Аперацыя «Крыніца міру»

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Аперацыя «Крыніца міру»
Асноўны канфлікт: Турэцка-курдскі канфлікт, Грамадзянская вайна ў Сірыі
Changing frontlines of the Turkish offensive in Rojava, 2019.gif
Ход баявых дзеянняў у паўночна-ўсходняй Сiрыi з 9 кастрычніка.
Дата 922 кастрычніка 2019
Месца Усходні бераг Еўфрата, поўнач Сірыі, сірыйска-турэцкая мяжа
Прычына Прысутнасць узброеных курдскіх атрадаў ля паўднёвых межаў Турцыі.
Статус аперацыя завершана
Праціўнікі
Flag of Turkey.svg Турцыя
Flag of Syria 2011, observed.svg Сірыйская свабодная армія (пратурэцкая)
Flag of Syria 2011, observed.svg Часовы ўрад Сірыі (у выгнанні)
Flag of Syrian Kurdistan.svg Сірыйскі Курдыстан:

Flag of Kurdistan Workers' Party.svg Рабочая партыя Курдыстана
пры падтрымцы:

Камандуючыя
Турцыя Рэджэп Таіп Эрдаган
Турцыя Хулусі Акар
Flag of Syria 2011, observed.svg Салім Ідрыс
Flag of Rojava.svg Мансур Селум
Flag of Rojava.svg Ільхам Эхмед
Flag of Rojava.svg Мазлум Кабані (галоўнакамандуючы)
Сілы бакоў
Турцыя 80 000[4]
14 000[5]
40 000 — 60 000[6]
Страты
4 турэцкix ваенных[7] i 71 апазiцыянераў[8] забiтыя (па заяве Турцыi)
8 турэцкix ваенных i 86 апазiцыянераў забiтыя[9], 90 параненых[10] (па заяве ДСС)
9 турэцкix ваенных i 196 апазiцыянераў забiтыя[11] (па заяве SOHR)
702 курдскix апалчэнцаў забiтыя[12] (па заяве Турцыі)
56 курдскix апалчэнцаў забiтыя[13] (па заяве ДСС)
239 кyрдскix апалчэнцаў i 5 сiрыйскix ваенных забiтыя[14][11] (па заяве SOHR)
Агульныя страты
20 мірных жыхароў былі забітыя ў Турцыі ў выніку абстрэлу СДС, 86 мірных жыхароў былі забітыя ў Сірыі ў выніку абстрэлу УС Турцыі[15], 300 000 бежанцаў.
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы
Артабстрэл турэцкай арміяй горада Рас-эль-Айн (10 кастрычніка)
Амерыканскія ваенныя спешна эвакуіруюцца з Манбіджа (12 кастрычніка)

Аперацыя «Крыніца міру» (турэцк.: Barış Pınarı Harekâtı) — ваенная аперацыя ўзброеных сіл Турцыі і пратурэцкiх узброеных фармаванняў сірыйскай апазіцыі (Сірыйская свабодная армія (пратурэцкая) i iнш.) на поўначы Сірыйскай Арабскай Рэспублікі. Афіцыйнае аб’ява аб пачатку аперацыі было зроблена прэзідэнтам Турцыі Рэджэпам Эрдаганам 9 кастрычніка 2019 году[16][17][18].

Аперацыя накiравана супраць курдскай групоўкі YPG («Атрады народнай самаабароны»), якую Турцыя лічыць тэрарыстычнай арганізацыяй, а таксама курдскіх Сірыйскіх дэмакратычных сіл (СДС), створаных ЗША для барацьбы з IДIЛ. Турэцкае кіраўніцтва зацікаўлена ў стварэнні на поўначы Сірыі буфернай зоны, якая павінна стаць ахоўным поясам для турэцкай мяжы, дзе ў выпадку поспеху плануецца размясціць 2 млн сірыйскіх бежанцаў з Турцыі[19].

У ходзе аперацыі турэцкія войскі і іх саюзнікі ўсталявалі кантроль над сірыйскімі прыгранічнымі гарадамі Рас-эль-Айн і Тэль-Аб’яд. Пачатак аперацыі прывёў да паспяховага вываду амерыкана-французскага кантынгенту з Сірыі.

13 кастрычніка прадстаўнікі курдскай самаабвешчанай аўтаномнай адміністрацыі паўночна-ўсходніх раёнаў пры садзейнічанні расійскай арміі дасягнулі пагаднення з сірыйскім урадам аб уводзе сірыйскіх урадавых войскаў у раёны, якiя кантралююцца курдамі. 14 кастрычніка сірыйскія падраздзялення пачалі вылучэнне на поўнач Сірыі і на працягу некалькіх дзён ўзялі пад свой кантроль горада Манбiдж, Кaбанi, Ат-Табка, Рака і суседнія раёны, дзве гідраэлектрастанцыі, масты праз Еўфрат, а таксама стратэгічныя шашы.

17 кастрычніка ЗША і Турцыя па выніках перамоваў у Анкары дасягнулі пагаднення аб прыпыненні аперацыі на 120 гадзін, каб даць магчымасць курдскім атрадам пакінуць ствараную Турцыяй 30-кіламетровую памежную зону бяспекі

22 кастрычніка прэзідэнты Расіі і Турцыі Уладзімір Пуцін і Рэджэп Таіп Эрдаган правялі ў Сочы перамовы, якія замацавалі новыя зоны ўплыву на паўночным усходзе Сірыі. Аднаўлення аперацыі «Крыніца мiру» атрымалася пазбегнуць. У выніку шматгадзінных напружаных перамоваў прэзідэнты прыйшлі да пагаднення, сутнасць якога заключаецца ў захаванні статус-кво і прадастаўленні 150 гадзін для адводу ўсіх курдскіх фарміраванняў ад мяжы з Турцыяй на ўсім яе працягу, пасля чаго Расія і Турцыя пачнуць сумеснае патруляванне вызваленай курдамі тэрыторыі, а на мяжу з Турцыяй вернуцца сірыйскія памежнікі[20].

