Змітрок Бядуля

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Змітрок Бядуля
Самуіл Яфімавіч Плаўнік
Zmitrok Biadulia1.jpg
Псеўданімы:

Саша Пл-ік; Ясакар; Зьмітро Бядуля; Сымон Пустэльнік; Іскра; Святагор; Ярыла Чырвоны[1]

Дата нараджэння:

23 красавіка 1886({{padleft:1886|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})

Месца нараджэння:

в. Пасадзец Мінская губерня

Дата смерці:

3 лістапада 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:3|2|0}}) (55 гадоў)

Месца смерці:

каля Уральска, Казахстан

Грамадзянства:

СССР

Род дзейнасці:

паэт і пісьменнік

Мова твораў:

беларуская, ідыш, руская

Дэбют:

1910

Узнагароды:
Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Творы ў Вікікрыніцах.

Змітрок Бядуля, сапр.: Самуіл Яфімавіч Плаўнік (23 красавіка 1886, в. Пасадзец (цяпер Лагойскі раён, Мінская вобласць) — 3 лістапада 1941, каля Уральска, Казахстан; Псеўданімы: Саша Пл-ік; Ясакар; Зьмітро Бядуля) — беларускі паэт і празаік, мовазнаўца.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцінства[правіць | правіць зыходнік]

Змітрок Бядуля з братамі

Нарадзіўся ў небагатай яўрэйскай сям'і. Бацька яго быў арандатарам, а зімой працаваў на лесанарыхтоўках. Часам ён займаўся дробным гандлем, любіў музыку — іграў на скрыпцы. Дзед, адзіны ў мястэчку каваль і меднік, меў уласную бібліятэку. У яго на паліцы, акрамя Талмуда і іншых рэлігійных кніг, стаялі тамы «Металічнае справа», «Геаметрыя», «Матэматыка»[2]… Яго дзеці — трое сыноў і чатыры дачкі, — атрымалі пачатковую адукацыю. Паміж старэйшай і малодшай дочкамі была розніца ў 25 гадоў[2].

Самуіла з самага дзяцінства прыйшлося дапамагаць па хаце і па гаспадарцы сваёй вялікай сям'і. На здольнасці і інтарэсы хлопчыка паўплываў бацька, які чытаў сваім дзецям кнігі. Будучы З. Бядуля вучыўся ў пачатковай яўрэйскай школе — хедары, а пасля яе заканчэння — у школе рабінаў ешыбоце(руск.) бел., які не скончыў. Ведаў іўрыт — старажытнаяўрэйскую мову, ідыш, нямецкую, беларускую, рускую і крыху польскую мовы. Нейкі час працаваў хатнім настаўнікам іўрыта.

З самага дзяцінства кнігі былі запалам будучага пісьменніка. Ён вышукваў іх самымі рознымі спосабамі. Выпісваў з Вільнюса, Масквы і Пецярбурга, выпрошваў ў паноў, шукаў у школах, якія знаходзіліся непадалёк.

Як і браты, іграў на скрыпцы[2].

У Вільні і дакастрычніцкім Мінску[правіць | правіць зыходнік]

Дом на вуліцы Рабкораўскай у Мінску, дзе жыў З. Бядуля

Пасля ешыбота Змітрок Бядуля працаваў хатнім настаўнікам, а з 1902 г. канторшчыкам на лесараспрацоўках[3]. У 1912 г. быў запрошаны ў Вільню на сталую працу ў беларускія культурныя арганізацыі. Працаваў у рэдакцыі «Нашай нівы» разам з Янкам Купалам. Апавяданні, напісаныя Змітраком Бядулям у тыя гады, сталі класікай беларускай літаратуры. Летам 1915 г. з Вільні вярнуўся ў в. Пасадзец, але калі фронт наблізіўся да роднай вескі літаратара, то сям'я яго была вымушана ратавацца ад яўрэйскіх пагромаў. С. Плаўнік пераехаў у Мінск, дзе працаваў у гарадскім аддзеле Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны.

Савецкія часы[правіць | правіць зыходнік]

З. Бядуля, У. Дубоўка і М. Каспяровіч. 1920-я
Змітрок Бядуля і Я. Колас у дзень узнагароджання ордэнамі. 1939
Літаратуранае аб'яднанне «Узвышша». З. Бядуля ў цэнтры. 1929

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі некалькі год працаваў у газеце «Савецкая Беларусь» і іншых газетах, быў рэдактарам дзіцячага часопіса «Зоркі», грамадска-палітычнага і літаратурнага часопіса «Беларускае жыццё (1919)». У 1926 г. пачаў працаваць у Інстытуце беларускай культуры, быў першым рэдактарам краязнаўча-этнаграфічнага часопіса «Наш край». Уваходзіў у літаратурнае аб'яднанне «Маладняк», пасля — ва «Узвышша». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 г.

