Баі за Ідліб (з 2012)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Баi за Ідліб
Асноўны канфлікт: грамадзянская вайна ў Сірыі
Дата з 2012 года
Месца Ідліб, Сірыя
Праціўнікі

Баі за Ідліб — ваенныя дзеянні за буйны горад Ідліб (звыш 100 тыс. насельніцтва), размешчаны на паўночным захадзе Сірыі, а пазней — за кантроль над аднайменнай правінцыяй падчас грамадзянскай вайны ў краіне з 2011 года па цяперашні час, паміж узброенымі сіламі Сірыі і сіламі апазіцыі.

Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай правінцыі і мае стратэгічнае значэнне, бо размешчаны паблізу мяжы з Турцыяй, адкуль баевікі атрымліваюць падмацавання і ўзбраенне (гл. Удзел замежных краін у грамадзянскай вайне ў Сірыі #Турцыя)

Перадгiсторыя[правіць | правіць зыходнік]

У 2011 годзе, услед за падзеямі ў Дэр’а, правінцыю Ідліб ахапілі хвалявання і антыўрадавыя выступы. Узброеныя напады на прадстаўнікоў улады пачаліся тут яшчэ ў красавіку. Так, 6 чэрвеня сірыйскія сілавікі ў горадзе Джыср-эш-Шугур на ўсходзе правінцыі Ідліб страцілі, у тым ліку падчас нападу на штаб-кватэры гарадской паліцыі і спэцслужбаў, па афіцыйных дадзеных, забітымі 120 чалавек.

Першая бiтва за Iдлiб (2012 год)[правіць | правіць зыходнік]

З пачаткам грамадзянскай вайны горад быў заняты паўстанцамі. Яны кантралявалі горад некалькі месяцаў, калі ў іх атрымлівалася супрацьстаяць нападам з боку ўрадавых сілаў.

З 10 па 13 сакавіка 2012 года ўзброенымі сіламі Сірыі была праведзена ваенная аперацыя з мэтай ачысткі горада ад сіл апазіцыі. За тыдзень да гэтага адбылося нарошчванне ваеннай сілы і пачалася падрыхтоўка да штурму (так, 9 мая калона з 42 танкаў і 131 транспарту з ваеннымі накіраваліся ў бок горада). Горад абаранялi 1000-1300 паўстанцаў, мелася 2 танка[3]. 13 сакавіка пасля зацятых баёў, урадавыя войскі занялі горад[4].

Урадавыя войскі страцілі 7 салдат забітымі, 6 танкаў выведзены са строю[5]. Абаронцы страцілі 36[5][6]-52 забітымі, 130 палоннымі[7][8].

У ліпені таго ж года паведамлялася, што большая частка правінцыі Ідліб зноў апынулася пад кантролем паўстанцаў[9].

Падзенне Ідліба[правіць | правіць зыходнік]

У сакавіку 2015 года ў Ідлібе пачаліся баявыя дзеянні паміж урадавай арміяй і атрадамі тэрарыстычных груп розных ісламісцкіх арганізацый, аб’яднаных у т.зв. «Армію Заваёвы»[10][11][12].

На наступны дзень баевікам ўдалося адбіць чатыры кантрольна-прапускныя пункты, якія яны страцілі напярэдадні. Увесь дзень баі ішлі ля ўезду ва ўсходнюю частку горада. Увечары, па паведамленнях уладаў, у Ідліб прыбыла 11-я бранятанкавая дывізія і правяла контратаку ў прамысловым раёне горада. Пры спробе напасці на блокпост сірыйскай арміі быў ліквідаваны адзін з верхаводаў групоўкі «Ахрар аш-Шам» — Абу Джаміль Юсуф Кутуб. У гэты ж дзень загінуў і палявы камандзір мясцовага праўрадавага падраздзялення «Хезбала» — Аль Хадж Вала[13].