Перадгicторыя[правіць | правіць зыходнік]

Турцыя ўжо даўно агучвала планы на правядзенню аперацыі супраць курдскіх узброеных фарміраванняў на поўначы Сірыі[21]. Пасля аперацыі «Аліўкавая галіна» прэзідэнт Турцыі Рэджеп Эрдаган сказаў, што Турцыя будзе старацца ліквідаваць тэрарыстычны «калідор» курдаў уздоўж межаў Турцыі[22]. Эрдаган часта казаў, што мэта заключаецца ў стварэнні буфернай зоны або зоны бяспекі на сірыйскiм баку мяжы. Адзіным стрымліваючым фактарам было наяўнасці на ўсходзе Еўфрата амерыканскіх ваенных, якія дапамагалі курдам у вайне з IДIЛ. Пасля доўгіх перамоў у жніўні 2019 года туркі і амерыканцы дамовіліся стварыць бяспечную зону, прыбраць з мяжы ўсе фартыфікацыйныя ўмацаванні і цяжкае ўзбраенне, а таксама арганізоўваць сумесныя патрулі[23][24]. Пасля гэтага пагаднення турэцкія і амерыканскія ваенныя некалькі разоў правялі патруляванне[25], але турэцкі бок застаўся незадаволены тым, што амерыканцы не выканалі дамоўленасці[26][27]. Эрдаган заявіў, што калі амерыканцы не забяспечаць бяспеку на поўначы Сірыі да канца верасня, то ваеннае ўмяшанне непазбежна[26]. Пазней Эрдаган паказаў, што Анкара мае права праводзіць трансмежную аперацыю «Крыніца міру» ў суседняй Сірыі дзякуючы дамове, падпісанаму урадамі дзвюх краін у горадзе Адана ў 1998 годзе[28].

Ход аперацыі[правіць | правіць зыходнік]

9 кастрычніка пасля афіцыйнай аб’явы аб пачатку вайны турэцкія ВПС нанеслі шэраг бомбавых удараў па пазіцыях курдскіх памежнікаў. У адказ абстраляныя прымежныя горада Турцыі, ёсць пацярпелыя.

10 кастрычніка Узброеныя сілы Турцыі, як гаворыцца ў паведамленні Міністэрства абароны краіны, пачалі правядзенне наземнага этапу аперацыі «Крыніца свету» на ўсход ад ракі Еўфрат ў Сірыі. Паводле турэцкага ваеннага ведамства, па дадзеных на раніцу другога дня, УС Турцыі ў рамках аперацыі нанеслі артылерыйскія ўдары па 181 мэты «тэрарыстаў». Часткі турэцкага армейскага спецпрызну ў ноч на 10 кастрычніка прасунуліся ўглыб паўночна-ўсходніх раёнаў Сірыі. У цяперашні час у раёне прыгранічнага з Турцыяй сірыйскага горада Тэль-Аб’яд (правінцыя Рака) назіраецца зацішша. Турэцкія самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі і танкі з вечара 9 кастрычніка вялі абстрэл аб’ектаў пераважна курдскіх «Сірыйскіх дэмакратычных сіл» (СДС) у раёне Тэль-Аб’яда. Па стане на раніцу 10 кастрычніка, у раёне прыгранічнага горада перастрэлкі не зафіксаваныя. Паказваецца, што пасля авіяўдараў і артылерыйскага абстрэлу баевікі СДС пакінулі свае пазіцыі[29]. Раней курдскія крыніцы паведамілі пра пяць загінулых і дзесятках параненых мірных жыхарах ў раёне сірыйскіх гарадоў Рос-эль-Айн (правінцыя Хасаке) і Тэль-Аб’яд у выніку авіяўдараў і артылерыйскіх абстрэлаў з турэцкага боку[30].

11 кастрычніка зенітныя ўстаноўкі «Дэмакратычных сілаў Сірыі» (SDF) працавалі ноччу па пазіцыях турэцкай арміі, сутыкнення ў памежнай зоне не спыняліся і ў цёмны час сутак. Баевікі «Нацыянальнай армii» далучыліся да турэцкай аперацыі і ўжо ноччу захапілі шэраг вёсак на ўсход ад Тэль-Аб’яда, імкнучыся ўзяць яго ў аблогу. Пазней войскі Турцыі з падтрымкай авіяцыі паспрабавалі штурмаваць Тэль-Аб’яд і Айн-Ісу, як перадае Twitter-канал Viva Revolt, але першую спробу штурму курды здолелі адлюстраваць[31]. Турэцкая армія засяродзіла свае сілы на знішчэнні інфраструктуры на поўначы правінцыі, атакаваўшы станцыі водазабеспячэння і электразабеспячэння, плаціны, нафтавыя ўстаноўкі і жылыя кварталы, што прывяло да гібелі шэрагу грамадзянскіх асоб і значнай матэрыяльнай шкоды. Курдскія сілы бяспекі працягнулі паліць покрыўкі, каб пагоршыць бачнасць для турэцкай артылерыі і знішчальнікаў[32]. Паводле паведамлення Эрдагана, размешчаным на яго афіцыйнай старонцы ў сетцы Twitter, у выніку аперацыі «Крыніца мiру» ў Сірыі было забіта 109 тэрарыстаў SDF. У адказ на абвінавачванне ў тым, што Турцыя наўмысна наносіць ўдары па турмах, дзе ўтрымліваюцца баевікі IДIЛ, ствараючы ім магчымасць ўцёкаў, Эрдаган заявіў, што IДIЛ пасля правядзення аперацыі не адродзіцца[33].