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны быў вымушаны пакінуць Беларусь. Памёр ад інфаркту ў эвакуацыі каля Уральска, дзе і быў пахаваны[4].

З. Бядулю хаваў віцебскі коласаўскі тэатр, які ў гэты час гастраляваў ва Уральску. Абставілі развітанне па-тэатральнаму, труна стаяла на чырвоным ўзвышэнні. Акцёры чыталі яго творы[2].

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

Змітрок Бядуля з жонкай

Жонка — Марыя Ісакаўна Плаўнік, дзеці Яфім (1934) і Сафія (1929)[5].

Творчая біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Змітрок Бядуля.jpg

Яшчэ хлопчыкам З. Бядуля складаў вершы на старажытнаяўрэйскай мове, але пачаткам яго літаратурнай дзейнасці лічыцца 1907, калі ён пачаў пісаць вершы на рускай мове і пасылаць іх у пецярбургскія часопісы. Там вершы хвалілі, але не друкавалі. Толькі пачынаючы пісаць, Бядуля арыентаваўся на старадаўнюю яўрэйскую літаратуру (на рэлігійныя творы тых часоў). Але пазней адмовіўся ад гэтай манеры пісьма і пачаў вывучаць сучасную літаратуру. Тады і пачаў ён пісаць вершы і апавяданні на рускай мове, пераймаючы манеры знакамітых паэтаў XIX стагоддзя. Але беларускія мова і культура ўсё роўна ўрываліся ў яго творы. У 1909 годзе ў рукі Змітрака трапіла беларускамоўная газета «Наша Ніва». Сам факт існавання «прастанароднай» газеты ўжо вельмі ўразіў маладога чалавека. Уласна, гэтая газета і паўплывала вельмі на замацаванне рэалістычнага светапогляду.

У сярэдзіне 1910 З. Бядуля аддаў у рэдакцыю газет свае вершы, але яны не былі апублікаваныя. Магчыма таму, што былі яшчэ «няспелымі». Для ранніх твораў, як для вершаў, так і для прозы быў характэрны рамантызм. Для таго, каб перадаць светапогляд і багацце духоўнага і культурнага жыцця чалавека наогул і сялян у асаблівасці, Бядуля імкнецца пераймаць Я. Купалу і Я. Коласа. У той жа час у сярэдзіне 1910 гады паэт і пачынае падпісвацца псеўданімам. Рамантызм бачны нават у апісаннях прыроды і побыту. Людзі таксама апісваюцца ўзнёсла. Але з часам пісьменнік выбірае ўсё ж рэалізм і захапляецца псіхалагічна-бытавымі замалёўкамі. Ён імкнецца паказаць жыццё як мага больш рэальным.

У сваіх творах пісьменнік імкнецца паказаць цяжкую долю працоўных («Ля вапеннай гары»), распавядае пра гора людзей, якія пацярпелі ад пажару («Чырвоная казка»), паказаць трагедыю селяніна ў сутыкненні з жорсткасцю жыцця («Без споведзі»). Паказаць усю рэальнасць і складанасць сялянскага жыцця дапамагае менавіта блізкасць літаратара да сельскага жыцця і выдатнае разуменне душы сялянства.