Да канца другога дня баёў, баевікам ўдалося захапіць 17 кантрольна-прапускных пунктаў і армейскіх блокпастоў[14].

Пасля пяці дзён разлютаваных баёў, камандаванне сірыйскай арміі прыняло рашэнне адступіць з горада. Такім чынам, Ідліб з насельніцтвам у 100 тысяч чалавек стаў другім горадам, пасля Ракі, які цалкам перайшоў пад кантроль баевікоў[15].

Падчас адступлення урадавых войскаў былі пакараныя 15 зняволеных, якія знаходзіліся ў мясцовым аддзяленні разведкі[16][17]. Па паведамленнях апазіцыі, 36 салдат урадавай арміі былі пакараныя за перадачу паўстанцам разведданых для наступу.

У маі ісламісты кантралявалі ўжо ўсю тэрыторыю правінцыі[18].

Далейшае супрацьстаянне[правіць | правіць зыходнік]

2015[правіць | правіць зыходнік]

20 снежня 2015 цэнтр горада быў падвергнуты бамбардзіроўцы з паветра, з прычыны чаго, па непацверджаных дадзеных, загінула 45 чалавек і 170 чалавек атрымала раненні, у тым ліку і дзеці[19][20][21]. Прадстаўнікі апазіцыі паведамілі, спасылаючыся на мясцовых жыхароў, што ўдары былі нанесеныя па мясцовым рынку, жылых дамоў і адміністрацыйных будынкаў[21][22]. Усяго было нанесена восем удараў[20]. Па сцвярджэннях сірыйскай апазіцыі, ўдары нанесла расійская авіяцыя[20][21][22]. Расійская бок адхіліў абвінавачванні ў бамбаванні грамадзянскага насельніцтва Сірыі, назваўшы іх фейкам[23][24].

2016[правіць | правіць зыходнік]

На поўнач ад Ідліб, паміж правінцыяй і сірыйска-турэцкай мяжой, размешчаны раён Афрын, падкантрольны курдскім «атрады народнай самаабароны» (YPG), якія Анкара лічыць адгалінаваннем ад забароненай у Турцыі Рабочай партыі Курдыстана (РПК).

20152016 гг. — раён Байырбуджак, размешчаны недалёка ад правінцыі Ідліб і сірыйска-турэцкай мяжы, і населены пераважна туркаманамi, на працягу некалькіх месяцаў падвяргаўся бамбаванням.

2017[правіць | правіць зыходнік]

4 красавіка 2017інцыдэнт з хімічнай зброяй у Хан-Шэйхуне (89 загінулых).

4 мая на перамовах у Астане Расіяй, Турцыяй і Іранам падпісаны мемарандум аб стварэнні ў Сірыі зон бяспекі. Згодна з дакументам, правінцыя Ідліб, якая на той момант заставалася адзіным рэгіёнам у Сірыі, практычна цалкам кантраляваным сіламі апазіцыі, стала часткай самай шырокай, першай зоны дээскалацыі; акрамя Ідліба, у яе таксама ўвайшлі мяжуючыя з ёю паўночныя раёны правінцыі Латакія, заходнія раёны правінцыі Алепа і паўночныя раёны правінцыі Хама. Турцыі (якая, разам з Расіяй і Іранам, з’яўляецца краінай — гарантам перамір’я ў Сірыі) было прапанавана ажыццяўляць кантроль над дадзенай зонай дээcкалацыi; турэцкі бок паставіўся да гэтай прапановы пазітыўна. На думку экспертаў, Расія ніякіх сваіх інтарэсаў у Ідлібе не мае і цалкам гатовая пагадзіцца з тым, што гэтая правінцыя стане турэцкай зонай уплыву, і «менавіта таму расійскі бок не падтрымлівае жаданне законнага сірыйскага ўрада пачаць ваенныя дзеянні ў Ідлібе». Таксама, ў сітуацыю ў Ідлібе не збіраюцца ўмешвацца ЗША, якія маюць сваю сферу ўплыву на ўсходзе Сірыі[25].