12 кастрычніка спецпрызн ЗША патрапіў пад артылерыйскі абстрэл у горадзе Кабані (Айн-эль-Араб). Інфармацыі аб загінуўшых не паступала[34]. Пасля гэтага байцы Сірыйскіх дэмакратычных сіл абстралялі турэцкі Нусайбін. Пад агнём, у прыватнасці, апынуўся адзін з мясцовых рэстаранаў, у якім на той момант знаходзіліся журналісты. Паводле папярэдніх дадзеных, ніхто не пацярпеў[35]. Войскі Турцыі пры падтрымцы баевікоў Сірыйскай свабоднай арміі (ССА) распачалі спробу штурму населенага пункта ад-Дэрбасія, які знаходзіцца ля самай мяжы паміж Рос Аль-Айнам і Камышлы. У выніку, паводле інфармацыі курдскіх інфармагенцтваў, у прадмесця горада пад агнём туркаў і іх саюзнікаў былі забітыя дзве мясцовыя жыхаркі[36]. Тысячы сваякоў тэрарыстаў «Ісламская дзяржавы» пасбрабалi распаліць беспарадкі ў лагеры «Аль-Хол», скарыстаўшыся аслабленне аховя на фоне турэцкага наступлення, каб выбрацца з тэрыторыі пункта часовага размяшчэння[37].

13 кастрычніка, навінавы партал Halab Today TV перадаваў, што турэцкая артылерыя абстрэляла ўмацаваныя раёны курдаў у прыгранічнага горада Гэт-Тэль-эль-Аб’яд, у той час як «Сірыйская нацыянальная армія» сцягвала да населенага пункта свае атрады[38]. Саюзнікамі былі захопленыя па меншай меры 17 паселішчаў. Акрамя таго, яны прасунуліся на 30 кіламетраў углыб займанага курдамі раёна на мяжы з Эль-Хасакай, ненадоўга перакрыўшы шашы М-4, якое пасля «дэмакратычным сілам» усё ж удалося адбіць[39]. Перш чым прыступіць да бамбардзіроўкаў, турэцкія вайскоўцы скінулі ўлёткі з верталётаў, у якіх утрымліваўся заклік да сірыйцаў не набліжацца да апорных пунктах атрадаў народнай самаабароны (YPG) і звязаных з імі фармаванняў[40]. Паступалі супярэчлівыя звесткі аб захопе горада Рас-эль-Айн. Таксама праціўнікі абменьваліся ўдарамі ў раёне населенага пункта Эль-Малікія, перадаваў Twitter-канал (TruTawar)[41].

Пратурэцкiя баевікі занялі шэраг населеных пунктаў на перыферыі горада Рас-аль-Айн і перарэзалі шашы М4 у 30 км ад мяжы, якое злучае Раку і Хасаку. Камандаванне СДС перакінулі сюды падмацавання і аднавіла баі ў прамысловай зоне і на ўскраіне населенага пункта Тэль-Бейдар, але ВПС Турцыі і артылерыя адціснулі іх. Пазней партал навінаў Anadolu паведаміў аб пачатку штурму горада Эль-Тэль-Аб’яд. У другой палове дня горад перайшоў пад кантроль турэцкай арміі і іх саюзнікаў, якiя захапілі яшчэ некалькі прыгранічных пасёлкаў на паўднёвы захад ад горада Рас-эль-Айн. У раёне горада Камышлы ВПС Турцыі нанеслі ўдар па апорных пунктах СДС; у выніку авіяўдару з ладу выведзена электрастанцыя. Мiж тым турэцкая артылерыя працягнула абстрэльваць курдскія ўмацавання ў ваколіцах горада Рас-Эль-Айн, а таксама ў суседнім горадзе Дэрбасія[42].

Тым часам каля 800 замежных грамадзян беглі з адмысловага лагера ў раёне горада Айн-Іса, у якім курды ўтрымлівалi прыхільнікаў ІД. Як заявіў агенцтву Reuters прадстаўнік СДС Марван Камышлы, лагер на 12 тыс. затрыманых асоб ахоўвала ўсяго 60-70 ахоўнікаў, хоць у звычайнай сітуацыі ахова налічвала 700 чалавек. Ананімная крыніца турэцкага агенцтва Anadolu паведаміла, што курды самі ўчынілі пажар у лагеры, папярэдне вывеўшы сваю ахову. Прэс-сакратар СДС Мустафа Балі напісаў у сувязі з гэтым у Twitter: «Не трэба чакаць ад нас, што мы будзем клапаціцца пра вашых грамадзянах-тэрарыстах, пакуль вы спакойна глядзіце, як нашых дзяцей забіваюць, людзей прымушаюць бегчы, а ў рэгіёне ідзе этнічная чыстка». Са свайго боку, медыярэсурс IД заклікаў «спячыя ячэйкі» аказваць садзейнічанне асобам, якія ўтрымліваюцца ў лагерах на курдскай тэрыторыі[43]. Па дадзеных турэцкіх СМІ, у выніку артылерыйскіх абстрэлаў з тэрыторыі Сірыі за мінулыя пяць дзён загінулі 18 турэцкіх мірных жыхароў[44].

У сувязі з турэцкай аперацыяй курды адмовіліся ад правядзення контртэрарыстычных аперацый супраць ІД у зоне сваёй акупацыі, што прывяло да ўзмацнення актыўнасці «спячых ячэяк» ІД.

Мiж тым, узяўшы пад свой кантроль горада Рас-эль-Айн і Тэль-Аб’яд, Турцыя заявіла пра намер развіваць поспех. Рэджэп Эрдаган 14 кастрычніка паабяцаў, што ў бліжэйшы час саюзныя турэцкай арміі атрады сірыйскай апазіцыі ўвойдуць у стратэгічна важныя гарады Манбiдж і Кaбанi, кантраляваныя курдамі. Афіцыйны прадстаўнік турэцкага прэзідэнта Ібрахім Калын пацвердзіў, што Анкара не мае намеру спыняць аперацыю, пакуль не будуць вырашаны пастаўленыя перад арміяй задачы, нягледзячы на ​​ ціск з боку ЗША і саюзнікаў па НАТА[45].

Па паведамленні сірыйскага тэлеканала Al Ihbaria, 14 кастрычніка падраздзялення турэцкай арміі спрабавалі ўзяць пад свой кантроль шашы ўздоўж мяжы з Турцыяй, якое злучае Алепа з адміністрацыйным цэнтрам Хасеке на паўночным усходзе краіны. Баі турэцкай арміі з курдскімі фарміраваннямі ішлі ў раёне населеных пунктаў Тувейджэль і Эль-Хавейш[45].

