Аблога Хомса (2011—2014)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Аблога Хомса
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Сірыі
Siege of Homs Map.svg
Сітуацыя ў горадзе ў маі 2014 года. Чорнай лініяй адзначана лінія фронту на 10 красавіка, сіняй — на 20 красавіка.
Дата 6 мая 20119 мая 2014
Месца Хомс, Сірыя
Вынік Перамога сірыйскай арміі[1][2]
Праціўнікі
Сірыя Урад Сірыі

InfoboxHez.PNG Хезбала
ССНП[3]
Flag of Iran.svg Іран[4]

Сірыя Свабодная армія Сірыі
Flag of the Al-Nusra Front.svg Фронт аль-Нусра (2012—14)
Flag of the Islamic Front (Syria) (Black).svg Ісламскі фронт (2013—14)
Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg IДIЛ (2013—14)
Замежныя наймiты[5][6]
Камандуючыя
Сірыя Фуад Хамудам

Сірыя Хасан Аіф
Сірыя Махамед Маруф
Сірыя Махер Асад

Сірыя Абдул Разак Тлас
Сілы бакоў
4-я бранетанкавая дывізія
  • 7 000 — 10 000 салдат, более 300 танкаў i САУ[7][8]
невядома
Страты
Па заяве СAA:
859 забітых,
больш за 1 000 параненых,
Па заяве ССА:
больш за 1 500 забiтых
2 200 забітых, больш за 6 000 палонных

Аблога Хомса — серыя ваенных аперацый, якія праводзіліся ўзброенымі сіламі Сірыі з мая 2011 па май 2014 года з мэтай разгрому ўзброеных фарміраванняў апазіцыі ў горадзе Хомс і аднаўлення кантролю над ім.

Хомс быў адным з першых гарадоў, дзе ўспыхнулі узброеныя сутыкненні грамадзянскай вайны ў Сірыі, у сувязі з чым сярод сірыйскай апазіцыі ён вядомы як «сталіца рэвалюцыі»[1][2].

Першы наступ урадавых войскаў быў арганізаваны ў лютым 2012 года[9], а 12 красавіка 2012 года быо заключана пагадненне аб спыненні агню.

Пазней баевікі вярнуліся ў Хомс, але 30 снежня 2012 года ўрадавыя войскі зноў узялі горад пад свой кантроль[10], пры гэтым баевікі панеслі вялікія страты ў жывой сіле і тэхніцы[11].

У чэрвені 2013 года ўрадавыя войскі пачалі трэцi наступ на Хомс[12][13].

Да пачатку 2014 г. пад кантролем узброеных сіл знаходзілася вялікая частка Хомса, за выключэннем двух раёнаў. У маі пры пасярэдніцтве ААН было заключана пагадненне аб спыненні агню, у адпаведнасці з якім рэшткі паўстанцаў здалі зброю і пакінулі горад. У выніку Хомс цалкам перайшоў пад кантроль урада[1][2]. Трохгадовыя баі ў горадзе прывялі да значных разбурэнняў і ахвяр.

Ацэнка стратэгічнага значэння Хомса[правіць | правіць зыходнік]

Горад Хомс з‚яўляецца буйным прамысловым цэнтрам і транспартным вузлом, тут знаходзіцца нафтаперапрацоўчы завод і некалькі нафтасховішчаў, праз Хомс ідуць трубаправоды ад нафтавых радовішчаў усходу Сірыі да партоў Тартус і Баніяс і найбуйнейшых гарадах краіны — Дамаску, Алепа і ў правінцыю Латакія. Кантроль над Хомс дазваляў ўскладніць становішча ў паліўна-энергетычным комплексе і эканоміцы Сірыі.

Размяшчэнне ў 30 км ад мяжы з Ліванам і наяўнасць шашы давала магчымасць наладзіць забеспячэнне буйной групоўкі баевікоў, а таксама пачаць аперацыю па перакрыцці стратэгічнага шашы Дамаск-Алепа, які злучае паўднёвыя і паўночныя раёны Сірыі.

