Кароткі фільм пра забойства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Кароткі фільм пра забойстваM:
польск.: Krótki film o zabijaniu
Постар фільма
Жанр драма
Рэжысёр Кшыштаф Кеслёўскі
Прадзюсар Рышард Чуткоўскі
Сцэнарыст Кшыштаф Пясевіч
Кшыштаф Кеслёўскі
У галоўных
ролях
Міраслаў Бака
Кшыштаф Глобіш
Ян Тэсаж
Аператар Славамір Ідзяк
Кампазітар Збігнеў Прайснер
Кінакампанія Zespoły Filmowe "Tor"
Працягласць 84 хв.
Краіна Сцяг Польшчы Польшча
Мова польская
Год 1988
IMDb ID 0095468

«Кароткі фільм пра забойства» (польск.: Krótki film o zabijaniu) — кінафільм польскага рэжысёра Кшыштафа Кеслёўскага, які выйшаў у 1988 годзе. З’яўляецца паўнаметражнай версіяй пятага фільма з дзесяцісерыйнага тэлецыкла «Дэкалог».

Сюжэт[правіць | правіць зыходнік]

Першая частка фільма паказвае падзеі аднаго дня з удзелам трох жыхароў Варшавы — юрыста Пятра Баліцкага, які толькі што здаў экзамен на адваката (Кшыштаф Глобіш), таксіста Вальдэмара Рэкоўскага (Ян Тэсаж) і бессэнсоўна блукаючага па вуліцах вясковага хлопца Яцэка Лазара (Міраслаў Бака). Вальдэмар грубы з навакольнымі і некалькі разоў з'язджае ад несімпатычных яму кліентаў. Пётр у кафэ сустракаецца з жонкай і распавядае ёй, што стаў адвакатам. У той жа час за суседнім столікам Яцэк нервова сціскае скрутак вяроўкі.

Яцэк заходзіць у фотаатэлье і пакідае там фатаздымак дзяўчынкі, каб яму надрукавалі фота большага памеру. Пазней ён спыняе таксі Вальдэмара і называе яму аддалены раён. У бязлюдным месцы ён накідвае вяроўку на шыю Вальдэмара. Калі ў яго не атрымліваецца задушыць Вальдэмара, Яцэк праломвае яму галаву кавалкам арматуры, але і гэтага аказваецца недастаткова. У выніку Яцэк дабівае таксіста, скрышыўшы яму галаву цяжкім каменем. На машыне таксіста Яцэк прыязджае да прадаўшчыцы Беаты і запрашае на спатканне. Яна ж па цаццы на шкле пазнае таксі (раніцай таго ж дня Вальдэмар спрабаваў з ёй фліртаваць) і спалохана пытаецца Яцэка, адкуль у яго машына.

Суд прыгаворвае Яцэка да смерці, нягледзячы на пранікнёную прамову Пятра супраць смяротнага пакарання. Гэта першая справа Пятра, і пасля працэсу ён гутарыць з вёўшым справу дасведчаным суддзёй. Той кажа Пятру, што той зрабіў усё, што можна было зрабіць у такой сітуацыі, што гэта была лепшая на яго памяці прамова супраць смяротнага пакарання, але прысуд не мог быць іншым. Пётр сустракаецца з Яцэкам перад выкананнем прысуду. Яцэк распавядае, як яго малодшая сястра загінула ў вёсцы (яе задушыў трактарыст пасля таго, як яны з Яцэкам выпілі, Яцэк да гэтага часу вінаваціць сябе) і просіць забраць у фотаатэлье здымак, дзе яна выяўлена ў сукенка для Першага Прычасця. Ахоўнік пытаецца ў Пятра, ці скончылі яны гутарку, Пётр жа адказвае, што ён ніколі не згодзіцца яе скончыць па сваёй волі. Тады Яцэка сілай адводзяць і з захаваннем усіх працэдур (абвяшчэнне прысуду, апошняя цыгарэта, наказ святара) вешаюць. У апошні момант Яцэк спрабуе вырвацца з рук турэмшчыкаў. Пётр, які прысутнічаў пры гэтым, пакінуўшы турму, плача.