17 кастрычніка ў Анкару прыбыў віцэ-прэзідэнт ЗША Майкл Пенс і дзяржсакратар Майк Пампэа. Па выніках перамоў Майкл Пенс паведаміў, што дасягнуў пагаднення з прэзідэнтам Турцыі Рэджэпам Таіпам Эрдаганам аб прыпыненні турэцкай аперацыі ў паўночнай Сірыі на 120 гадзін. Пенс заявіў, што Турцыя пагадзілася не весці ваенныя дзеянні ў Кабанi. Па словах віцэ-прэзідэнта, ЗША не плануюць ўводзіць дадатковыя санкцыі супраць Турцыі, а акрамя таго, прэзідэнт Трамп гатовы адклікаць ўжо дзеючыя эканамічныя санкцыі па меры спынення агню[46].

Паводле паведамлення тэлеканала Al Mayadeen, 18 кастрычніка турэцкія самалёты атакавалі калону бежанцаў, якая рухалася па шашы Тэль-Тамер — Айн-Іса на поўначы Сірыі. У выніку налёту 13 чалавек загінулі і каля 70 атрымалі раненні. Раней, як перадало агенцтва SANA, у населеным пункце Ум-эль-Хейры ахвярамі ўдару турэцкай авіяцыі сталі пяць мірных грамадзян і яшчэ 20 атрымалі раненні. «Сірыйскія дэмакратычныя сілы» абвінавацілі турэцкія войскі ў нападах на грамадзянскае насельніцтва ў горадзе Рас-эль-Айн і яго ваколіцах, нягледзячы на ​​абвешчанае ў чацвер пагадненне аб прыпыненні баявых дзеянняў[47].

19 кастрычніка Міністэрства нацыянальнай абароны Турцыі абвінаваціла курдскія фарміравання ў парушэнні рэжыму спынення агню. Як сцвярджаецца, «за апошнія 36 гадзін тэрарысты з Рабочай партыі Курдыстана і Атрад народнай самаабароны здзейснілі 14 абстрэлаў, 12 з якіх былі здзейснены ў раёне Рас-эль-Айна, адзін у раёне Тэль-Аб’яд і адзін у раёне Тэль-Тамер». Кааліцыя СДС, у сваю чаргу, выступіла з аналагічным абвінавачваннем у адрас турэцкай арміі[48].

Як паведаміла 19 кастрычніка агенцтва Associated Press, курдскія фарміравання на поўначы Сірыі пакінулi раёны паблізу мяжы з Турцыяй пасля таго, як Турцыя дазволіла эвакуіраваць узброенныя атрады і грамадзянскіх асоб з горада Рас-эль-Айн. Афіцыйны прадстаўнік кааліцыі СДС заявіў, што эвакуацыя з горада намечана на бліжэйшыя суткі. Раней прадстаўнікі СДС заяўлялі, што Турцыя перашкаджае высновы курдскіх атрадаў з горада Рас-эль-Айн[49].

20 кастрычніка дзяржсакратар ЗША Майкл Пампэа у інтэрв’ю тэлеканалу ABC заявіў, што, па звестках ЗША, перамір’е на поўначы Сірыі па большай частцы выконваецца. ЗША чакаюць, што курдскія сілы скарыстаюцца прыпыненнем баявых дзеянняў для вываду сваіх атрадаў — у тым ліку з горада Рас-эль-Айн[50].

21 кастрычніка турэцкая армія адкрыла гуманітарны калідор для выхаду курдскіх атрадаў з Рас-аль-Айна[51].

Расійска-турэцкі мемарандум аб узаемаразуменні[правіць | правіць зыходнік]

22 кастрычніка прэзідэнты Расіі і Турцыі Уладзімір Пуцін і Рэджэп Таіп Эрдаган правялі ў Сочы перамовы, якія замацавалі новыя зоны ўплыву на паўночным усходзе Сірыі. Аднаўлення аперацыі «Крыніца мiру» атрымалася пазбегнуць. У выніку шматгадзінных напружаных перамоваў прэзідэнты падпісалі мемарандум аб узаемаразуменні[52], сутнасць якога заключаецца ў захаванні статусу-кво ў існуючым раёне аперацыі «Крыніца мiру» паміж гарадамі Тэль-Аб’яд і Рас-эль-Айн глыбінёй да 32 км і прадастаўленні 150 гадзін для адводу ўсіх курдскіх фарміраванняў ад мяжы з Турцыяй на ўсім яе працягу, пасля чаго Расія і Турцыя пачнуць сумеснае патруляванне вызваленай курдамі тэрыторыі, а на мяжу з Турцыяй вернуцца сірыйскія памежнікі[20].

23 кастрычніка на сірыйскi бок сірыйска-турэцкай мяжы за межамі зоны аперацыі «Крыніца свету» ўводзяцца падраздзялення расійскай ваеннай паліцыі і сірыйскай памежнай службы, якія будуць садзейнічаць высновы курдскіх атрадаў самаабароны (КАС) і іх ўзбраення на 30 км ад сірыйска-турэцкай мяжы, які павінен завяршыцца на працягу 150 гадзін. З гэтага моманту пачнецца сумеснае расійска-турэцкае патруляванне на глыбіню да 10 км ад мяжы на захад і на ўсход ад раёна аперацыі «Крыніца свету», акрамя горада Эль-Камышлы. Усе падраздзяленні КАС і іх ўзбраення таксама выводзяцца з Манбiджа і Тэль-Рыф’ата[53].

Гэта пагадненне фактычна абмежавала зону аперацыі, першапачаткова ўключаем тэрыторыю ад Манбiджа на захадзе да іраксай мяжы на ўсходзе, досыць невялікім раёнам паміж гарадамі Тэль-Аб’яд і Рас-эль-Айн на поўначы і трасай М4 на поўдні. Курдскія атрады заявілі аб заканчэнні адыходу з гэтай зоны літаральна за гадзіну да абвяшчэння ўтрымання мемарандума[20].

Прэзідэнт Сірыі Башар Асад падтрымаў прынятае рашэнне і заявіў аб гатоўнасці памежных войскаў Сірыі да сумеснага патрулявання прыгранічнай зоны з супрацоўнікамі расійскай ваеннай паліцыі.

