Перайсці да зместу

Вэнтспілс

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
(Пасля перасылкі з Горад Вентспілс)
Горад
Вэнтспілс
лат.: Ventspils
57°23′23″ пн. ш. 21°33′52″ у. д.HGЯO
Краіна  Латвія
Статус горад рэспубліканскага падпарадкавання
Рэгіён Курзэмэ
Старшыня гарадской думы Jānis Vītoliņš[d][1]
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны 1290
Ранейшыя назвы Віндава
Вышыня цэнтра 0 м
Водныя аб’екты Вэнта
Часавы пояс UTC+2 і UTC+03:00
Насельніцтва
Насельніцтва
  • ▼32 723 чал. (1 студзеня 2025)[2]
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код 36
Паштовы індэкс LV-36(01-21)
ventspils.lv
Вэнтспілс (Латвія)
Вэнтспілс
Вэнтспілс

Вэ́нтспілс[3] (был. Вінда́ва, лат.: Гук Ventspils, ням.: Windau) — горад на паўночным захадзе ў Латвіі, порт на Балтыйскім моры. Ляжыць на рацэ Вэнце, ад якой і атрымаў сваё імя (у перакладзе з латышскай мовы Ventspils — замак на рацэ Вэнта). 189 км ад Рыгі. Мае насельніцтва ў 39 600 чалавек (перапіс 2004 г.).

Першая летапісная згадка — 1290 г. У сярэднявеччы Вэнтспілс быў ганзейскім горадам.

Вэнтспілс — важны незамярзаючы марскі порт, транзытны пункт для нафты і іншых мінеральных рэсурсаў з Расіі, Калійных соляў з Беларусі. Даходы порту зрабілі Вэнтспілс самым заможным горадам у Латвіі. Ад Вэнтспілса да шведскага Нінесхамна рэгулярна ходзіць паром.

Буйны турыстычны цэнтр. У горадзе знаходзіцца старажытны замак Лівонскага ордэна, у сценах якога сёння размяшчаецца сучасны музей. У горадзе ёсць універсітэт (Venstpils Augstskola). Баскетбольная каманда з Вэнтспілса шмат разоў была чэмпіёнам краіны. Вэнтспілскі аэрапорт — адзін з чатырох у Латвіі.

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

Горад быў заснаваны ў XIII стагоддзя Тэўтонскім ордэнам. Ролю важнага гандлёвага цэнтра Вэнтспілс пачаў адыгрываць яшчэ ў Сярэднявеччы, калі быў прыняты ў Ганзейскі саюз. У часы Лівонскага ордэна і Курляндскага герцагства Вэнтспілскі, або Віндаўскі замак быў рэзідэнцыяй гарадскога фогта. Росквіт горада прыпадае на час кіравання курляндскага герцага Якаба (1642—1681 г.) з роду Кетлераў, тады ў вусці ракі Вэнта была пабудавана буйная караблебудаўнічая верф, вакол горада сталі будавацца зброевыя майстэні, даменныя печы, салетравыя і цагляныя мануфактуры, стаў развівацца гандаль з Заходняй Еўропай, пераважна з Галандыяй. Герцагская палітыка грунтавалася на ідэях меркантылізму — прыбытак з экспарту прадукцыі сельскай гаспадаркі, такой як збожжа і лён, расходавалася на будаўніцтва мануфактур і фабрыкаў. Курляндскія караблі (гл. Флот Курляндыі) з Віндавы хадзілі ў Афрыку і Амерыку.

Вэнтспілс мае пляж блакітнага сцяга, а таксама некалькі турыстычных аб’ектаў: замак Лівонскага ордэна, лютэранскую царкву сярэдзіны XIX стагоддзя і іншыя.

Клімат

[правіць | правіць зыходнік]

У Вэнтспілсе марскі клімат з мяккай зімой і халаднаватым летам.