Першы мастацкі твор будучага пісьменніка ўбачыў свет у газеце «Наша ніва», ім стала імпрэсія на беларускай мове «Пяюць начлежнікі» («Наша ніва», 1910). У 1911—1912 друкаваў вершы на рускай мове ў часопісах «На берегах Невы» (Пецярбург) і «Молодые порывы» (Вільня). У 1913 апублікаваў зборнік лірычных імпрэсій «Абразкі» (Пецярбург). У паслярэвалюцыйны час выйшлі кнігі паэзіі «Пад родным небам» (1922), «Буралом» (1925), «Паэмы» (1927), зборнікі апавяданняў «На зачарованых гонях» (1923), «Апавяданні» (1926), «Выбраныя апавяданні» (1926), «Танзілія» (1927), «Дэлегатка» (1928), «Тры пальцы» (1930), «Незвычайныя гісторыі» (1931), «Па пройдзеных сцежках» (1940), аповесці «Салавей» (1928, экранізавана і пастаўлена ў 1937, аднайменны балет у 1939), «Набліжэнне» (1935), «У дрымучых лясах» (1939, часопіс «Полымя»), двухтомны раман «Язэп Крушынскі» (1929—1932), «Выбраныя творы» (1934). Для дзяцей выдадзены кнігі «Качачка-цацачка» (1927, казка), «Вясной» (1928, вершы), «Гаспадарка» (1930, вершы), «Мурашка-Палашка» (1939, вершаваная казка), «Люцік» (1940, верш), «Хлопчык з-пад Гродна» (1940, паэма). Выдаў даследаванне «Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных казках і песнях» (1924), кнігу нарысаў «Дзесяць» (1930). Шмат твораў і зборнікаў выйшлі пасля смерці і ў пасляваенныя гады: «Апавяданні» (1947), «Мае забавы» (1949, вершы), «Сярэбраная табакерка» (1958, казка і апавяданні), «Дзень добры!» (1979, вершы, казкі, апавяданні), асобныя вершы, казкі. У 1951—1953 гг. выйшаў збор твораў у 4-х, у 1985—1989 — у 5 тамах.

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Змітрок Бядуля (каля 1910)
Змітрок Бядуля ў 1925

Язэп, зблудзіўшы ў цёмных крушнях,
Спаткаў пад кустам салаўя
І сябру мовіў прастадушна:
«Твая, брат, доля, як мая

Дваім нам блутанай пуцінай
Прыйшлося шмат павандраваць.
Давай-жа песьняй лебядзінай
Былы наш посьпех апяваць»

Ц. Гартны. «Змітраку Бядулю (эпіграма)».[6]

У маладосці Змітрок Бядуля быў блізкі да сімвалістаў, але элементы сімвалізму ў яго творчасці грунтаваліся на беларускай глебе, на фальклорна-міфалагічных вытоках. У беларускую літаратуру ён прынёс, як падкрэслівае І. Навуменка, адзнаку інтэлігентнасці, культ пачуцця, замілаванасць да прыгажосці, разлітай у навакольным свеце. Да ранняй лірыкі З. Бядулі прымыкае яго першы зборнік імпрэсіяністычных замалёвак «Абразкі» (1913), якія толькі адсутнасцю рыфмы адрозніваюцца ад вершаў. У большасці сваіх імпрэсій пісьменнік звяртаўся да прыроды, імкнуўся супрацьпаставіць убогаму вясковаму жыццю яе вечна маладую, зменлівую прыгажосць. Сапраўднай класікай у гісторыі беларускай літаратуры сталі апавяданні З. Бядулі, напісаныя ў гэтыя ж гады: «Пяць лыжак заціркі» (1912), «Маладыя дрывасекі» (1914), «На каляды к сыну» (1913), «Велікодныя яйкі» (1913), «Летапісцы» (1914). У 1923 яны ўвайшлі ў першую кнігу апавяданняў З. Бядулі «На зачараваных гонях». У гэтых апавяданнях пісьменнік малюе тагачаснае цяжкае вясковае жыццё, часта без надзеі на будучае. Героі многіх апавяданняў — дзеці, якія галадаюць, не маюць магчымасці развіваць свае здольнасці, паміраць.

У 1920-1930-я З. Бядуля працягваў літаратурную дзейнасць. Цяпер малавядомыя ваяцкія песні і патрыятычныя вершы, уключаныя ў зборнік «Пад родным небам» (1922), якія пазней не друкаваліся. Гэта публіцыстычныя, грамадзянскія вершы-заклікі, санеты патрыятычнага гучання. У той час З. Бядуля напісаў некалькі паэм: «Беларусь», «У ясных Крушнях», «З сказаў буры і віхуры», «Дзед», у якіх супрацьпастаўляў цяжкае дарэвалюцыйнае жыццё новаму — светламу і шчасліваму. Пісьменніка цікавіла вусная народная творчасць, міфалогія, этнаграфія, краязнаўства. Як народная легенда была пазначана яго паэма «Госць», напісаная на аснове народнага падання і ўключаная ў зборнік «Паэмы» (1927). Цалкам на этнаграфічным і фальклорным матэрыялах створана паэма З. Бядулі «Ярыла». На фальклоры Палесся напісана паэма «Палескія былі». Пытанням этнаграфіі і фальклору прысвяціў ён шэраг артыкулаў, а ў 1924 выдаў асобную кнігу «Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных песнях і казках». Адметнай з'явай стала аповесць З. Бядулі «Салавей» (1927), прысвечаная мінуўшчыне, часам прыгоннага права — цікавы, казачна-прыгодніцкі і рамантычны твор, падобнага да яго ў беларускай літаратуры няма. Па матывах аповесці быў пастаўлены балет «Салавей». Пасля гэтай аповесці і адначасова з ёю выходзілі зборнікі апавяданняў З. Бядулі «Апавяданні» (1926), «Дэлегатка» (1928), «Незвычайныя гісторыі» (1931). Благі лёс быў у сацыяльна-псіхалагічнага рамана «Язэп Крушынскі» (1929—1932). Тагачасная крытыка папракала аўтара за слабую ідэйнасць твора, недастатковае адлюстраванне класавай барацьбы, калектывізацыі. Пісьменнік цяжка перажываў нападкі крытыкі.

