Пётр Іванавіч Івашуцін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Пётр Іванавіч Івашуцін
Дата нараджэння 18 верасня 1909(1909-09-18)
Месца нараджэння
Дата смерці 4 чэрвеня 2002(2002-06-04) (92 гады)
Месца смерці
Месца пахавання
Прыналежнасць Flag of the Soviet Union.svg СССР
Сцяг Расіі Расія
Род войскаў НКУС(руск.) бел., КДБ СССР, ГРУ Генеральнага штаба УС СССР(руск.) бел.
Гады службы 19311992
Званне
Генерал арміі
Бітвы/войны Савецка-фінская вайна,
Вялікая Айчынная вайна
Узнагароды і прэміі
Медаль «Залатая Зорка»
Ордэн «За заслугі перад Айчынай» III ступені
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Чырвонага Сцяга
Ордэн Чырвонага Сцяга Ордэн Багдана Хмяльніцкага I ступені Ордэн Кутузава II ступені Ордэн Кутузава II ступені
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга Ордэн Айчыннай вайны I ступені Ордэн Айчыннай вайны I ступені Ордэн Чырвонай Зоркі
Ордэн Чырвонай Зоркі Ордэн Чырвонай Зоркі
Медаль Жукава
Медаль «За баявыя заслугі»
Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы СССР»
Медаль «За абарону Каўказа»
Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
20 years of victory rib.png 30 years of victory rib.png
Юбілейны медаль «Сорак гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
Медаль «50 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
Юбілейны медаль «300 гадоў Расійскаму флоту»
Медаль «У памяць 850-годдзя Масквы»
Медаль «За ўзяцце Будапешта»
Медаль «За ўзяцце Вены»
Медаль «За вызваленне Бялграда»
Медаль «Ветэран Узброеных Сіл СССР»
Медаль «За ўмацаванне баявой садружнасці»
Юбілейны медаль «30 гадоў Савецкай Арміі і Флоту»
Медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «50 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «60 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Медаль «70 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Дэпутат ВС СССР Заслужаны супрацоўнік НКУС
Ганаровы супрацоўнік дзяржбяспекі

Іншых дзяржаў

Ордэн Сцяга ВНР з дыяментамі Ордэн «За заслугі перад Айчынай» III ступені, ГДР
Ордэн Шарнхорста
Ордэн Народнай Рэспублікі Балгарыя 1 ступені Ордэн Народнай Рэспублікі Балгарыя 1 ступені Ордэн Венгерскай свабоды (ВНР)

Пётр Іва́навіч Івашу́цін (народж. Івашуціч; 5 (18) верасня 1909, Брэст-Літоўск — 4 чэрвеня 2002, Масква) — кіраўнік органаў дзяржаўнай бяспекі і ваеннай разведкі СССР. Генерал арміі (1971), Герой Савецкага Саюза (1985).

1-ы намеснік старшыні КДБ СССР (19541963), выконваючы абавязкі старшыні КДБ (5 лістапада — 13 лістапада 1961), начальнік Галоўнага разведвальнага ўпраўлення — намеснік начальніка Генеральнага штаба УС СССР (19631986).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Пётр Іванавіч нарадзіўся 5 (18) верасня 1909 года ў горадзе Брэст-Літоўск Гродзенскай губерні (цяпер горад Брэст) у сям’і чыгуначніка. Жыў і вучыўся ў Чарнігаўскай вобласці. Скончыў чыгуначную школу ў Сноўске, прафтэхшколу ў Гародні. У 19261931 гадах працаваў на чыгунцы і на механічным заводзе ў горадзе Іванава-Вазнясенске. У 1930 годзе ўступіў у УКП(б).

Даваенная служба[правіць | правіць зыходнік]

У Чырвонай Арміі з 1931 года, па партыйнай мабілізацыі быў прызваны і накіраваны на вучобу — у 1933 годзе скончыў Сталінградскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. У 19331936 гадах — лётчык-інструктар 107-й авіябрыгады Маскоўскай ваеннай акругі. У 1937 годзе — камандзір цяжкага бамбардзіроўшчыка ТБ-3. У 19371939 гадах вучыўся ў Ваенна-паветранай акадэміі імя М. Я. Жукоўскага. З студзеня 1939 года — у органах контрразведкі РСЧА. Займаў пасаду начальніка асобага аддзела НКУС 23-га стралковага корпуса. Удзельнік савецка-фінландскай вайны.