Утрыманню Хомса (які адкрыта называлі «Сірыйскай Місурата», «Сірыйскім Бенгазі», «цытадэллю супраціву») лідары антыўрадавай апазіцыі надавалі важнае палітычнае значэнне[14].

Існуе меркаванне, што Хомс павінен быў стаць апорным пунктам апазіцыі падчас «генеральнага наступу» на Дамаск.

Баявыя дзеяннi[правіць | правіць зыходнік]

2012[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку лютага 2012 гады горад і яго наваколле падвергнулiся артылерыйскім абстрэлам, якія рабіла як апазіцыя, так і ўрадавая армія.

У ноч з 28 на 29 лютага сірыйская армія правяла перагрупоўку і засяроджванне сіл. Пасля пачалася наступальная аперацыі. Вайсковыя падраздзяленні хутка змялі кантрольна-прапускныя пункты паўстанцкіх сіл у двух кварталах горада — Баб Амр і Хальдэна[15] і працягнулі наступ. Салдаты прасоўваліся ад будынка да будынка, абшукваючы ўсе памяшканні і падвалы, пры падтрымцы агню артылерыі[16]. У ходзе аперацыі, салдатамі быў знойдзены падземны тунэль даўжынёй паўтары мілі, які выкарыстоўваўся баевікамі для перакідання людзей і грузаў у акружаны горад[17].

У канцы дня паступілі паведамленні пра тое, што паўстанцаў атрымалася выбіць з Хомса у квартал Iншат і сельгасугоддзі на захад ад горада[18].

У выніку баявых дзеянняў, інфраструктура горада атрымала сур‚ёзныя пашкоджанні, у многіх раёнах горада спынілася падача электрычнасці, водазабеспячэнне, выйшла са строю каналізацыя, у насельніцтва узніклі праблемы з прадуктамі харчавання.

1 сакавіка войскі атачылі пазіцыі паўстанцаў у раёне Баб Амр і выбілі з горада.

Наступны тыдзень Сірыйская Арабская армія займалася прыгнётам апошніх ачагоў супраціву паўстанцаў. Па словах сірыйскіх паліцэйскіх, удзельнікаў баявых дзеянняў у Хомсе, супраць іх змагаліся « у асноўным рознага роду прафесіяналы з іншых краін: афганцы, лівійцы, туркі, саўдзіты i iншыя»[19]. У наступныя дні ўрадавыя сілы займаліся размініраваннем горада (пры адступленні, баевікі замініравалі многія будынкi). 5 сакавіка ў квартале Баб Амр былі знойдзены целы 115 жыхароў горада, забітых баевікамі[20].

Разбурэння ў раёне Баб ад-Дрыб у Хомсе.

10 сакавіка ў Хомсе зноў ўспыхнулі разлютаваныя баі[21]. 26 сакавіка баевікі распачалі спробу ўсталяваць кантроль над Хомс, у цэнтральных кварталах Баб-Сба, Сафсафа, Уорша і Сук-эль-Хашыш пачаліся вулічныя баі, у якіх ўрадавыя войскі ўжылі танкі[22]. 27 сакавіка Хомс наведаў прэзідэнт Сірыі Башар Асад ён сустрэўся з вайскоўцамі сірыйскай арміі і насельніцтвам[23]. 12 красавіка ўступіла ў сілу пагадненне аб спыненні агню[24], неўзабаве парушанае — 14 красавіка экстрэмісты абстралялі з гранатамётаў квартал Захра, тры ракеты разарваліся на плошчы. Па дадзеных медыцынскіх крыніц, загінуў 1 чалавек і 29 атрымалі раненні[25].