23 кастрычніка Мінабароны РФ апублікавала карту Сірыіref>Основные положения Меморандума о взаимопонимании между Российской Федерацией и Турецкой Республикой</ref>[54], на якой пазначаны зоны, у якіх будуць працаваць сумесныя расійска-турэцкія патрулі. На карце таксама паказана, дзе будуць размешчаны 15 пастоў сірыйскай памежнай службы.

23 кастрычніка ў Сірыю з Расіі прыбыла першая дадатковая група ваенных паліцэйскіх. Ужо з 12:00 яны пачалі патруляванне зоны ўздоўж сірыйска-турэцкай мяжы. Падраздзялення ваеннай паліцыі Расіі будуць размяшчацца на базе ў Кабанi (Айн-эль-Араб)[55].

Міністр абароны РФ Сяргей Шайгу правёў вiдэаперамовы з камандуючым «Сірыйскіх дэмакратычных сіл» Мазлумам Абдо, падчас якіх гарантаваў бяспеку мірнага насельніцтва ў 30-кіламетровай зоне ўздоўж сірыйска-турэцкай мяжы. Шайгу таксама паведаміў Абдо аб планах пашырэння маршрутаў патрулявання і павелічэння колькасці падраздзяленняў расійскай ваеннай паліцыі ў раёне сірыйска-турэцкай мяжы[56].

Па паведамленні агенцтва SANA, 24 кастрычніка ў раёне Тэль-Тамер адбылося сутыкненне паміж сірыйскімі і турэцкімі войскамі. Паведамляецца, што турэцкія сілы спрабавалі заняць некалькі вёсак, сірыйскія войскі адказалі на напад, але панеслі страты[57].

Прэсавая служба Пентагона заявіла аб тым, што Міністэрства абароны ЗША накіроўвае дадатковыя сілы і сродкі на паўночны ўсход Сірыі для абароны нафтавых радовішчаў ад баевікоў тэрарыстычнай групоўкі «Ісламская дзяржава» або «іншых дэстабілізуючы суб’ектаў» сумесна з «Сірыйскімі дэмакратычнымі сіламі». Таксама ў прэс-службе адзначылі што: «Адным з самых значных дасягненняў ЗША і нашых партнёраў у барацьбе з IДIЛ стала атрыманне кантролю над нафтавымі радовішчамі ва Усходняй Сірыі — найважнейшым крыніцай даходаў ІД». Раней Дональд Трамп заявіў, што ўлады ЗША не дазволяць баевікам аднавіць кантроль над нафтавымі радовішчамі на паўночным усходзе Сірыі і маюць намер пакінуць іх пад сваім кантролем і затым вырашыць, што з імі рабіць[58]. Па звестках газеты The Wall Street Journal, гаворка ідзе пра захаванне на паўночным усходзе Сірыі ваеннага кантынгенту ЗША колькасцю 500 чалавек, а таксама аб адпраўцы туды некалькіх дзесяткаў танкаў і іншай тэхнікі[59].

25 кастрычніка Мінабароны РФ паведаміла аб дадатковай перакідкі ў Сірыю яшчэ каля 300 ваенных паліцэйскіх з Чачні для выканання спецзадач ў 30-кіламетровай зоне на сірыйска-турэцкай мяжы. З аэрадромаў Растоўскай вобласці і Краснадарскага краю на авіябазу Хмеймім для ваенных паліцэйскіх перакінуць больш за 20 бронеаўтамабіляў «Тыгр» і «Тайфун-У»[60].

27 кастрычніка калона аўтамабіляў расiйскай ваеннай паліцыі прыбыла ў раён Айн-Ісы, адкуль пазней накіравалася ў бок сірыйска-турэцкай мяжы[61].

Рэакцыя сірыйскіх уладаў[правіць | правіць зыходнік]

13 кастрычніка дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва SANA паведаміла, што сірыйскія ўлады пачалі наступленне на поўначы краіны, «каб супрацьстаяць турэцкай агрэсіі». Па дадзеных ліванскага тэлеканала Al Mayadeen, армія прасоўваецца без супраціву, без бою прайшла ўсе курдскія блокпасты і ўвайшла ў горад Манбідж. Па непацверджаных дадзеных, курдская адміністрацыя ўжо пакінула Манбiдж, у горадзе засталіся толькі прадстаўнікі СДС ад карэннага арабскага насельніцтва. Раней Al Mayadeen паведамляў, што сірыйская армія ў бліжэйшыя 48 гадзін мае намер заняць кантраляваныя курдамі горада Манбiдж і Кaбанi — апошнія буйныя населеныя пункты на ўсходзе правінцыі Алепa, якія заставаліся непадкантрольнымі сірыйскім уладам пасля разгрому ў гэтай частцы краіны атрадаў «Ісламскай дзяржавы»[62].

Агенцтва Reuters паведаміла, што пачатку наступлення ўрадавай арміі на курдскія тэрыторыі папярэднічалі перамовы прадстаўнікоў курдскіх «Сірыйскіх дэмакратычных сіл» і афіцыйных уладаў Сірыі на расійскай ваеннай базе Хмеймўм, мэтай якіх было дасягненне пагаднення ў сувязі з турэцкай аперацыяй. У «Сірыйскіх дэмакратычных сілах» інфармацыю аб перамовах з Дамаскам каментаваць адмовіліся, але нагадалі, што адразу ж пасля пачатку турэцкай аперацыі курды заявілі, што будуць разглядаць любыя варыянты, якія «дапамогуць спыніць этнічныя чысткі»[63].

