Аперацыя «Дамаская Сталь»

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Аперацыя «Дамаская сталь»
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Сірыі
Operation Damascus Steel.svg
Ход апепацыi «Дамаская сталь»
Дата 18 лютага14 красавіка 2018
Месца Усходняя Гута, Дамаск, Сірыя
Вынік перамога Сірыйскай арабскай арміі (САА)
Праціўнікі
Сцяг Сірыі САА
пры падтрымцы:
Flag of Russia.svg Расія
Flag of Iran.svg Іран
Джыхад Ісламарадыкалы

Аперацыя «Дамаская сталь» — наступ сiл Сiрыйскай арабскай армii (CCA) у раёне Усходняй Гуты.

Перадгiсторыя[правіць | правіць зыходнік]

Усходняя Гута — аплот ісламістаў[правіць | правіць зыходнік]

З пачаткам хваляванняў у Сірыі ў сакавіку 2011 года многія жыхары Усходняй Гуты далучыліся да ўдзельнікаў пратэстаў супраць прэзідэнта Башара Асада. Да лістапада 2012 года антыўрадавыя паўстанцы ўсталявалі кантроль над анклавам[1], у лютым 2013 года захапілі частку акруговай дарогі на ўскраінах Дамаска і прарваліся ў сталічны раён Джабар[2]. Перайшоўшы ў контрнаступленне пры падтрымцы Ірана і шыіцкага руху Хезбала, Сірыйская арабская армія ў маі 2013 года пачала аблогу Усходняй Гуты.

Ісламісты ператварылі Усходнюю Гуту ў сапраўдны умацраён з шырокай сеткай абарончых збудаванняў. Баевікі стварылі разгалінаваную сістэму тунэляў, выкарыстоўваючы аператыўныя перагрупоўкі сіл і адбівалі спробы ўрадавай арміі заняць раён. Апроч іншага, сірыйскія ўлады доўгі час не мелі свабоднымі сіламі для арганізацыі масіраванага наступу.

Лінія судотыку бакоў пралягала па ўсходняй ускраіне Дамаска — пад кантролем апазыцыі разам з многімі населенымі пунктамі прадмесцяў таксама знаходзіліся часткі сталічных раёнаў Джабар і Айн Тарма. Баевікі на працягу некалькіх гадоў ажыццяўлялі абстрэлы жылых раёнаў сталіцы, што прыводзіла да шматлікіх ахвяр сярод мірных жыхароў. Акрамя гэтага, баевікі неаднаразова рабілі спробы прарыву і захопу новых тэрыторый.

Найбольш буйной антыўрадавай групоўкай Усходняй Гуты да сярэдзіны 2017 г. была «Джейш аль-Іслам», якая базавалася ў горадзе Дума (на пачатак 2018 г. яе колькасць ацэньвалася ў 10—15 тысяч[3]). Цэнтральную і заходнюю часткі Усходняй Гуты, уключаючы сталічныя раёны Джабар і Айн Тарма, кантралявалі ў асноўным баевікі з саступае ёй у колькасці «Файлак ар-Рахман», афіляваная са Свабоднай сірыйскай арміяй. Самымі нешматлікімі групоўкамі былі «Ахрар аш-Шам» (базавалася ў Хараста) і «Тахрыр аш-Шам» (ХТШ), якая кантралявала невялікія населеныя пункты, такія як Арбiл, аль-Ашары і Бейт-Нейм, і якая налічвала на люты 2018 году каля паўтысячы баевікоўв[4][5].

Ва Ўсходняй Гуце адбыўся адзін з самых смяротных эпізодаў сірыйскай вайны: 21 жніўня 2013 году невядомыя выпусцілі па жылых кварталах некалькі ракет з боегалоўкамі, начынены зарынам. Паводле розных звестак, загінулі ад 300 да 1500 чалавек.

