу, у значнай ступені асушаныя.

На тэрыторыі вобласці знаходзіцца нацыянальны парк Браслаўскія азёры, Бярэзінскі біясферны запаведнік (часткова).

Насельніцтва

Для Віцебскай вобласці характэрна змяншэнне колькасці насельніцтва:

1995 — 1438,8 тыс.

2003 — 1334,5 тыс.

2007 — 1273,3 тыс.

2009 — 1230,8 тыс..

2011 — 1217,1 тыс..

Гарадское насельніцтва складае 73%, сельскае - 27% (2009). Жаночае насельніцтва складае 53,7%, мужчынскае - 46,3% (2009).

Да працаздольнага насельніцтва адносіцца 780938 жыхароў вобласці ці 61,7 % (2009).

Найбуйнейшыя гарады (2011): Віцебск (362,6 тыс. чал.), Орша (132,3), Наваполацк (105,1), Полацк (83,8).

Нацыянальны склад насельніцтва (1999): 1. беларусы - 82,0%, 2. рускія - 13,6%, 3. украінцы - 1,6%, 4. палякі - 1,5%.

Гаспадарка

У гаспадарчым комплексе важнае месца займае прамысловасць. Віцебская вобласць спецыялізуецца на вытворчасці прадукцыі нафтаперапрацоўчай (ААТ Нафтан), машынабудаўнічай, хімічнай, дрэваапрацоўчай, лёгкай, харчовай галін. У Новалукомлі працуе самая магутная на Беларусі Лукомская ДРЭС.

На Віцебшчыне вырошчавюцца збожжавыя (ячмень, жыта), кармавыя культуры, важнае значэнне мае лён, бульба. Жывёлагадоўля мае малочна-мясны кірунак.

У структуры перавозак важнейшае месца займаюць чыгуначны і аўтамабільны, а таксама трубаправодны транспарт.

Адміністрацыя

Старшыня аблвыканкама - Аляксандр Косінец.

Сродкі масавай інфармацыі

Абласная прэса прадстаўлена дзяржаўнымі газетамі "Віцебскі рабочы" і "Народнае слова", заснавальнік абедзвюх - Віцебскі абласны выканаўчы камітэт.

Тэлерадыёкампанія "Віцебск" выдае ў эфір 2 радыёпраграмы, таксама працуе 15 гарадскіх і раённых радыёпраграм, дзейнічае 5 недзяржаўных FM-станцый:

• Люкс
• Новы стыль
• Радыё Вітебск (Віцебск)
• Самміт Радыё (Полацк)
• Радыё Скіф (Орша)

Літаратура

• Віцебская вобласць // Рэспубліка Беларусь : вобласці і раёны : энцыклапедычны даведнік / аўт.-склад. Л.В. Календа. – Мн., 2004. – С. 92-95.
• Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С.В. Марцэлеў [і інш.]. – Мн., 1985.
• Регион. Витебская область. Время действий и преобразований = The region. Vitebsk region. The time of actions and transformations / ред.-сост. М.В. Шиманский, А.Ф. Градюшко ; фото В.С. Стрелковский [и др.]. – Мн., 2006. – 196 с.
• Шишанов В. Последний император на Витебщине // Витебский проспект. 2008. №27. 4 июля. С.3. [1].

Гл.таксама

• Віцебскае княства
• Друцкае княства
• Полацкае княства
• Віцебскае ваяводства
• Полацкае ваяводства
• Віцебская губерня
• Полацкая губерня
• Герб Віцебскай вобласці
• Сцяг Віцебскай вобласці
• Віцебскі абласны камітэт КП Беларусі

У Сеціве

• Віцебская вобласць на афіцыйным сайце Рэспублікі Беларусь
• Віцебскі аблвыканкам (руск.) 
• Віцебская вобласць, гарады і вёскі. Фота славутасцяў
• Праект Віцебскай абласной бібліятэкі ПРЫДЗВІНСКІ КРАЙ: ГІСТОРЫЯ І СУЧАСНАСЦЬ
• Віцебск і вобласць на Акавіце
• Выдатныя мясціны на партале globus.tut.by (руск.) 
• Мапа Віцебскай вобласці на emaps-online (руск.) 
• Official Website of the Republic of Belarus (англ.) 

	Адміністрацыйны падзел Віцебскай вобласці
Раёны:  Аршанскі • Бешанковіцкі • Браслаўскі • Верхнядзвінскі • Віцебскі • Гарадоцкі • Глыбоцкі • Докшыцкі • Дубровенскі • Лепельскі • Лёзненскі • Міёрскі • Пастаўскі • Полацкі • Расонскі • Сенненскі • Талачынскі • Ушацкі • Чашніцкі • Шаркоўшчынскі • Шумілінскі •• Гарады:  Віцебск • Наваполацк • Орша • Полацк