У красавіку, пасля таго, як падраздзялення урадавай арміі і бронетэхніка былі выведзеныя з Хомса, абстаноўка ў горадзе ўскладнілася, актывізаваліся баевікі, мела месца эскалацыя гвалту[26]. 20 чэрвеня супрацоўнікі Міжнароднага камітэта Чырвонага Крыжа ўдалося дасягнуць пагаднення аб часовым спыненні агню ў горадзе, каб эвакуіраваць мірных жыхароў. Аднак баевікі перашкаджалі эвакуацыі насельніцтва[27].

У пачатку верасня часткі урадавай арміі ўступілі ў баі ў горадзе Хомс, у раёне Бэб-Сба і Бэб-Туркман імі быў знішчаны буйны атрад баевікоў і некалькі джыпаў з кулямётам. Адступіўшы icламiсты напалі на хрысціянскую вёску Гасанія, дзе забілі 5 і захапілі ў закладнікі 17 мясцовых жыхароў[28]. Па стане на 6 верасня 2012, урадавыя войскі ўтрымлівалі 80% тэрыторыі горада Хомс[29].

У пачатку кастрычніка ўрадавыя сілы пачалі буйную ваенную аперацыю ў Хомсе і яго ваколіцах. ВПС САР нанеслі кропкавыя ўдары па штабу «Сірыйскай свабоднай арміі», размешчанага ў Зіра, на ўскраіне горада, затым пачалася аперацыя па зачыстцы раёнаў, прылеглых да лівана-сірыйскай мяжы, каб перакрыць перакідку зброі і падмацаванняў. Былі знішчаны 65 баевікоў, у тым ліку камандзіры і некалькі афганцаў. Істотную дапамогу армейскім спецпадраздзяленням аказалі мясцовыя жыхары, якія стаміліся ад бязмежжа, які тварылі «паўстанцы», сведчыць «Аль-Ватан». Яны паказалі ваенным падземныя камунікацыі, якія выкарыстоўваюцца баевікамі для перамяшчэння паміж гарадскімі кварталамі[5].

29 снежня спецпадраздзялення ўрадавай арміі правялі паспяховую аперацыю па выдушвання мяцежнікаў з захопленых імі кварталаў у горадзе Хомс, салдаты ўвайшлі ў раён Дэйр-Бальба, які баевікі ўтрымлівалі больш за год. У рэпартажы сірыйскага тэлебачання былі паказаны разбураныя падземныя тунэлі, хованкі і склады боепрыпасаў, якія дазвалялі апазіцыі на працягу доўгага часу супрацьстаяць частках рэгулярнай арміі. Працягваючы наступленне, войскі пачалі падрыхтоўку да штурму апошняй апоры баевікоў у квартале Халід, на поўнач ад старадаўняй частцы Хомса[30]. У баях 29 снежня ў Хомсе былі знішчаныя некалькі дзясяткаў замежных баевікоў[6]. 30 снежня армія Сірыі цалкам вызваліла горад. Тым не менш, актыўнасць баевікоў у раёне Хомса не спынілася[31].