У ліпені ў правінцыі Ідліб адбыліся кровапралітныя сутыкненні паміж рознымі групамі баевікоў. Жорсткія баі паміж узброенымі фарміраваннямі за ўплыў у рэгіёне і кантроль над каналамі паставак тэхнікі, ўзбраення і харчоў з Турцыі працягваліся на працягу некалькіх дзён і прывялі да сотням забітых і параненых баевікоў[26]

У жніўні, з-за сутыкненняў паміж рознымі групамі баевікоў, кантроль над правінцыяй Ідліб амаль цалкам замацаваўся за групоўкай «Фронт аль-Нусра». Аднак, у дадзены яна момант перажывае дэфіцыт фінансавання з боку «замежных заступнікаў». Жаласны фінансавы стан і неабходнасць кантраляваць вялікую тэрыторыю прыводзіць да таго, што сябры дробных баевых атрадаў, якія ўваходзяць у «Фронт ан-Нусру», пачынаюць прадаваць бронетэхніку і ўзбраенне ўрадавым войскам[27].

Верасень: сірыйская апазіцыя падтрымала ідэю стварэння зоны дээскалацыі ў Ідлібе[28].

9 снежня армiя Сiрыi пры падтрымцы ПКС РФ увайшла ў Ідліб, 10 снежня УС САР прасоўваюцца ўглыб правінцыі Ідліб.

12 снежня — Урадавыя войскі адбілі новыя тэрыторыі каля «Хаят Тахрыр аш-Шам» блізу Галанскіх вышынь, элітнае падраздзяленне сірыйскай арміі «Сілы Тыгра» гатова пачаць наступ на Ідліб.

13 снежня — Камандаванне сірыйскай арміі рыхтуе ўдарную групоўку войскаў для ваеннай аперацыі ў правінцыі Ідліб.

14 снежня — армiя Сiрыi рыхтуецца да штурму апірышча «Джэбхат ан-Нусры» & базы «Den of Asps».

15 снежня — Расійскія самалёты нанеслі бомбавыя ўдары па укрепрайонах групоўкі «Джэбхат ан-Нусра» у населеных пунктаў Абу-Далі, Абу-Тенаха і Мушарыфа, наносячы вялікую шкоду абароне джыхадзістаў.

21 снежня — САА пачала штурм пазіцый «Джэбхат ан-Нусры» у Абу-Далі.

25 снежня — САА і ПКС РФ завяршылі падрыхтоўку да наступу ў Ідлібе, і ў апошнія дні 2017 года пачалі аперацыю ў правінцыі, штодня вяртаючы асобныя вёскі пад свой кантроль.

27 снежня — «Сілы Тыгра» пры падтрымцы ПКС РФ зачысцілі ад баевікоў тры населеныя пункты на поўдні правінцыі Ідліб.

28 снежня — «Тыгры» пры падтрымцы ПКС РФ вызвалілі Абу-Далі ў правінцыі Ідліб.

30 снежня — Урадавыя войскі Сірыі паспяхова працягваюць буйнамаштабнае наступленне на поўдні правінцыі Ідліб, усё бліжэй прабіваючыся да стратэгічнай ваеннай базе Абу-эд-Духур.

2018[правіць | правіць зыходнік]

1 студзеня 2018 году — адбыўся магутны выбух каля турмы «Ан-Нусры» паблізу горада Ідліб.

6 студзеня — у паўднёвай частцы правінцыі Ідліб працягнулася поўнамаштабны наступ сірыйскай арміі. Пасля масіраванага ўдару расійскай авіяцыі ўрадавыя войскі вызвалілі населеныя пункты Шэйх Барака і Ум Мавалаят, размешчаныя на поўдзень ад горада Сінджар, а таксама вёскі Хава, Тэль Амара і Расм Аль-Саід на ўсход ад яго.