Стварэнне зон дээскалацыі[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку 2017 года ў рамках перамоўнага працэсу ў Астане (Казахстан), ініцыяванага Расіяй, Турцыяй і Іранам, былі выпрацаваны дамоўленасці аб стварэнні на тэрыторыі Сірыі чатырох так званых «зон дээскалацыі», адной з якіх па пагадненні Расіі, Ірана і Турцыі ад 4 мая 2017 года стала Усходняя Гута[6][7]. На наступныя месяцаў, аднак, напружанасць вакол гэтага рэгіёна не спадала. Да канца 2017 года сітуацыя вакол Усходняй Гуты прыняла пагрозлівы характар, перамір’е тут дзейнічала толькі фармальна, і сірыйскія ўлады былі зацікаўлены ў ліквідацыі крыніцы пагрозы, размешчанага ў непасрэднай блізкасці да сталіцы. Пры гэтым у мяцежным анклаве, цалкам блакіраваным урадавай арміяй, акрамя баевікоў заставалася і мірнае насельніцтва, якое складала, па розных звестках, ад 250 да 400 тысяч[8].

Студзень 2018[правіць | правіць зыходнік]

У студзені 2018 года сітуацыя ва Усходняй Гуце абвастрылася. У ноч на 1 студзеня ўзброеныя атрады радыкальнай апазіцыі, парушыўшы дамоўленасці аб спыненні агню, перайшлі ў наступ і блакавалі стратэгічны аб’ект — транспартную базу (склад бронетэхнікі) Хараста, адрэзаўшы яе ад падкантрольных сірыйскай арміі тэрыторый на захадзе[9].

Праз тыдзень урадавыя сілы змаглі аднавіць кантроль над базай і дэблакiравать яе, аднак баі за суседнія кварталы працягнуліся. У ходзе жорсткіх баёў з ужываннем танкаў і артылерыі абодва бакі панеслі вялiкiя страты[10][11]. У далейшым у гэтым раёне штодня адбываліся перастрэлкі і пазіцыйныя баі паміж атрадамі апазіцыі і вайсковымі падраздзяленнямі. Групоўкі радыкальнай апазіцыі ажыццяўлялі рэгулярныя мінамётныя абстрэлы жылых кварталаў сталіцы, што прыводзіла да ахвярам сярод мірнага насельніцтва горада.

9 студзеня з правінцыі Дэйр-эз-Зор у раён Усходняя Гута прыбыла падраздзялення элітнай 104-й паветрана-дэсантнай брыгады Рэспубліканскай гвардыі пад камандаваннем генерала Гасана Тарафа[12][13].

На працягу некалькіх тыдняў урадавыя сілы і саюзныя атрады апалчэння займаліся ўмацаваннем пазіцый і падрыхтоўкай да поўнамаштабнага наступу супраць апазіцыйных фарміраванняў[14].

Баявыя дзеяннi[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку лютага, пасля таго як перамовы пры пасярэдніцтве расійскага Цэнтра па прымірэнню варагуючых бакоў з апазіцыйнымі групоўкамі, якія кантралююць анклаў, пацярпелі няўдачу, урадавыя сілы прыступілі да нанясення авіяцыйных і артылерыйскіх удараў. У выніку да 8 лютага, па дадзеных SOHR (Syrian Observatory for Human Rights), ва Усходняй Гуце загінула да 200 мірных жыхароў[15].

Перыяд з 10 па 15 лютага характарызаваўся пэўным зацішшам. Тым часам, як паведамлялі афіцыйныя СМІ, адбывалася нарошчванне ўрадавых сіл на межах анклава ў рамках падрыхтоўкі да вырашальнай ваеннай акцыі[16].

16 лютага сюды прыбыў камандуючы брыгадай армейскага спецназа «Сілы Тыгра» УС Сірыі брыгадны генерал Сухель аль-Хасан. Мяркуючы па публікацыях СМІ, да аперацыі, акрамя спецназа «Тыгр», былі прыцягнутыя 1-я, 4-я і 9-я танкавыя дывізіі, а таксама падраздзяленні 14-й дывізіі спецыяльнага прызначэння, 104-й, 105-й і 106- й брыгад Рэспубліканскай гвардыі УС Сірыі[17].

18 лютага вайсковая артылерыя аднавіла ўдары па пазіцыях ісламісцкіх груповак у розных раёнах Усходняй Гуты. Авіяцыйныя і артылерыйскія ўдары не спыняліся на працягу наступных васьмі дзён[18][19].