14 кастрычніка аўтаномная адміністрацыя паўночна-ўсходніх раёнаў, створаная раней курдамі пры садзейнічанні іх амерыканскіх саюзнікаў, паведаміла, што пагадненне з сірыйскім урадам было дасягнута «для абароны межаў Сірыі і яе суверэнітэту». Курды заявілі, што разлічваюць на тое, што сірыйская армія зойме пазіцыі па ўсёй мяжы Сірыі з Турцыяй для аказання дапамогі «Сірыйскім дэмакратычным сілам» у адлюстраванні турэцкай атакі і «вызваленні раёнаў, занятых турэцкай арміяй і яе наёмнікамі». Больш за тое, курды лічаць, што складзенае пагадненне з Дамаскам дазволіць «вызваліць і іншыя акупаваныя Турцыяй сірыйскія гарады, у тым ліку Афрын», занятыя Анкарой у ходзе папярэдніх ваенных аперацый «Шчыт Еўфрата» і «Аліўкавая галіна» 20162018 гадоў[45]

Па звестках Al Mayadeen, у правінцыі Рака сірыйскія войскі, перакідваць на тэрыторыю, якая знаходзілася пад кантролем курдаў, падышлі да вайсковага аэрадрому ў горадзе Ат-Табка. Далей ад Ат-Табкi ўрадавыя сілы перамесцяцца ў раён горада Айн-Іса на поўнач ад адміністрацыйнага цэнтра Рака, адкуль адправяцца ў Тэль-Тамр (правінцыя Хасаке)[64].

16 кастрычніка перадавыя атрады сірыйскай арміі ўвайшлі ў горад Рака, які да апошняга часу знаходзіўся пад кантролем курдскіх ваенізаваных фармаванняў, і ўсталявалі там некалькі КПП.

Як паведаміў тэлеканал Al Mayadeen, падраздзялення сірыйскага войска ўвайшлі ў горад Кабанi, размешчаны ў 150 км ад Алепа на поўначы Сірыі, на турэцкай мяжы.

Тым часам прэзідэнт Эрдаган заявіў журналістам, што ў Турцыі няма імкнення захапіць горад Манбiдж: «Мы не настойваем на прысутнасці нашых вайскоўцаў у Манбiджы. Мы настойваем на тым, каб гэты горад быў перададзены яго сапраўдным гаспадарам»[65].

17 кастрычніка газета Al Watan паведаміла, што падраздзялення сірыйскага войска выйшлі да мяжы з Турцыяй у раёне Сук-эль-Халь на поўнач ад горада Кабанi (Айн-эль-Араб) і паднялі сірыйскі сцяг над памежным постам. Паводле інфармацыі газеты, падраздзялення сірыйскіх войскаў таксама будуць размешчаныя на іншых участках мяжы з Турцыяй і Іракам — у прыватнасці, пад іх кантроль пяройдзе кантрольна-прапускны пункт у Йарубіі i населеныя пункты Эль-Маліка і Айн-Дайвар. Урадавыя сілы зоймуць гэтыя памежныя раёны ўпершыню з 2012 года. Падраздзялення сірыйскага войска пашырылі сваю прысутнасць у раёне Тэль-Тамр на паўночным захадзе правінцыі Хасеке, заняўшы усе населеныя пункты ў радыусе 15 км ад гэтага горада. Сірыйскія вайскоўцы выйшлі да паселішчам Эль-Манаджыр і Эль-Ахрас ў 40 км ад адміністрацыйнага цэнтра Хасеке. Усяго на працягу тыдня сірыйская армія аднавіла кантроль над плошчай 1 тыс. кв км. 16 кастрычніка пратурэцкiя фарміравання ўзброенай сірыйскай апазіцыі спрабавалі атакаваць пазіцыі сірыйскіх вайскоўцаў і курдскіх атрадаў у ваколіцах горада Айн-Іса ў правінцыі Рака. Атака была адбітая[66].

Саветнiк прэзідэнта Сірыі Бусейна Шаабан назвала туманным пагадненне аб прыпыненні ваеннай аперацыі «Крыніца мiру», дасягнута 17 кастрычніка паміж ЗША і Турцыяй. Паводле яе слоў, у Дамаску разглядаюць турэцкую буферную зону як акупацыю часткі сірыйскай тэрыторыі: «Мы не верым Эрдагану, які дапамог тысячам тэрарыстаў пракрасціся ў Сірыю», — заявіла яна. Шаабан падкрэсліла, што «рашэннем праблемы, калі да гэтага сапраўды імкнецца Анкара, можа стаць выкананне двухбаковых сірыйска-турэцкіх пагадненняў, падпісаных у 1998 годзе ў Адане, якія рэгулююць памежныя пытанні паміж двума суседзямі»[67].

Па паведамленні ваенных крыніц, сірыйскія войскі прыступілі да стварэння буйной ваеннай базы ў раёне горада Эт-Табка, на месцы былога ваеннага аэрадрома. Работа па расчыстцы ўзлётна-пасадачнай паласы ўжо пачалася. У 2017 годзе авіябазу адбілі ў тэрарыстаў IДIЛ амерыканскія iнтэрвенты ў ходзе сумеснай аперацыі з СДС. У выніку баявых дзеянняў базе нанесены значны матэрыяльны ўрон, УПП была падарваная. У цяперашні час выкарыстоўваць можна толькі верталётны пляцоўкі[68].

Як паведаміла 22 кастрычніка агенцтва SANA, сірыйская армія пашырае кантраляваныя тэрыторыі ў раёне горада Тэль-Тамер (правінцыя Хасака) і разгортваецца пазіцыі на трасе Хасака — Алепа. Шматлікія крыніцы паведамляюць таксама пра разгортвання ўрадавых сіл на поўначы Сірыі ўздоўж трасы М-4 у ключавых кропках ў гарадоў Манбiдж, Айн-Іса, Тэль-Тамер і Камышлы[69].

Як перадае партал навінаў Deir Ezzor 24, падраздзялення Сірыйскай арабскай арміі і іранскія ваенныя з Корпуса вартавых Ісламскай рэвалюцыі маюць намер пабудаваць новы мост праз Еўфрат ў горада Абу-Кемаль (усходняя частка правінцыі Дэйр-эз-Зор), каб мець магчымасць аператыўна перакідваць свае часткі на левы бераг ракі. Большая частка перапраў праз раку была разбурана тэрарыстамі «Ісламскай дзяржавы», а ў 2017 годзе масты падрывалі курды са складу СДС, каб абцяжарыць сірыйскай арміі перакідку на ўсходняе ўзбярэжжа і адрэзаць іх ад паставак паліва. 22 кастрычніка а Абу-Кемалю прыбыла калона з 20 грузавікоў з пантонныя і зборнымі канструкцыямі[70].