7 студзеня — ўрадавыя войскі Сірыі і іх саюзнікі падчас працягваецца наступу вызвалілі ад баевікоў групоўкі «Джэбхат ан-Нусра» стратэгічна важны населены пункт Синджар на паўднёвым усходзе правінцыі Ідліб, у 15 км ад ваеннай авіябазы Абу-Духур.

10 студзеня — САА і атрады народнага апалчэння вызвалілі ад суперніка ваенны аэрадром Абу-Духур ў 50 км ад горада Ідліб, аднак на наступны дзень былі выбітыя баявікамі «Хаят Тахрыр аш Шам». Па стане на 14 студзеня Сірыйская армія працягвае атачаць і рыхтуецца да фінальнага штурму авіябазы.

20 студзеня — Урадавыя войскі Сірыі ўзялі пад свой кантроль авіябазу Абу Духур і прыступілі да штурму горада Абу-Духур.

22 студзеня — САА, пры дапамозе ПКС РФ, вызваліла горад Абу-Духур ў правінцыі Ідліб.

29 студзеня — САА выбілі ісламістаў з вышыні Тэль-Азу[29].

31 студзеня — САА пры падтрымцы ВКС РФ вызваліла горад Мушерыфа. «Сілы Тыгра» пры падтрымцы ПКС РФ і ВПС САР прасоўваюцца да стратэгічнага горадзе Серакіб ў правінцыі Ідліб.

1 лютага — 5 мірных жыхароў загінулі і вялікая колькасць жыхароў атрымалі раненні ў выніку паветранага ўдару ў раёне Серакіба.

2 лютага — «Сілы Тыгра» завяршылі аперацыю ў Ідлібе і рыхтуюцца да перакідання на іншы фронт, САА рыхтуецца да вырашальнага штурму Саракiба[30].

3 лютага — Сірыйская армія знаходзіцца ў 15 км ад Саракiба. Штурмавік Су-25 ПКС РФ збіты баевікамі «Хайят Тахрыр аш-Шам» у Ідлібе[31][32]. Лётчык катапультаваўся, але загінуў у баі з тэрарыстамі[32]. 8 лютага — сірыйскія войскі вядуць баі на подступах да горада Саракiб.

У ліпені «Джэбхат ан-Нусра» і «Тахрыр Сурыя» вядуць цяжкія баі за раёны горада Ідліб.

З 15 жніўня ўдары авіяцыі ВПС Сірыі і расійскіх ПКС па пазіцыях «Хаят Тахрыр аш-Шам» і «Ісламскай партыі Туркестана» у правінцыі Ідліб былі прыпыненыя. Адноўленыя ўдары былі з 4 верасня.

14 кастрычніка быў заняты стратэгічна важны горад Сiнджар (атрыманы доступ да вайсковага аэрапорта і важнага наземнага транспартнага вузлу).[33][34].

2019[правіць | правіць зыходнік]

У лютым 2019 года ПКС РФ аднавілі ўдары па апорных пунктах баевікоў у паўднёвай частцы правінцыі Ідліб.