Клімат Вэнтспілса (1977 - 1991)
Паказчык Сту Лют Сак Кра Май Чэр Ліп Жні Вер Кас Ліс Сне Год
Абсалютны максімум, °C 6,9 13,2 12,5 23,8 28,9 30,9 30,4 37,8 27,8 22,0 11,0 8,6 37,8
Сярэдні максімум, °C 0,1 1,3 3,6 9,3 15,1 18,3 20,1 20,2 16,7 12,4 5,9 2,2 10,5
Сярэдняя тэмпература, °C −2,6 −3,3 0,1 3,6 9,8 13,4 16,1 16,2 12,4 8,6 3,9 −0,3 6,5
Сярэдні мінімум, °C −7,8 −9,1 −3,7 1,8 7,3 11,0 14,3 14,0 9,6 4,9 0,2 −6,4 3,0
Абсалютны мінімум, °C −23,4 −26,4 −15,2 −3,6 0,1 3,6 8,7 7,4 1,3 −6,3 −10,8 −24,7 −26,4
Тэмпература вады, °C 0,5 0,4 0,8 4,5 9,8 13,1 16,5 17,2 13,7 9,4 4,7 1,4 7,7
Крыніца: ЕСІМА

Насельніцтва

[правіць | правіць зыходнік]
Год Колькасць
1897 7 127 [4]
1920 8 205 [4]
1925 16 384 [4]
1935 15 671 [4]
1959 27 420 [4]
1970 40 467 [4]
Год Колькасць
1979 47 782 [4]
1989 50 646
1989 50 438 [4]
2000 43 928 [4]
2005 43 806
2011 38 750
Год Колькасць
2012 41 998
2015 36 274
2016 39 861 [5]
2017 35 362 [6]
2019 34 377 [7]
2020 33 906 [8]
Год Колькасць
2021 33 372 [9]
2022 32 955 [10]
2023 33 546 [11]
2024 33 248 [2]
2025 32 723 [2]

Нацыянальны склад насельніцтва горада на 2011 год[12]:

Нацыянальнасць Колькасць,
чал. (2011) 		%
Латышы 22 045 56,89 %
Рускія 11 136 28,74 %
Беларусы 1673 4,32 %
Украінцы 1693 4,37 %
Палякі 396 1,02 %
Літоўцы 319 0,82 %
Іншыя 1488 3,84 %

Спорт

[правіць | правіць зыходнік]

Гарады пабрацімы

[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя асобы

[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

[правіць | правіць зыходнік]
  1. ↑ https://www.ventspils.lv/pasvaldibas-parvaldes-struktura/ventspils-valstspilsetas-pasvaldibas-dome/
  2. ↑ а б в Iedzīvotāju skaits pēc tautības reģionos, pilsētās, novados, pagastos, apkaimēs un blīvi apdzīvotās teritorijās gada sākumā (pēc administratīvi teritoriālās reformas 2021. gadā) — Centrālā statistikas pārvalde. Праверана 10 кастрычніка 2025.
  3. ↑ Напісанне ў адпаведнасці з ТКП 176-2009 (03150) «Спосабы і правілы перадачы геаграфічных назваў і тэрмінаў Латвійскай Рэспублікі на беларускую мову»
  4. ↑ а б в г д е ё ж з http://pop-stat.mashke.org/latvia-cities.htm
  5. ↑ Office of Citizenship and Migration Affairs — 1990.
  6. ↑ Centrālā statistikas pārvalde — 1998. Праверана 11 верасня 2017.
  7. ↑ Centrālā statistikas pārvalde — 1998. Праверана 2 чэрвеня 2019.
  8. ↑ Centrālā statistikas pārvalde — 1998. Праверана 19 лютага 2021.
  9. ↑ Centrālā statistikas pārvalde — 1998. Праверана 15 чэрвеня 2021.
  10. ↑ Iedzīvotāju skaits pēc tautības reģionos, pilsētās, novados, pagastos, apkaimēs un blīvi apdzīvotās teritorijās gada sākumā (pēc administratīvi teritoriālās reformas 2021. gadā) 2021 - 2022 — Centrālā statistikas pārvalde. Праверана 28 снежня 2022.
  11. ↑ Iedzīvotāju skaits pēc tautības reģionos, pilsētās, novados, pagastos, apkaimēs un blīvi apdzīvotās teritorijās gada sākumā (pēc administratīvi teritoriālās reformas 2021. gadā) 2021 - 2022 — Centrālā statistikas pārvalde. Праверана 10 кастрычніка 2025.
  12. ↑ Даныя афіцыйнага статыстычнага партала Кабінета міністраў Латвіі Архівавана 5 снежня 2012. (недаступная спасылка)

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вэнтспілс&oldid=5075213"