Мiжнародная рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

Пры ўсіх спробах турэцкай дыпламатыі прадставіць аперацыю як акт самаабароны супраць «тэрарыстаў», сусветная супольнасць негатыўна адрэагавала на турэцкую аперацыю, называючы яе ўварваннем і агрэсіяй. Краіны Еўрапейскага Саюза, усе 28 без выключэння, запатрабавалі спынення ўварвання. У адказ на пазіцыю ЕС, Эрдаган не знайшоў нічога лепшага, як шантажаваць ЕС адпраўкай у Еўропу 3 млн сірыйскіх бежанцаў, якiя знаходзяцца ў Турцыі. Рэзка негатыўнай была рэакцыя краін арабскага свету, у асаблівасці Егіпта і Саудаўскай Аравіі[71]. Расiйская рэакцыя на пачатак аперацыі была стрыманай. Як заявіў памочнік прэзідэнта Расіі Юрый Ушакоў, «У цэлым абвастрэнне становішча на паўночным усходзе Сірыі выклікае занепакоенасць, будзем уважліва сачыць за развіццём падзей. З улікам пачатку аперацыі мы лічым важным, каб усе бакі праяўлялі стрыманасць»[72]. Германія і Францыя прыпынілі пастаўкі ўзбраення ў Турцыю[73][74][75], а таксама, разуа з Вялікабрытаніяй, запатрабавалі правядзення надзвычайнага пасяджэння Савета Бяспекі ААН. Мiж тым, Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп анансаваў ўвядзенне санкцый супраць Турцыі, якія, паводле яго слоў, падтрымаюць у Кангрэсе і рэспубліканцы, і дэмакраты[76].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Syria's army to deploy along Turkey border as Kurds strike deal
  2. Syrian army to deploy along Turkish border in deal with Kurdish-led forces
  3. Russia patrolling between Turkish and Syrian forces after U.S. troops withdraw
  4. https://www.parlamentohaber.com/turk-ordusundan-80-bin-asker-ile-operasyon-hazirligi/
  5. Turkey begins ground offensive in northeastern Syria. Al Jazeera English, 10 октября 2019
  6. Explained: Why Turkey wants a military assault on Syrian Kurds , DW (11 October 2019). Праверана 13 кастрычніка 2019.
  7. Erdogan says Turkish-led offensive to extend further along Syrian border (13 October 2019).
    Münbiç'ten Türk askerine saldırı!.
  8. The Latest: Syrian Kurdish Force to Abide by Ceasefire.
    Suriye Milli Ordusu Barış Pınarı Harekatı'nda 71 şehit verdi
  9. [1]
  10. [2]
  11. 11,0 11,1 [3]
  12. Turkey neutralizes 702 terrorists in northern Syria
  13. Kurds strike deal with Syria army to resist Turkey , BBC News (14 October 2019).
  14. 10 days of Operation “Peace Spring” // Syrian Human Rights Observatory, 19.10.2019
  15. 10 days of Operation “Peace Spring” // Syrian Human Rights Observatory, 19.10.2019
  16. Турция начала военную операцию «Источник мира» в Сирии. www.aa.com.tr. Праверана 9 кастрычніка 2019.
  17. Турция начала военную операцию в Сирии (2019-10-09). Праверана 9 кастрычніка 2019.
  18. Эрдоган объявил о начале турецкой военной операции в Сирии (руск.) . РИА Новости (9 кастрычніка 2019). Праверана 9 кастрычніка 2019.
  19. // Меркель потребовала от Эрдогана немедленно прекратить операцию в Сирии // РБК, 13.10.2019
  20. 20,0 20,1 20,2 Мир на смену «Источника мира». Владимир Путин и Реджеп Тайип Эрдоган договорились о статусе-кво на севере Сирии // «Коммерсантъ» от 22.10.2019
  21. Турция намерена как можно скорее войти на территорию Сирии к востоку от Евфрата. ТАСС. Праверана 9 кастрычніка 2019.
  22. Война до последнего курда
  23. Общий знаменатель США и Турции по Сирии: зона неочевидной безопасности (руск.) . EADaily. Праверана 9 кастрычніка 2019.
  24. Турция и США создают центр по контролю зоны безопасности в Сирии (руск.) . РИА Новости (13 жніўня 2019). Праверана 9 кастрычніка 2019.
  25. Турция и США патрулируют зону безопасности в Сирии с помощью беспилотников (руск.) . РИА Новости (8 верасня 2019). Праверана 9 кастрычніка 2019.
  26. 26,0 26,1 Эрдоган обвинил США в желании создать зону безопасности в Сирии для коалиции СДС. ТАСС. Праверана 9 кастрычніка 2019.
  27. Турция упрекнула США в «торможении» создания зоны безопасности в Сирии (руск.) . EADaily. Праверана 9 кастрычніка 2019.
  28. Эрдоган: наши военные имеют право преследовать террористов на территории Сирии ТАСС, 10 октября 2019 года
  29. Турецкая операция в Сирии: первые сутки «Источника мира» (руск.) . EADaily. Праверана 10 кастрычніка 2019.
  30. Турецкая операция в Сирии: первые сутки «Источника мира» (руск.) . EADaily. Праверана 10 кастрычніка 2019.
  31. Сирия итоги за сутки на 11 октября 06.00: ИГ* аквизировалось на востоке Сирии, 60 тысяч человек бегут от «Источника мира» (ru-RU). Мировое обозрение - новости, аналитика, иносми, вооружения. Праверана 11 кастрычніка 2019.
  32. Сирия итоги за сутки на 11 октября 06.00: ИГ* аквизировалось на востоке Сирии, 60 тысяч человек бегут от «Источника мира» (ru-RU). Мировое обозрение - новости, аналитика, иносми, вооружения. Праверана 11 кастрычніка 2019.