У ролях[правіць | правіць зыходнік]

Акцёр Роля
Міраслаў Бака Яцэк Лазар Яцэк Лазар
Кшыштаф Глобіш Пётр Баліцкі адвакат Пётр Баліцкі
Ян Тэсаж Вальдэмар Рэкоўскі таксіст Вальдэмар Рэкоўскі
Збігнеў Запасевіч старшыня камітэту
Барбара Дзекан білецёрка
Аляксандр Беднаж кат
Ежы Зас афіцэр паліцыі
Здзіслаў Тобяш суддзя
Артур Барчыш малады чалавек
Крысціна Янда Дарота Дарота
Ольгерд Лукашэвіч Анджэй Анджэй
Мацей Мацяеўскі пракурор
Эльжбета Хельман Беата Беата

Гісторыя стварэння[правіць | правіць зыходнік]

Ператварыць два эпізоды «Дэкалогу» ў поўнаметражныя фільмы для кінапракату Кеслёўскі вырашыў, каб атрымаць дадатковыя сродкі для здымкаў (па яго разліках, першапачатковага фінансавання было недастаткова). На той момант усе сцэнарыі былі гатовы. Па прапанове рэжысёра, Міністэрства культуры Польшчы магло выбраць адзін са сцэнарыяў для здымкаў поўнаметражнай версіі пры ўмове, што другім будзе 5-ы эпізод. У выніку іншым поўнаметражным фільмам з цыклу «Дэкалог» стаў «Кароткі фільм пра каханне», у аснову якога лёг 6-ы эпізод[1][2].

У параўнанні з тэлевізійнай версіяй Кеслёўскі дадаў шэраг сцэн, якія глыбей раскрываюць характары яго герояў. У адной з іх Яцэк не ўмешваецца ў збіццё двума незнаёмцамі трэцяга, у іншай прызнаецца вулічнаму мастаку, што ў яго няма талентаў. У тэлевізійнай версіі няма размовы Пятра з жонкай у кафэ і сюжэтнай лініі Беаты (адразу пасля забойства паказана, як Яцэку выносяць прысуд). У тэлевізійную версію не ўвайшлі некаторыя жорсткія кадры забойства Вальдэмара[3].

Каб стварыць вобраз няўтульнай, няветлівай, варожай сваім героям Варшавы, аператар Славамір Ідзяк выкарыстаў больш за 600 зялёных святлафільтраў, якія скажалі каляровую гаму і рабілі неба жоўтым, а твары людзей — попельна-шэрымі. У адным з інтэрв’ю Ідзяк казаў, што фарбы фільма павінны выклікаць асацыяцыі з мачой[4].

«Кароткі фільм пра забойства» выйшаў на экраны Польшчы ў сакавіку 1988 года. У траўні ён удзельнічаў у асноўным конкурсе 41-га Канскага кінафестывалю, дзе атрымаў Прыз журы і ўзнагароду ФІПРЭСІ. Зімой 1988 – 1989 гадоў «Дэкалог» быў паказаны на польскім тэлебачанні[2].

Тэматыка[правіць | правіць зыходнік]