Прадстаўнік Дзярждэпартамента ЗША Хізэр Науэрт 21 лютага заявіла, што за два дні ва Усходняй Гуце загінулі больш за 100 мірных жыхароў. Такія ж лічбы прыводзіў прадстаўнік генеральнага сакратара ААН Стэфан Дзюжарык. Сірыйскі цэнтр маніторынгу правоў чалавека, які базуецца ў Лондане, []20 лютага]] паведаміў, што за 48 гадзін у Усходняй Гуце загінулі як мінімум 250 чалавек, сярод якіх 58 дзяцей і 42 жанчыны[20][21][22]. Адміністрацыя ЗША абвінаваціла Расію і Сірыю у бедах мірных жыхароў. Расія адмовілася прызнаваць дачыненне да гібелі мірных жыхароў і назвала абвінавачванні ЗША «беспадстаўнымі»[23].

20 лютага баевікі «Джэбхат ан-Нусра» абстралялі будынак расійскага Цэнтра па прымірэння варагуючых бакоў у Сірыі. 21 лютага кіраўнік Цэнтра генерал-маёр Юрый Еўтушэнка заявіў, што ва Усходняй Гуце склалася крытычная гуманітарная і сацыяльна-эканамічная сітуацыя, перамоўны працэс па мірным урэгуляванні канфлікту ў раёне сарваны: «Заклікі расійскага цэнтра па прымірэння да групоўкам незаконных узброеных фарміраванняў ва Усходняй Гуце спыніць супраціў , скласці зброю і ўрэгуляваць свой статус выніку не мелі». Па словах Еўтушэнка, апазіцыйныя групоўкі ў Усходняй Гуце «перашкаджаюць выхаду насельніцтва з падкантрольных тэрыторый праз пункт пропуску ў раёне населенага пункта Мухайм Аль-Вафiдын»[24].

24 лютага Савет Бяспекі ААН, пасля двухдзённых дэбатаў, прыняў рэзалюцыю 2401 аб перамір’і ва Усходняй Гуце. Савет Бяспекі запатрабаваў спыніць баявыя дзеянні ў гэтым раёне як мінімум на 30 дзён для аказання гуманітарнай дапамогі насельніцтву і эвакуацыі мірных жыхароў, якія маюць патрэбу ў медыцынскай дапамогі. Пры гэтым адзначалася, што перамір’е не распаўсюджваецца на тэрарыстычныя групоўкі «Ісламская дзяржава», «Аль-Каіда» і «Джэбхат ан-Нусра». Рэзалюцыю падтрымалі ўсе члены СБ ААН, уключаючы Расію[25].

11 сакавіка большая частка анклава была занята ўрадавымі сіламі, а тыя, што засталіся баевікі былі падзеленыя на 3 часткі. Пасля 20 сакавіка баевікі ў горадзе Хараста пагадзіліся скласці зброю і адправіцца ў Ідліб. Вывад баевікоў з Хараста пачаўся 22 сакавіка[26].

31 сакавіка Сірыйская армія ўзяла пад кантроль амаль усю тэрыторыю Усходняй Гуты, акрамя горада Дума. Групоўка «Джейш-аль-Іслам» адмовілася пакідаць горад, але затым пачала перамовы аб выхадзе з гораду[27][28], якія пазней былі сарваны[29]. 6 красавіка ўрадавыя войскі Сірыі прыступілі да штурму горада Дума, які скончыў 8 красавіка пагадненнем аб вывазе пакінутай партыі баевікоў[30]. Аднак днём 7 красавіка антыўрадавая арганізацыя «Белыя каскі» зняла на відэа мамент, дзе нібы мела месца хімічную атаку на мірных жыхароў горада. Заяўлены колькасць ахвяр (70 загінуўшых і больш за 500 пацярпелых) задакументавана не было, што аднак не перашкодзіла Савету бяспекі ААН 9 красавіка абвінаваціць у інцыдэнце Башара Асада і яго расійскіх саюзнікаў.

12 красавіка 2018 года супраціў ісламістаў у Думе было цалкам задушана.