Вялікая Айчынная вайна[правіць | правіць зыходнік]

Падчас Вялікай Айчыннай вайны з мая па кастрычнік 1941 года намеснік начальніка 3 ГА аддзела Закаўказскага фронту. Са снежня 1941 года — намеснік начальніка Асобага аддзела НКУС Крымскага фронту. З чэрвеня 1942 года — на той жа пасадзе на Паўночна-Каўказскім фронце, са снежня 1943 года — у Чарнаморскай групе войскаў Паўночна-Каўказскага фронту. З сакавіка 1943 начальнік Упраўлення контрразведкі СМЕРШ 47-й арміі. З 29 красавіка 1943 года — начальнік Упраўлення контрразведкі СМЕРШ Паўднёва-Заходняга, з кастрычніка 1943 года — 3-га Украінскага франтоў. Вёў перамовы з прадстаўнікамі румынскага ўрада аб выхадзе гэтай краіны з вайны на баку фашысцкай Германіі. 25 верасня 1944 года прысвоена воінскае званне «генерал-лейтэнант».

Пасляваенная служба[правіць | правіць зыходнік]

З ліпеня 1945 года — начальнік Упраўлення контрразведкі СМЕРШ у Паўднёвай групе войскаў, калі гэта ўпраўленне ў 1946 годзе было перайменавана ва Упраўленне контрразведкі Міністэрства дзяржаўнай бяспекі па той жа групе войскаў — пакінуты на займаемай пасады. З лістапада 1947 года — начальнік Упраўлення контразведкі МДБ СССР па Групе савецкіх акупацыйных войскаў у Германіі(руск.) бел.. З лістапада 1949 года па студзень 1952 года — начальнік контрразведкі МГБ Ленінградскай ваеннай акругі.

У студзені-жніўні 1952 года намеснік начальніка 3-га Галоўнага ўпраўлення (ваенная контрразведка) МДБ СССР(руск.) бел.. З верасня 1952 года — Міністр дзяржаўнай бяспекі Украінскай ССР. З сакавіка 1953 года — намеснік Міністра ўнутраных спраў Украінскай ССР. З ліпеня 1953 года — намеснік начальніка 3-га ўпраўлення (ваенная контрразведка) Міністэрства ўнутраных спраў СССР. У 1954 годзе начальнік ўпраўлення Контрразведвальнай работы ў прамысловасці.

Адразу пасля стварэння КДБ СССР быў пераведзены туды і ў сакавіку 1954 года быў прызначаны начальнікам 5-га ўпраўлення (эканамічная контроазведка) КДБ пры СМ СССР.

З чэрвеня 1954 года — намеснік старшыні КДБ, у 19561963 гадах першы намеснік старшыні КДБ пры Савеце міністраў СССР. 5 — 13 лістапада 1961 ггода — в.а. старшыні КДБ пры СМ СССР.

18 лютага 1963 года прысвоена званне «генерал-палкоўнік».

У 1950—1954 і з 1966 года дэпутат Савета Нацыянальнасцяў(руск.) бел. Вярхоўнага Савета СССР ад Паўночна-Асяцінскай АССР(руск.) бел..

Начальнік ГРУ[правіць | правіць зыходнік]

З 14 сакавіка 1963 года па 19 ліпеня 1986 года — начальнік Галоўнага разведвальнага Упраўлення Генеральнага штаба УС СССР(руск.) бел.. Стаж службы Пятра Іванавіча Івашуціна ў ГРУ склаў 24 гады.

Адной з першачарговых задач, якую прыйшлося вырашаць П. І. Івашуціну — гэта звясці да мінімуму тую шкоду, якую нанёс ГРУ А. Пянькоўскі.

Па ініцыятыве Пятра Іванавіча ў ГРУ яшчэ ў 1963 годзе пачала стварацца сістэма кругласутачнага атрымання інфармацыі і яе ацэнкі з мэтай выяўлення прыкмет павышэння боегатоўнасці замежных узброеных сіл. Іншымі словамі, стваралася сістэма папярэджання вышэйшага кіраўніцтва краіны аб ваенных пагрозах у рэжыме рэальнага часу. Дадзеная сістэма пасля стала называцца Камандным пунктам. Гэтая, распачатая Івашуціным у 60-я гады мінулага стагоддзя, праца стала пасля асновай для стварэння Нацыянальнага цэнтра кіравання абаронай Расійскай Федэрацыі(руск.) бел.[2].

У 1963 годзе Івашуцін здзяйсняе паездку на Кубу. Вынікам гэтай паездкі было разгортванне ў Лурдэсе (прыгарадзе Гаваны) цэнтра тэхнічнай разведкі(руск.) бел..

Па патрабаванню Івашуціна было пачата будаўніцтва новага комплексу будынкаў для патрэб ГРУ ў Маскве[3].

Пасля з’яўлення ў космасе першых разведвальных спадарожнікаў па ініцыятыве Івашуціна ў ГРУ з’явіўся аддзел Касмічнай разведкі.