Увесну авіяўдары сталі наносіць масіўней: 13 сакавіка, упершыню з верасня 2018 года, былі задзейнічаныя асноўныя сілы ПКС ў бамбардзіроўцы пазіцый тэрарыстаў. Таксама заўважана нарошчванне ваенна-паветранай тэхнікі Расіі на авіябазе Хмеймім. У красавіку ўдары ПКС па складах і пазіцыях «Хаят Тахрыр аш-Шам» аднавіліся: быў знішчаны аб’ект, дзе вырабляліся ракеты для РСЗА, якой баевікі абстрэльвалі жылыя кварталы Латакіі і Мас’яфа. 28 красавіка баевікі паспрабавалі нанесці ўдар з рэактыўных сістэм залпавага агню і самаробных ўдарных беспілотнікаў па расійскай авіябазе Хмеймiм, аднак дадзеная атака скончылася няўдала для баявікоў[35]. Расiйскія сілы не панеслі страт ні ў асабістым складзе, ні ў тэхніцы, а ўсе ракеты і беспілотнікі былі перахопленыя і збітыя сіламі СПА авіябазы. У канцы красавіка і пачатку мая да бамбардзіроўкам далучыліся ВПС Сірыі. Паралельна з Ідліб ўдары наносіліся на поўначы Хамы, па аб‚ектах баевікоў «Джэйш аль-Iза». Таксама Сірыйская Арабская Армія пачала сцягваць цяжкую ваенную тэхніку на поўдзень Ідліб і поўначы Хамы. Баевікі абвясцілі мабілізацыю сваіх сіл і пачалі сцягваць падмацавання, у тым ліку і элітныя сілы з поўначы Алепа, на ўсход і поўдзень правінцыі Ідліб[36].

5 мая Сірыйская Арабская Армія атрымала каманду на штурм правінцыі Ідліб і поўначы Хамы, урадавыя войскі пачалі наступ.

18 мая на франтах Хамы, Латакіі, і ў тым ліку Ідліб ўступіў у сілу рэжым спынення агню на 72 гадзіны. Баявыя дзеянні былі прыпыненыя ў сувязі з святамі Рамадана.

11 чэрвеня ПКС Расіі аднавілі ўдары па пазіцыях тэрарыстаў у Ідлібе. 19 чэрвеня яны разбамбілі майстэрні і склады баевікоў у сірыйскім Ідлібе. Акрамя горада Ідліб, расійская і сірыйская авіяцыя нанесла ўдары па пазіцыях баевікоў у Кансафра, Марат ан-Нума, Серакiб, Хан Шэйхун, Арыха, Кафра Саджна і шэрагу іншых паселішчаў рэгіёну «Вялікі Ідліб» (правінцыі Хама і Ідліб, часткі рэгіёнаў Алепа і Латакія ).

27 чэрвеня Сірыйская армія рыхтуе наступ на стыку правінцый Хама і Ідліб. «Хаят Тахрыр аш-Шам» сцягвае сілы і ўзбраенне ў тым жа рэгіёне.

30 чэрвеня ВПС ЗША нанеслі авіяўдар на захадзе Алепа і па Вялікаму Ідлібу, знішчыўшы палявых камандзіраў групоўкі «Хурас ад-Дын», падпарадкавальнай Аль-Каідзе[37]. Гэта першы ўдар заходнix iнтэрвентаў па Ідлібе з 2017 года.

1 верасня ВПС ЗША здзейснілі авіяўдар па Ідлібу, які прывёў да шматлікіх ахвяраў і разбурэнняў[38].