У канцы 1930-х Змітрок Бядуля напісаў дзве аўтабіяграфічныя аповесці «Набліжэнне» (1935) і «У дрымучых лясах» (1939). Апошнім яго творам стала аповесць-казка «Сярэбраная табакерка» (1940). Упершыню яна цалкам была надрукавана толькі ў 1953 г. У аснове сюжэта аповесці матывы народнай казкі пра тое, як дудар-паляшук паланіў смерць, запазычаныя з фальклорных запісаў А. Сержпутоўскага. З народнай казкі З. Бядуля зрабіў філасофска-павучальную прытчу аб барацьбе дабра і зла, жыцця і смерці.

Перакладчыцкая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Пераклаў з ідыша на беларускую мову аповесць Шолам-Алейхема «Хлопчык Мотка» (1930), раман С. Годынэра «Чалавек з вінтоўкай» (1933), кнігу С. Каган «Апавяданні» (1940), з украінскай — паасобныя вершы Ю. Будзяка(укр.) бел., Т. Шаўчэнкі, у тым ліку «Халодны Яр(укр.) бел.», «Запавет(укр.) бел.», «Русалка», «Ведзьма», «Лілея» і іншыя[7].

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Збор твораў : у 5 т. / Змітрок Бядуля; рэдкалегія : В. В. Барысенка [і інш.]; падрыхтоўка тэкстаў і каментарыі А. Д. Атаевай і В. Ю. Дэконскай. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1985—1989.
    • Т. 1 : Вершы, паэмы. — 1985. — 407 с., 1 л. партр.
    • Т. 2 : Вершы ў прозе, лірычныя імпрэсіі, апавяданні. — 1986. — 351 с., 1 л. партр.
    • Т. 3 : Аповесці. — 1987. — 358 с., 1 л. партр. — Змест: Салавей; Тры пальцы; Таварыш Мінкін; У дрымучых лясах.
    • Т. 4 : Язэп Крушынскі : раман. Кн. 1. — 1987. — 375 с., 1 л. партр.
    • Т. 5 : Язэп Крушынскі : раман. Кн. 2 ; Сярэбраная табакерка : казка ; Публіцыстычныя артыкулы. — 1989. — 519 с., [8] л. фат.
  • Выбранае: аповесці і апавяданні / Змітрок Бядуля; Уклад. і паслясл. Т. Тарасава. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1973. — 431 с.
  • В дремучих лесах: перевод с белорусского / Змитрок Бядуля; Составл. и вступ. статья Виктора Коваленко. — Москва: Художественная литература, 1975. — 428 с.
  • Апавяданні / Змітрок Бядуля. — Мінск: Народная асвета, 1973. — 158 с.
  • Салавей; Сярэбраная табакерка: аповесць. Казка: (для сярэдняга і ст. школьнага ўзросту] / Змітрок Бядуля; прадм. В. Каваленкі. — Мінск: Юнацтва, 1983. — 288 с.
  • Змитрок Бядуля (1886—1941) // Антология педагогической мысли Белорусской ССР / Составит.: Э. К. Дорошевич и др.; ред. кол.: М. А. Лазарук отв.ред. и др. Москва, 1986. С. 319—325.
  • Клад: сказки: (для дошкольного возраста) / Змитрок Бядуля; перевод с белорус. В. М. Казберука. — Минск: Юнацтва, 1986. — 31 с.
  • Дзень добры!: вершы, казкі, апавяданні: (для дашкольнага ўзросту) / Змітрок Бядуля. — Мінск: Юнацтва, 1989. — 88 с.
  • Скарб; Музыка; Іванка-прасцячок; Сярэбраная табакерка / Змітрок Бядуля // Берасцянка: казкі беларускіх пісьменнікаў: (для мал. школьнага ўзросту) / уклад. М. А. Зелянкова. Мінск, 1994. С. 11-193.
  • Салавей: аповесць: (для сярэдняга і ст. школьнага ўзросту) / Змітрок Бядуля; прадм. І. Навуменкі. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1996. — 238 с.
  • Скарбна Змитрок Бядуля В. Каваленкі. — Мінск: Юнацтва, 2003. — 594с
  • Скарб; Музыка; Іванка-прасцячок; Сярэбраная табакерка / Змітрок Бядуля // Сінявочка: казкі беларускіх пісьменнікаў: (для мал. школьнага ўзросту) / уклад. М. А. Зелянкова. Мінск, 1998. С. 23-199.
  • Сярэбраная табакерка: апавяданні, казка: (для мал. школьнага ўзросту) / Змітрок Бядуля. — Мінск: Юнацтва, 1997. — 272 с.
  • Жыды на Беларусі / Змітрок Бядуля // Arche. 2000. № 3. С. 23-31.
  • Салавей: аповесць, апавяданні: (для сярэдняга і ст. школьнага ўзросту) / Змітрок Бядуля. — Мінск: Юнацтва, 2000. — 222 с.