2013[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку студзення баевiкi пасбрабавалi прарвацца ў гарадскія кварталы, баі працягваліся ў некалькіх гарадскіх раёнах — Эль-Кэрліс і Эль-Кусейр. 21 студзеня ў раёне Халід горада Хомс спецпадраздзяленне урадавай арміі знішчыла групу з 70 баевікоў[32]. 6 лютага ля вайсковай установы былі ўзарваны два замініраваных аўтамабіля, у выніку не менш за 35 чалавек загінулі, 30 былі параненыя[33]. 28 лютага ў раёне Вадзі аль-Дахаб выбухнуў яшчэ адзін замінаваны аўтамабіль, у выніку выбуху былі забітыя і параненыя[34]. 21 сакавіка ў раёне Вадзі аль-Жахаб горада Хомс выбухнуў яшчэ адзін замінаваны аўтамабіль, тэракт суправаджаўся ахвярамі[35]. У сакавіку ўрадавыя войскі аднавілі кантроль над цэнтральным раёнам Баб Амр, куды раней праніклі баевікі, якія захапілі некалькі гарадскіх кварталаў[36]. Упачатку красавіка ў ходзе аперацыі ў Хомсе сірыйскімі войскамі былі знішчаныя некалькі тэрарыстаў, два камандзіры баевікоў (Mlik Daghstani і Abdull Wahid Nyjm), два тайніка са зброяй і боепрыпасамі ў квартале al-Khalidia, размініравалі аўтамашыну «Фольксваген» з 10 зарадамі выбухоўкі, прыпаркаваную у школы «Um al-Banen» ў квартале al-Hamra. 29 чэрвеня сірыйская армія пачала інтэнсіўны абстрэл горада Хомс. Артылерыя і танкі абстрэльвалі раёны, якія знаходзяцца пад кантролем паўстанцаў. З паветра ўрадавыя войскі падтрымлівала авіяцыя[37]. Па стане на 10 ліпеня 30% горада знаходзілася пад кантролем узброеных фарміраванняў апазіцыі[38].

2014[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку мая 2014 года ўрад Сірыі і паўстанцы заключылі пагадненне аб спыненні агню ў горадзе Хомс і эвакуацыі мірных жыхароў і баевікоў[39]. Кожнаму баевіку было дазволена ўзяць з сабой аўтамат, заплечнік з асабістымі рэчамі, і па гранатомёту і кулямёту на кожны аўтобус. Першая група эвакуяваных прыбыла ў гарады Талбіса і Дар-аль-Кабір ў 20 км на поўнач[40].

8 мая губернатар Хомса Таляль аль-Баразі заявіў, што вызваленне старадаўніх кварталаў Хомса завяршылася, а узброеныя сілы Сірыі ўсталявалі кантроль над горадам, але паўстанцы кантралююць прадмесця горада, а таксама адзін з умацаваных цэнтраў — Растан[41]. З Хомса былі вывезены 980 чалавек, большасць — члены узброеных груповак[42]. Такім чынам, колькасць эвакуіраваных за два дні склала каля 2 тыс. чалавек. Муніцыпальныя службы прыступілі да тэрміновых аднаўленчым работам і размініраванні[43] ў раёнах, якія знаходзіліся больш за два гады пад кантролем баевікоў. Аль-Барразi сказаў, што «поспех прымірыцельнай ініцыятывы ў Хомсе надасць імпульс працэсу нацыянальнага згоды па ўсёй Сірыі напярэдадні заплянаваных на 3 чэрвеня прэзідэнцкіх выбараў»[44].

9 мая сотні мірных жыхароў ўвайшлі ў раёны Хомса, каб паглядзець, што засталося ад іх дамоў[45]. У той жа час, у горад уваходзяць урадавыя войскі[46].

Рэакцыя[правіць | правіць зыходнік]

Прадстаўнікі МУС Сірыі выступілі з заявай, што баевікі распальваюць канфлікт і вінаватыя ў «здзяйсненні цяжкіх злачынстваў супраць мірных грамадзян, забойсива, захоп жылля, выкраданні і рабаванні». У заяве міністэрства тлумачыць, што «кампетэнтныя органы максімальна стрыманыя і давалі тэрарыстам шэраг магчымасцяў, каб вярнуцца на шлях выпраўлення ... аднак яны адмовіліся пайсці на гэты крок і працягнулі тэрор з падачы іншых краін ... Усё гэта падштурхнула уладаў умяшацца ў сітуацыю і аднавіць парадак і бяспеку у Хомсе»[47].

Шэраг заходнix сродкаў масавай інфармацыі, а таксама прэс-службы урадаў Турцыі і Францыі назвалі аперацыю «разнёй»[48][49].