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. BBC Arabic: Groups affiliated to al-Qaeda carry out acts of terror , Champress (18 September 2012). Праверана 21 верасня 2012.
  2. Syrian Rebels Plot Their Next Moves: A TIME Exclusive , TIME (11 February 2012).
  3. Syrian forces assault Idlib amid peace talks. Al Jazeera English.
  4. Сирийские власти заявили о захвате города Идлиб
  5. 5,0 5,1 Syrian troops conduct "qualitative" operation in Idlib: media. Xinhua.
  6. Loyd, Anthony. Syrian survivors tell of Idlib massacre , The Australian (19 March 2012).
  7. 130 armed men surrender to Syrian authorities in Idlib // PressTV Архіўная копія ад 15 сакавіка 2012 на Wayback Machine
  8. Idlib - Mar 14, 2012 - 15:43. Al Jazeera Blogs.
  9. СМИ: Сирийский Идлиб полностью перешел в руки повстанцев // Росбалт, июль 2012
  10. Полторы тысячи боевиков напали на сирийский город Идлиб. Российская газета (25 сакавіка 2015). Праверана 28 сакавіка 2015.
  11. Исламисты захватили сирийский город Идлиб. Газета.ру (28 сакавіка 2015). Праверана 28 сакавіка 2015.
  12. Qaeda, allies seize Syria's Idlib city in blow to regime , AFP (28 March 2015). Праверана 4 красавіка 2015.
  13. مقتل أول قائد ميداني لحزب الله في معركة تحرير مدينة إدلب. Siraj Press. Архівавана з першакрыніцы 13 ліпеня 2015. Праверана 10 верасня 2017.
  14. Syrian Government Shells Kill 18 in South, Activists Say. ABC News. Праверана 26 сакавіка 2015.
  15. Боевики-исламисты захватили крупный город Идлиб в Сирии // РИА Новости, 2 июля 2015
  16. Al Qaida affiliate seizes major city in northern Syria. McClatchyDC.
  17. Syrian forces executed prisoners before fleeing Idlib: Monitor. Middle East Eye.
  18. Сирия: экстремисты контролируют провинцию Идлиб // Euronews, май 2015
  19. В результате авиаудара российской авиации по Идлибу погибли более 40 человек // Reuters с gordonua.com
  20. 20,0 20,1 20,2 «Russia blamed for deadly air strike in Syria's Idlib»
  21. 21,0 21,1 21,2 Russian airstrikes in Syria blamed for scores of civilian deaths // washingtonpost.com
  22. 22,0 22,1 «Активисты в Сирии: РФ разбомбила Идлиб, десятки убитых» // Би-Би-Си, 20 декабря 2015
  23. «Россия отказывается признавать убийство гражданских лиц в Сирии», Amnesty International, 23 December 2015
  24. 18 декабря 2015 г. Совет Безопасности ООН единогласно принял резолюцию, осуждающую атаки мирного населения в Сирии. 21 декабря Amnesty International выпустила отчет, обвиняющий Россию в систематических атаках мирного населения в Сирии. Представители Министерства обороны РФ назвали отчет «фейком» («Минобороны России назвало фейком доклад Amnesty об авиаударах в Сирии»). Пресс-секретарь Президента России В. Путина Дмитрий Песков заявил, что «... в Кремле доклада не видели.» («Песков: в Кремле не видели доклад Amnesty International по Сирии»).
  25. Турции предложили контроль за зоной деэскалации в Идлибе // gazeta.ru, 17 мая 2017
  26. Кровавая бойня в Идлибе: уничтожены и ранены сотни боевиков // ТК Звезда, 22.07.2017
  27. Террористы в Идлибе от безысходности продают танки сирийским военным // ТК Звезда, 12 авг 2017
  28. Сирийская оппозиция поддержала идею создания зоны деэскалации в Идлибе // РИА, 4 сен 2017
  29. САА выбили исламистов с высоты Тель-Азу (29 января 2018).
  30. Сирия сегодня: «Силы Тигра» и Республиканская гвардия САА объединили Алеппо и Идлиб в один фронт (2 Февраля 2018).
  31. Reuters: боевики "Хайят Тахрир аш-Шам" взяли ответственность за атаку на российский Су-25 (4 февраля 2018).
  32. 32,0 32,1 Российский Су-25 сбили боевики "Хайат тахрир аш-Шам" (4 февраля 2018).
  33. [1] // Радио «Свобода»
  34. Почему сирийская армия до сих пор не начала операцию в Идлибе // Взгляд, 15 сентября 2018
  35. Российскую базу в Сирии обстреляли ракетами. www.utro.ru. Праверана 7 мая 2019.
  36. РФ предупредила о масштабном ударе боевиков в Сирии (руск.) . Рамблер/новости. Праверана 7 мая 2019.
  37. США нанесли авиаудар по позициям "Аль-Каиды"* на северо-западе Сирии (руск.) . РИА Новости (1 ліпеня 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  38. Удар США по Идлибу привел к многочисленным жертвам и разрушениям (руск.) . РИА Новости (1 верасня 2019). Праверана 1 верасня 2019.