Успаміны пра З. Бядулю[правіць | правіць зыходнік]

  • М. Плаўнік. Успамiны пра Змiтрака Бядулю
  • Успаміны пра Змітрака Бядулю / Уклад.: Я. І. Садоўскі, К. А. Цвірка. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1988. — 174 с.
  • Азгур З. И. Змитрок Бядуля // То, что помнится… : рассказ о времени, об искусстве и о людях / Заир Азгур. Мн., 1977. С. 179—191.
  • Аўрамчык М. Я. Зменлівае ўражанне / Мікола Аўрамчык // Знаёмыя постаці / Мікола Аўрамчык. Мн., 2004. С. 64-67.
  • Вольскі А. Дзядзька Змітрок / Артур Вольскі // Пачатковая школа. 1999. № 2. С. 34-35.
  • Грахоўскі С. І. Нібы ўчора было / Сяргей Грахоўскі // Так і было : артыкулы, успаміны, эсэ / Сяргей Грахоўскі. Мн., 1986. С. 28-32.
  • Кавалёў П. Н. Памятны аўтограф / Павел Кавалёў // На ўсё жыццё : нарысы, успаміны / Павел Кавалёў. Мн., 1986. С. 133—139.
  • Казека Я. З далечы гадоў / Янка Казека // Падарожжа ў маладосць : артыкулы, літаратурныя партрэты, успаміны / Янка Казека. Мн., 1984. С. 41-46.

Узнагароды і памяць[правіць | правіць зыходнік]

Паштовая марка Беларусі

Змітрок Бядуля быў узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1939).

У в. Пасадзец (панадворак школы імя Бядулі) знаходзіцца музей, дзе захоўваецца аўтограф класіка на рамане «Язэп Крушынскі» 1933 года[8].

Таксама музей З. Бядулі ёсць у г. Уральску[2].

Імя Змітрака Бядулі носяць плошча і вуліца ў Мінску.