Кеслёўскі тлумачыў, што «Кароткі фільм пра забойства» — гэта «гісторыя маладога чалавека, які забівае таксіста, а потым правасуддзе забівае яго самога. Па сутнасці больш пра сюжэт гэтага фільма няма чаго сказаць. Прычыны злачынства нам невядомыя. Вядома, за што грамадства на юрыдычных падставах забівае гэтага хлопца. Але яго чалавечых матываў мы не даведаемся ніколі. <...> Думаю, што фільм, па сутнасці, не пра смяротнае пакаранне, а пра забойства наогул. Пра забойства, якое заўсёды — зло. Не ў залежнасці ад матываў, ад таго, хто забівае і каго»[5]. Асаблівая ўвага надаецца другому забойству — павешанню асуджанага злачынца, якое знарок паказана ў дакументальнай манеры, з фізіялагічнымі падрабязнасцямі. «Ва ўсім гэтым — у жэстах святара і ката, адваката і ахоўніка, турэмнага лекара і пракурора — Кеслёўскі адкрывае не помсту, не кару, але пусты і самаздаволены рытуал, упартасць бясспрэчнай догмы, асвячонай стагоддзямі, але не свяшчэннай» (Мірон Чарненка)[6]. Джонатан Разенбаўм называў «Кароткі фільм пра забойства» «магчыма, самым пераканаўчым фільмам пра смяротнае пакаранне са ўсіх калі-небудзь знятых»[7].

Джэймс Берардзінэлі піша, што Кеслёўскаму ўдалося адначасова перадаць адразу некалькі ўражанняў: пры ўсёй жахлівай бессэнсоўнасці і жорсткасці забойства Яцэкам таксіста, што акцэнтавана працягласцю сцэны, Яцэк выглядае хутчэй не садыстам, а адзінокім і разгубленым чалавекам; Вальдэмар паказаны ледзь што не больш непрыемным, чым яго забойца. Кеслёўскі не толькі асуджае смяротнае пакаранне як прынцып, але яшчэ і спрабуе ачалавечыць злачынца[8].

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

«Кароткі фільм пра забойства» быў намінаваны на 9 значных кінапрэмій і ўзнагароджаны 8 з іх[9].

Узнагароды і намінацыі
Узнагарода Катэгорыя Намінант Вынік
Канскі кінафестываль Palme-d-or.png «Залатая пальмавая галіна» Кшыштаф Кеслёўскі Намінацыя
Прыз журы Перамога
Прыз ФІПРЭСІ Перамога
Еўрапейская кінапрэмія Найлепшы еўрапейскі фільм Кшыштаф Кеслёўскі Перамога
Фестываль польскага кіно «Залаты леў» Кшыштаф Кеслёўскі Перамога
Мюнхенскі кінафестываль Прыз «Адна будучыня» Кшыштаф Кеслёўскі Перамога
Прэмія «Бодзіл» Найлепшы еўрапейскі фільм Кшыштаф Кеслёўскі Перамога
Прэмія «Роберт» Найлепшы замежны фільм Рышард Чуткоўскі Перамога
Прэмія французскага сіндыката кінакрытыкаў Найлепшы замежны фільм Кшыштаф Кеслёўскі Перамога

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Кесьлёвский, К. О себе = O sobie — М.: Новое издательство. — С. 82. — 132 с. — ISBN 978-5-98379-130-5.
  2. 2,0 2,1 Haltof, M. The Cinema of Krzysztof Kieslowski: Variations on Destiny and Chance — Columbia University Press, 2012. — С. 77. — 224 с. — (Directors' Cuts). — ISBN 978-5-98379-130-5.
  3. Kickasola, J. The Films of Krzysztof Kieslowski: The Liminal Image — A&C Black, 2004. — С. 208-210. — 332 с. — ISBN 978-0-82641-559-2.
  4. Kickasola, J. The Films of Krzysztof Kieslowski: The Liminal Image — A&C Black, 2004. — С. 202. — 332 с. — ISBN 978-0-82641-559-2.
  5. Кесьлёвский, К. О себе = O sobie — М.: Новое издательство. — С. 87. — 132 с. — ISBN 978-5-98379-130-5.
  6. Мирон Черненко «Короткий фильм об убийстве» // Объектив. — 1990. — № 3.
  7. Rosenbaum, J. A Short Film About Killing and A Short Film About Love (8 лютага 1996). Праверана 24 жніўня 2017.
  8. Berardinelli, J. A Short Film About Killing. Праверана 24 жніўня 2017.
  9. A Short Film About Killing: Awards. Праверана 24 жніўня 2017.

Знешнія спасылкі[правіць | правіць зыходнік]