Зноскі

  1. Битва за Алеппо завершится у Цитадели // ноябрь 2016
  2. Damascus on Edge as War Seeps into Syrian Capital , New York Times (10 February 2013).
  3. Which rebel groups are fighting in Syria’s eastern Ghouta?, Deutsche Welle, 20.02.2018
  4. Explainer: Who’s fighting whom in Syria’s Ghouta?, BBC Monitoring, 22 February 2018
  5. Wisam Franjieh In Besieged Eastern Ghouta, Rebel Infighting Increases Civilian Suffering, Syria Deeply, Aug. 1, 2017
  6. Меморандум о создании зон деэскалации в Сирийской Арабской Республике
  7. На "Астане-6" утвердили четыре зоны деэскалации в Сирии (руск.) , РИА Новости (20170915T1831+0300Z). Праверана 25 сакавіка 2018.
  8. В ООН призвали все стороны конфликта в Сирии на месяц прекратить огонь в гуманитарных целях (руск.) , Новости ООН (2018-02-06). Праверана 12 сакавіка 2018.
  9. Сирия потеряла ещё одного генерала: в чём сложность и значение деблокирования базы в Харасте // ФАН (Федеральное агентство новостей)
  10. Сирийская армия прорвала окружение военной базы под Дамаском // ФАН (Федеральное агентство новостей)
  11. САА удалось прорвать окружение военной базы под Дамаском // ФАН (Федеральное агентство новостей)
  12. Сирия сегодня: САА перебросила силы из Дейр-эз-Зора в Дамаск, боевики теряют позиции в Идлибе // ФАН (Федеральное агентство новостей)
  13. Сирия новости 9 января 12.30: «Нусра» потеряла 11 деревень в Хаме, курды возобновили мобилизацию в Ракке // ФАН (Федеральное агентство новостей)
  14. Сирия новости 27 января 07.00
  15. East Ghouta 'drowning in blood' after third day of bombing , The Guardian (8 February 2018).
  16. Eastern Ghouta… How did one of the greatest fortresses of the revolution collapse? // Enab Baladi, 05.04.2018
  17. Сергей Шакарянц, Африн займет не регулярная армия Сирии, а проправительственные силы // ИА Regnum, 25.02.2018
  18. Syrian forces begin new offensive in Eastern Ghouta , Al Jazeera (25 February 2018).
  19. Аксенов, Павел. Восточная Гута: почему и как войска Асада обрушились на анклав оппозиции (en-GB), Русская служба Би-Би-Си (2018-02-21). Праверана 12 сакавіка 2018.
  20. США обвинили Россию в обстреле Восточной Гуты. Москва отрицает вину за гибель мирных жителей в Сирии // Коммерсантъ, 22.02.2018
  21. Центр примирения заявил о срыве урегулирования в Восточной Гуте // РБК, 21.02.2018
  22. Огонь под Дамаском: почему обострилась ситуация в Восточной Гуте // РБК, 21.02.2018
  23. США обвинили Россию в обстреле Восточной Гуты. Москва отрицает вину за гибель мирных жителей в Сирии // Коммерсантъ, 22.02.2018
  24. Минобороны России заявило о срыве переговоров по Восточной Гуте в Сирии // Коммерсантъ, 23.02.2018
  25. Недостижимое перемирие. Обозреватель «Ъ» Максим Юсин — о резолюции Совбеза ООН по Сирии // Коммерсантъ, 25.02.2018
  26. СМИ: первая группа боевиков вышла по коридору из Харасты в Восточной Гуте. tass.ru. Праверана 8 красавіка 2018.
  27. Боевики "Джейш аль-Ислам" согласились покинуть Восточную Гуту. vesti.ru. Праверана 8 красавіка 2018.
  28. Из сирийской Думы вывезли тысячу боевиков. Праверана 8 красавіка 2018.
  29. Боевики в Думе возобновили боевые действия против сирийских войск‍ - РИА Новости, 07.04.2018 (руск.) . ria.ru. Праверана 8 красавіка 2018.
  30. Боевики "Джейш аль-Ислам" в Думе запросили переговоры с правительством (руск.) . ria.ru. Праверана 8 красавіка 2018.