У адказ на абстрэл Хомса 4 сакавіка 2012 года дэманстранты здзейснілі напады на пасольства Сірыі ў Афінах, Берліне, Каіры, Кувейце і Лондане[50]. Ліга арабскіх дзяржаў ўнесла на галасаванне ў Савет Бяспекі ААН рэзалюцыю па вырашэнні канфлікту ў Сірыі, Расія і Кітай наклалі вета на дакумент[51].

19 красавіка 2012 года, напярэдадні сустрэчы міністраў замежных спраў 14 дзяржаў Еўропы, Блізкага Усходу і ЗША, мэтай якой павінна была стаць выпрацоўка мер па ўзмацненні ціску і ўзмацнення жорсткасці санкцый супраць урада Сірыі, прэзідэнт Францыі Нікаля Сарказі абвінаваціў прэзідэнта Сірыі Башара Асада ў спробе «cцёрцi Хомс з твару зямлі», параўнаўшы аперацыю з спробамi лівійскага ўрада вызвалiць Бенгазі[52].

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Retreat from Homs - Assad conquers cradle of revolution
  2. 2,0 2,1 2,2 Армия Сирии взяла под контроль Старый город Хомса
  3. The SSNP ‘Hurricane’ in the Syrian Conflict: Syria and South Lebanon Are the Same Battlefield. Al Akhbar English. Архівавана з першакрыніцы 27 верасня 2016. Праверана 25 кастрычніка 2014.
  4. Iranian officers led Syrian regime militias in Homs: defected general Архіўная копія ад 25 кастрычніка 2014 на Wayback Machine //Al Arabiya, 13.08.2012
  5. 5,0 5,1 Сирийские войска контролируют большую часть провинции Хомс, в центре Алеппо идут бои с мятежниками // ИТАР-ТАСС от 10 октября 2012
  6. 6,0 6,1 Китай глубоко озабочен продолжающимся насильственным конфликтом в Сирии // информагентство «Синьхуа» от 31 декабря 2012
  7. Michael Weiss The Fall of Homs. Foreign Policy (1 сакавіка 2012). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2013. Праверана 2 сакавіка 2012.
  8. Многотысячная правительственная армия вошла в Хомс
  9. Правительственные войска Сирии штурмом взяли Хомс // 29 февраля 2012
  10. Войска Б.Асада в Сирии взяли под контроль город Хомс // РБК, 30 декабря 2012 года
  11. Правительственные войска в Сирии восстановили контроль над Хомсом // Взгляд.ру, 30 декабря 2012 года
  12. Сирийские войска ведут зачистку старинных кварталов Хомса (Праверана 4 ліпеня 2013)
  13. Генсек ООН: Сирийские власти должны прекратить бомбардировки Хомса (Праверана 4 ліпеня 2013)
  14. Сирийские войска штурмуют оплоты мятежников в Хомсе, выборы президента Египта состоятся в мае // ИТАР-ТАСС от 1 марта 2012
  15. Войска Асада готовят захват города Хомс // MIGNEWS.COM
  16. Oliver Tree Syria Forces Threaten to 'Clean' Rebel City; Assad Branded War Criminal. International Business Times (29 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2013. Праверана 20 красавіка 2012.
  17. Syrian troops move to retake Homs district Baba Amr. The Telegraph (29 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2013. Праверана 20 красавіка 2012.
  18. Сирийская армия полностью взяла под контроль квартал Баб Амр в Хомсе
  19. Владимир Снегирёв. Хомс в огне // «Российская газета» Федеральный выпуск № 5717 (44) от 1 марта 2013
  20. Сирия: хроника событий // «Зарубежное военное обозрение», № 4 (781), 2012. стр.101-102
  21. В сирийском Хомсе идут ожесточённые бои // «Вести. RU» от 10 марта 2012
  22. В центре сирийского Хомса идут бои // «Вести. RU» от 26 марта 2012