Пасля ГРУ[правіць | правіць зыходнік]

У 19871992 гадах Івашуцін працуе ў Групе генеральных інспектараў Міністэрства абароны СССР(руск.) бел..

У адстаўцы[правіць | правіць зыходнік]

З 1992 года — у адстаўцы.

Памёр 4 чэрвеня 2002 года ў Маскве. Пахаваны на Траякураўскіх могілках (участак 4).

Ацэнкі[правіць | правіць зыходнік]

Генерал-палкоўнік Чэслаў Кішчак(руск.) бел.:

«Галава ў яго працавала выдатна. Часам удавалася перавесці размову на тэму Афганістана, і ён пачынаў апераваць прозвішчамі правадыроў плямёнаў, адрозненнямі паміж імі, хто на кім жанаты, чыя дачка за якога правадыра была выдадзена. Я некалькі разоў гэта правяраў. Быў выпадак, калі справакаваны Ярузельскім Івашуцін пачаў сыпаць тактыка-тэхнічнымі дадзенымі крылатых ракет. Я запісаў, а потым праверыў. Усе цалкам сышлося… Ён быў разумным, здольным, ініцыятыўным і вельмі ўпэўненым у сабе, добра ведаў сабе цану»[4].

Герой Савецкага Саюза генерал арміі С. П. Іваноў(руск.) бел., які ў 1942—1945 гадах быў начальнікам штабаПаўднёва-Заходняга, Варонежскага, Закаўказскага, 1-га і 3-га Украінскіх франтоў, пісаў:

«…Пётр Іванавіч прымаў непасрэдны ўдзел у падрыхтоўцы і правядзенні наступальных аперацый 3-га Украінскага фронту. Асабліва шмат сіл і энергіі ўклаў ён у падрыхтоўку і ажыццяўленне Яска-Кішынёўскай, Будапешцкай(руск.) бел., Венскай аперацый, забеспячэнне дзеянняў войскаў фронту па вызваленні Румыніі, Балгарыі, Югаславіі, Венгрыі. Вайну П. І. Івашуцін скончыў у Аўстрыі. Там сустрэў і Дзень Перамогі…»[5]

Воінскія званні[правіць | правіць зыходнік]

  • Капітан дзяржаўнай бяспекі — 04.02.1939;
  • маёр дзяржаўнай бяспекі — 16.04.1942;
  • палкоўнік — 14.02.1943;
  • генерал-маёр — 26.05.1943;
  • генерал-лейтэнант — 25.09.1944;
  • генерал-палкоўнік — 18.02.1958;
  • генерал арміі — 23.02.1971.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

У мастацкай літаратуры[правіць | правіць зыходнік]

Генерал арміі Пётр Іванавіч Івашуцін фігуруе ў аўтабіяграфічным рамане Віктара Суворава «Акварыум».

Зноскі

  1. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #1024899659 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 31 снежня 2014.
  2. Олег Хлобустов. Петр Ивашутин. Жизнь отдана разведке. — М.: Алгоритм, 2016.
  3. Так званы «Акварыум»
  4. Военная разведка и эпоха разрядки.
  5. Маршал военной разведки
  6. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Ленина. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.
  7. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Красного Знамени. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.
  8. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Богдана Хмельницкого I степени. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.
  9. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Кутузова II степени. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.
  10. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Отечественной войны I степени. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.
  11. Память народа :: Документ о награде :: Ивашутин Петр Иванович, Орден Красной Звезды. pamyat-naroda.ru. Праверана 20 ліпеня 2016.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Колпакиди А., Север А. ГРУ. Уникальная энциклопедия — М.: Яуза; Эксмо, 2009. — С. 695-697. — 720 с. — (Энциклопедия спецназа). — 5000 экз. — ISBN 978-5-699-30920-7.
  • Лубянка: Органы ВЧК-ОГПУ-НКВД-НКГБ-МВД-КГБ. 1917—1991 / Ред. акад. А. Н. Яковлев — М.: Материк, 2003.
  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382. С. 578.
  • Терещенко А. С. Маршал военной разведки — М.: Аква-Терм, 2012. — 432 с. — (Секретные миссии). — 1500 экз. — ISBN 978-5-902561-13-2.
  • Терещенко А., Вдовин А. Из СМЕРШа в ГРУ. «Император спецслужб» — М.: Яуза; Эксмо, 2013. — 416 с. — (Бойцы невидимого фронта. Спецслужбы Сталина). — 3100 экз. — ISBN 978-5-699-62131-6.
  • Олег Хлобустов Пётр Ивашутин. Жизнь отдана разведке — М.: Алгоритм, 2016. — 352 с. — (Гроссмейстеры тайной войны). — ISBN 978-5-906817-66-2.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Пётр Іванавіч Івашуцін на сайце «Героі краіны»