  33. Сирия итоги за сутки на 11 октября 06.00: ИГ* аквизировалось на востоке Сирии, 60 тысяч человек бегут от «Источника мира» (ru-RU). Мировое обозрение - новости, аналитика, иносми, вооружения. Праверана 11 кастрычніка 2019.
  34. Спецназ США попал под обстрел в Сирии Газета.ru, 12 октября 2019 года
  35. Сирия, последние новости сегодня 12 октября 2019. Война в Сирии: ситуация, новости ближнего востока. Сирия: Хроника событий дня (ru-RU). Праверана 12 кастрычніка 2019.
  36. Сирия, последние новости сегодня 12 октября 2019. Война в Сирии: ситуация, новости ближнего востока. Сирия: Хроника событий дня (ru-RU). Праверана 12 кастрычніка 2019.
  37. Сирия, последние новости сегодня 12 октября 2019. Война в Сирии: ситуация, новости ближнего востока. Сирия: Хроника событий дня (ru-RU). Праверана 12 кастрычніка 2019.
  38. Сергей Петров Сирия итоги за сутки: США вывозят иностранных боевиков ИГ* в Ирак, атака на объект коалиции США в Алеппо. Федеральное агентство новостей No.1. Праверана 13 кастрычніка 2019.
  39. Сергей Петров Сирия итоги за сутки: США вывозят иностранных боевиков ИГ* в Ирак, атака на объект коалиции США в Алеппо. Федеральное агентство новостей No.1. Праверана 13 кастрычніка 2019.
  40. Сергей Петров Сирия итоги за сутки: США вывозят иностранных боевиков ИГ* в Ирак, атака на объект коалиции США в Алеппо. Федеральное агентство новостей No.1. Праверана 13 кастрычніка 2019.
  41. Сергей Петров Сирия итоги за сутки: США вывозят иностранных боевиков ИГ* в Ирак, атака на объект коалиции США в Алеппо. Федеральное агентство новостей No.1. Праверана 13 кастрычніка 2019.
  42. [4] Сирия новости 14 октября 12.30 // ФАН
  43. [5] Сирия новости 14 октября 12.30 // ФАН
  44. Сирия (руск.) . Настоящее Время. Праверана 14 кастрычніка 2019.
  45. 45,0 45,1 45,2 Лиха война начало. Заканчивать турецкую операцию придется России // Газета «Коммерсантъ» № 188 от 15.10.2019
  46. Эрдоган и Пенс договорились о прекращении операции в Сирии // Коммерсантъ, 17.10.2019
  47. СМИ: не менее 13 мирных граждан погибли при ударе турецких ВВС по колонне беженцев в Сирии // ТАСС, 18.10.2019
  48. Эрдоган намерен обсудить с Путиным присутствие сирийских военных на северо-востоке Сирии // ТАСС, 19.10.2019
  49. AP: курды отведут силы от границы с Турцией после эвакуации из Рас-эль-Айна // ТАСС, 20.10.2019
  50. Помпео заявил, что перемирие в Сирии в основном соблюдается // ТАСС, 20.10.2019
  51. Сирия итоги за сутки на 22 октября 06.00 // ФАН, 22.10.2019
  52. Меморандум о взаимопонимании между Российской Федерацией и Турецкой Республикой. 22.10.2019
  53. Меморандум о взаимопонимании между Российской Федерацией и Турецкой Республикой. 22.10.2019
  54. Минобороны опубликовало карту военных патрулей в Сирии // РБК, 23.10.2019
  55. Военная полиция России заняла господствующую высоту в районе Кобани // РБК, 24.10.2019
  56. Военная полиция России заняла господствующую высоту в районе Кобани // РБК, 24.10.2019
  57. SANA сообщило о столкновении турецких войск с армией Асада // РБК, 24.10.2019
  58. США направляют дополнительные ВС на северо-восток Сирии для защиты нефтяных месторождений // ТАСС, 25.10.2019
  59. WSJ: США намерены оставить в Сирии 500 военных и направить туда танки для их поддержки // ТАСС, 25.10.2019
  60. Россия дополнительно перебросила в Сирию 300 военных полицейских из Чечни // 25.10.2019
  61. https://riafan.ru/1223021-siriya-itogi-za-sutki-na-28-oktyabrya-06-00-tramp-obyavil-sebya-likvidatorom-al-bagdadi-saa-zanyala-shest-dereven-v-khasake
  62. Сирийская армия начала наступление на курдские территории // РБК, 13.10.2019
  63. Reuters узнал о переговорах курдов с Дамаском на российской военной базе // РБК, 13.10.2019
  64. [6] Сирия новости 14 октября 12.30 // ФАН, 14.10.2019
  65. Эрдоган заявил, что Турция не стремится занять Манбидж // ТАСС, 16.10.2019
  66. СМИ: сирийские войска вышли к границе с Турцией к северу от Кобани // ТАСС, 17.10.2019
  67. Советник Асада назвала туманным соглашение США с Турцией о перемирии на севере Сирии // ТАСС, 17.10.2019
  68. Сирия итоги за сутки на 22 октября 06.00 // ФАН, 22.10.2019
  69. Сирия новости 22 октября 12.30 // ФАН, 22.10.2019
  70. Сирия новости 22 октября 12.30 // ФАН, 22.10.2019
  71. http://www.hurriyetdailynews.com/opinion/serkan-demirtas/op-risks-further-cooling-ties-with-west-arab-world-147361
  72. «Источник мира» топит обе стороны. О жертвах среди мирных жителей сообщают как курды, так и турки // «Коммерсантъ» от 10.10.2019
  73. Пентагон заявил об отсутствии у США обязательств воевать за курдов // РБК, 13.10.2019
  74. Германия решила прекратить поставки оружия Турции из-за операции в Сирии // РБК, 12.10.2019
  75. МИД Франции сообщил о приостановлении поставок оружия в Турцию // РБК, 12.10.2019
  76. Турецкое наступление объединяет Сирию. Армия Башара Асада идет на помощь курдам // «Коммерсантъ» от 13.10.2019

Спасылкi[правіць | правіць зыходнік]