  23. Президент Аль-Асад посетил город Хомс // SANA от 27 марта 2012
  24. В Сирии вступает в силу прекращение огня, в Дамаске готовы принять миротворцев ООН // ИТАР-ТАСС от 12 апреля 2012
  25. Террористы совершили вооружённые вылазки в Алеппо и Хомсе, есть убитые и раненые // ИТАР-ТАСС от 14 апреля 2012
  26. Сирия: хроника событий // «Зарубежное военное обозрение», № 5 (782), 2012. стр.106-107
  27. Боевики препятствуют эвакуации мирных жителей из Хомса — сирийское правительство «Синьхуа» от 19 июня 2012
  28. Сирийские экстремисты убили пятерых жителей христианской деревни под Хомсом // ИТАР-ТАСС от 5 сентября 2012
  29. Сирия: хроника событий // «Зарубежное военное обозрение», № 10 (787), 2012. стр.99-103
  30. Сирийские войска уничтожили лагерь «Аль-Каиды» в провинции Дейр-эз-Зор // ИТАР-ТАСС от 29 декабря 2012
  31. Правительственные войска взяли город Хомс в Сирии // Аргументы и Факты, 30 декабря 2012 года
  32. Сирия: хроника событий // «Зарубежное военное обозрение», № 2 (791), 2013.
  33. 35 человек погибли в результате нападений на военное учреждение в центральной части Сирии // информагентство «Синьхуа» от 7 февраля 2013
  34. Взрыв прогремел в сирийском Хомсе, есть жертвы // РИА «Новости» от 28 февраля 2013
  35. В сирийском Хомсе взорван заминированный автомобиль, есть жертвы // «Синьхуа» от 22 марта 2013
  36. «Баланс» ЛАГа // «Красная звезда» от 27 марта 2013
  37. Armed Forces carry out special operations against Terrorists, seize weapons // «SANA» от 8 апреля 2013
  38. Съёмочная группа ВГТРК побывала в Хомсе за час до теракта (Праверана 13 ліпеня 2013)
  39. В Хомсе завершилась эвакуация повстанцев - BBC Russian - Лента новостей
  40. BBC Russian - Сирия: повстанцы эвакуируются из Старого города Хомса
  41. Lenta.ru: Мир: Политика: Войска Башара Асада заняли город Хомс
  42. ИТАР-ТАСС: Международная панорама - Сирийский город Хомс покинули 980 человек
  43. Армия Сирии взяла под контроль Старый город Хомса - BBC Russian - В мире
  44. ИТАР-ТАСС: Международная панорама - Из старинных кварталов Хомса эвакуированы 700 человек
  45. Мирные жители вернулись в Старый город Хомса - BBC Russian - Лента новостей
  46. ИТАР-ТАСС: Международная панорама - Последние боевики сирийской оппозиции покинули Хомс
  47. Interior Ministry: Terrorist groups in Homs escalated aggressions against citizens. Champress.net. Архівавана з першакрыніцы 10 лютага 2012. Праверана 2 сакавіка 2012.
  48. No:37, 4 February 2012, Press Release Regarding the Latest Attacks Perpetrated by the Syrian Administration Against the People of Homs. Republic of Turkey, Ministry of Foreign Affairs (4 лютага 2012). Архівавана з першакрыніцы 4 лютага 2013. Праверана 5 лютага 2012.
  49. Neil MacFarquhar and Anthony Shadid. Russia and China Block U.N. Action on Crisis in Syria , New York Times (5 February 2012).
  50. Syria mourns "horrific massacre" in Homs , DAWN (4 February 2012). Праверана 5 лютага 2012.
  51. Syria crisis: Russia, China veto UN resolution , Hindustan Times (4 February 2012). Праверана 5 лютага 2012.
  52. http://interfax.az/view/539228 Саркози обвинил Асада в желании стереть город Хомс с лица земли] // Интерфакс-Азербайджан 19 апреля 2012 года

Спасылкi[правіць | правіць зыходнік]