Зноскі

  1. Бядуля Змитрок // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 96. — 737 с.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Семейная сага соловья (руск.) 
  3. Сайт Змітрака Бядулі
  4. Writer Zmitrok Biadula (англ.) 
  5. Семейная сага соловья
  6. ЛіМ. — 1932. — № 15 ад 5 жніўня. — С.4
  7. Шевченківський словник(укр.) бел.: У двох томах / Інститут літератури імені Т. Г. Шевченка Академії Наук УРСР. — К.: Головна редакція УРЕ, 1978.
  8. «100 дорог»: Логойский район (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Бядуля Змітрок // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1996. Т. 3. С. 392—393.
  • Бядуля Змітрок // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. Мінск, 1994. Т. 2. С. 159—161.
  • Бядуля Змітрок // Беларусь : энцыклапедычны даведнік. Мінск, 1995. С. 139.
  • Бядуля Змітрок // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А. Мальдзіса. Мінск, 1992. Т. 1. С. 451—467.
  • Бядуля Змітрок // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. Мінск, 1984. Т. 1. С. 539—540.
  • Бядуля Змітрок // Тэатральная Беларусь : у 2 т. / пад агульнай рэдакцыяй А. В. Сабалеўскага. Мінск, 2002. Т. 1. С. 191—192.
  • Бядуля Змітрок // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
  • Гарэцкі М. Бядуля пасля Кастрычніка : гісторыка-літаратурныя нататкі / Максім Гарэцкі // Творы / Максім Гарэцкі. Мінск, 1990. С. 364—369.
  • Кульбянкова І. М. Эвалюцыя лірычнай творчасці Змітрака Бядулі: ідэйна-тэматычны і вобразны аспекты : метадычны дапаможнік / І. М. Кульбянкова. — Магілёў:, 2004. — 46 с.
  • Кульбянкова І. М. Змітрок Бядуля пра нацыянальнае адраджэнне: (на прыкладзе невядомых і малавядомых твораў) / І. М. Кульбянкова // Беларускае Асветніцтва: вопыт тысячагоддзя: матэрыялы Міжнароднага кангрэса (Мінск, 20-21 кастрычніка 1998 г.). Мінск, 1998. Кн. 2. С. 32-34.
  • Кульбянкова І. М. Змітрок Бядуля — майстар «малой прозы» : вучэбны дапаможнік / І. М. Кульбянкова. — Магілёў:, 2000. — 47 с.
  • Лашкевіч В. А. Змітрок Бядуля — дзецям / В. А. Лашкевіч. — Мінск : Універсітэцкае, 1986. — 110 с.
  • Лойка А. А. Змітрок Бядуля (1886—1941) / А. А. Лойка // Гісторыя беларускай літаратуры : дакастрычніцкі перыяд : у 2 ч. / А. А. Лойка. 2-е выд., дапрацаванае і дапоўненае. Мінск, 1989. Ч. 2. С. 364—376.
  • Марціновіч А. У душы… міласць да краю свайго: (пра дзяцінства З.Бядулі) / Алесь Марціновіч // Родная прырода. 1993. № 3. С. 24-25.
  • Мацюх М. Першы рэдактар — Змітрок Бядуля: (пра працу З. Бядулі ў час. «Наш край») / Мікола Мацюх // Падарожнік. 1996. № 1. 4-я с. укладыша паміж с. 10-11.
  • Навуменка І. Я. Змітрок Бядуля / Іван Навуменка. — 2-е выд. — Мінск : Беларуская навука, 2004. — 227 с.
  • Навуменка І. Змітрок Бядуля (1886—1941) / Іван Навуменка // Слова пра літаратуру і літаратараў: літаратурна-крытычныя артыкулы па беларускай літаратуры : у 2 кн. / уклад. В. В. Ашмян і інш. Мінск, 2001. Кн. 1. С. 456—490.
  • Навуменка І. Змітрок Бядуля (1886—1941) / Іван Навуменка // Гісторыя беларускай літаратуры XX стагоддзя: у 4 т. / навук.рэд: І. Я. Навуменка, В. А. Каваленка. Мінск, 1999. Т.1. С. 237—264.
  • Навуменка І. Змітрок Бядуля (1886—1941) / Іван Навуменка // Гісторыя беларускай літаратуры, XIX — пачатак XX ст. / пад агульнай рэд. М. А. Лазарука, А. А. Семяновіча. Выд. 2-е, дапрацаванае. Мінск, 1998. С. 457—491.
  • Максімовіч В. А. Дакастрычніцкая творчасць Змітрака Бядулі: сувязь з эстэтыкай сімвалізму і імпрэсіянізму / В. А. Максімовіч // Эстэтычныя пошукі ў беларускай літаратуры пачатку XX стагоддзя / В. А. Максімовіч. Мінск, 2000. С. 261—283.
  • Мельнікава З. П. Творчасць Змітрака Бядулі першай трэці XX стагоддзя ў святле гісторыка-функцыянальнага даследавання / З. П. Мельнікава // Беларускае гісторыка-функцыянальнае літаратуразнаўства / З. П. Мельнікава. Брэст, 2003. С. 93-251.
  • Пракопчык, Л. Ц. Бядулеў Пасадзец / Леанід Пракопчык // «Дрэмле памятка дзён…» : краязнаўчыя нарысы / Леанід Пракопчык. Мінск, 1991. С. 114—121.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons