Бітва за Алепа (2012—2016)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Бiтва за Алепа
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Сірыі
Rif Aleppo2.svg
Карта бiтвы за Алепа.
Дата 19 ліпеня 201222 снежня 2016
Месца Сцяг Сірыі Алепа
Вынік Перамога ўрадавых войскаў і іх саюзнікаў
Праціўнікі
Сцяг Сірыі Урадавыя сiлы
Flag of Iran.svg Іран (з 2013)
Flag of Russia.svg Расія (з 2015)
Саюзныя групоўкі:

i iнш.

Flag of Syria (1932-1958; 1961-1963).svg Свабодная армія Сірыі
Джыхад Iсламарадыкальныя групоўкi:

i iнш.

People's Protection Units Flag.svg YPG
Flag of Syrian Democratic Forces.svg SDF
Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg Ісламская дзяржава
Сілы бакоў
6 500—8500 чалавек[7][8][9] 6 000—17 000 чалавек
Страты
звыш за 2 000 забiтых (на 2019 год) звыш за 2 000 забiтых (на 2013 год)
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Бітва за Алепа — узброенае супрацьстаяння за кантроль над горадам Алепа (Халеб) і яго наваколлем, якое развярнулася ў 20122016 гг. падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі. Першапачаткова праходзіла пераважна паміж паўстанцамі ўмераных апазіцыйных груповак і ўрадавымі войскамі, а таксама курдскімі баевікамі з атрадаў народнай самаабароны. Паступова сярод антыўрадавых сіл усё вялікую ролю сталі гуляць радыкальныя ісламісцкія групоўкі, у тым ліку Фронт ан-Нусра і «Ісламская дзяржава», а ў вайну на баку ўрада ўступілі шматлікія саюзныя узброеныя групоўкі (у асноўным шыіцкія баевікі з Лівана, Ірака і Афганістана)[10], а таксама ваенныя саветнiкi з Ірана. Пасля пачатку ў верасні 2015 года сваёй ваеннай аперацыі ў Сiрыі, да падзеяў у Алепа далучылася Расія, якая распачала наносіць авіяцыйныя і ракетныя ўдары па паўстанцкім і тэрарыстычным групоўкам.

Бiтва[правіць | правіць зыходнік]

2012[правіць | правіць зыходнік]

19 ліпеня адначасова ў некалькіх кварталах горада (Салах ад-Дзін, Акрам і Ард ас-Сабаг) пачаліся вулічныя баі[11]. 21 ліпеня паўстанцы (сярод якіх была брыгада «Ліва аль-Таўхід») усталявалі кантроль над раёнам Сакхур[12]. 23 ліпеня баі ішлі ў прадмесцях горада, але на паўночным кірунку атрадам апазіцыі ўдалося прабіцца ў межы гарадской рысы і пачаць штурм мясцовай штаб-кватэры органаў дзяржбяспекі. Акрамя таго, паўстанцы захапілі вайсковую вучэбную частку, размешчаную ў 10 км на поўнач ад Алепа[13]. 24 ліпеня з правінцыі Ідліб да Алепа былі накіраваныя дадатковыя часткі сірыйскай арміі (у тым ліку бронетэхніка), а верталёты пачалі наносіць ракетныя ўдары па мэтах у горадзе[14]. 28 ліпеня ўрадавыя войскі пачалі атачэнне Алепа, у ходзе баявых дзеянняў баевікі ў гэтым раёне панеслі страты, ўрадавыя войскі захапілі вялікая колькасць зброі[15].

1 жніўня Місія ААН па назіранні ў Сірыі пацвердзіла, што паўстанцкая групоўка «Свабоднай сірыйскай арміі» у Алепа мае ў сваім распараджэнні цяжкую зброю, у тым ліку танкі[16].

Па стане на 3 кастрычніка, урадавыя сілы ўтрымлівалі тры чвэрці горада[17]. У далейшым, баевікі здолелі перарэзаць стратэгічнае шашы Дамаск—Алепа ў раёне Марэт-эн-Нума (60 км ад Алепа), за ўсталяванне кантролю над якім пачаліся разлютаваныя баі[18].

2013[правіць | правіць зыходнік]

15 студзеня 2013 года на тэрыторыі універсітэта ў Алепа прагрымелі магутныя выбухі. У выніку выбуху загінулі 80 і былі параненыя каля 150 чалавек, сярод якіх былі студэнты і бежанцы (размешчаныя на тэрыторыі універсітэта), абрынуліся сцены трох паверхаў аднаго з універсітэцкіх інтэрнатаў, быў нанесены значны ўрон будынку факультэта прыгожых мастацтваў і архітэктуры.

Па паведамленнях ўрадавага агенцтва SANA, 19 сакавіка ў раёне Алепа баевікі ўжылі хімічную зброю, выпусціўшы з раёна Нейраб змяшчае хімічныя рэчывы ракету па раёне Хан аль-Асаль[19]. У сваю чаргу, паўстанцы абвінавацілі ў хімічнай атацы ўрадавыя войскі[20]. У выніку гэтай атакі загінулі 15 чалавек, большасць з якіх — мірныя жыхары[21]. У далейшым, колькасць загінулых павялічылася да 16 чалавек, каля 100 пацярпелі[22]. Тып атрутнага рэчыва не ўзгадваўся, аднак пры ўдыханні яно выклікала удушша, канвульсіі і смерць. Паколькі прадстаўнікі апазіцыі абвінавацілі ва ўжыванні хімічнай зброі ўрад Сірыі, урад Сірыі звярнулася да ААН з просьбай правесці расследаванне гэтага выпадку, аднак ААН запатрабавала для сваіх экспертаў неабмежаваны доступ у любую кропку Сірыі, уключаючы ваенныя і сакрэтныя аб’екты, і права на апытанне сведак па сваім меркаванні. На 6 красавіка ўрад Сірыі на такія ўмовы не пагадзіўся. Пры гэтым, паводле ИноТВ, у спробе сарваць расследаванне інцыдэнту кіраўніцтва Расii, раней які падтрымаў абвінавачванні ўрада Сірыі[22][23]. У канцы сакавіка газета Sunday Times паведаміла, што па выніках аналізу пробаў глебы, кантрабандна вывезеным з Алепа, «прычынай прычынай трагедыі ... стаў найноўшы слёзатачывы газ»[24]. У чэрвені 2013 «Иностранное военное обозрение», паведаміла пра расследаванне, падчас якога было ўстаноўлена, што баевікі ўжылі зарын[25].

Тым часам разлютаваныя баі працягваюцца ў раёне Сахур, а таксама на поўнач ад Алепа. Утрымоўваная мяцежнікамі частка Алепа апынулася пад абстрэлам балістычных ракетам «СКАД». Апазіцыйныя крыніцы паведамілі, што ў выніку абстрэлу «цалкам знесены дзясяткі жылых дамоў». Колькасць загінулых пры абстрэле дакладна не ўстаноўлена. Паведамляецца таксама пра тое, што сірыйская армія выпальвае поля на поўнач ад Алепа[26].

1 лістапада ўрадавыя войскі авалодалі горадам Сафіра на паўднёвы ўсход ад Алепа, выцесніўшы адтуль часткі паўстанцкай Свабоднай Сірыйскай Арміі[27]. 11 лістапада ўрадавыя войскі занялі горада Тэль-Хасель і Тэль-Аран (паміж Алепа і Сафірай)[28].

2014[правіць | правіць зыходнік]

У 2014 г. узброеныя вылазкі і абстрэлы заходняй частцы Алепа рушылі ўслед за паспяховымі аперацыямі ўрадавых сіл па атачэнню апазіцыйных фарміраванняў на поўначы і ўсходзе мегаполіса. Вулічныя баі разгарнуліся ў квартале Масакiн-Хананэі. Войскі наступаюць ў кірунку плошчы Джандуль і прыгарада Кастыла. На захадзе горада атацы баевікоў падвергліся блокпосты ў раёне Рашыдын. Ракетна-мінамётных абстрэлу пацярпела кварталы Эз-Захра, Мейсалун, Хамід, Масакiн-Сабиkь, вуліца Ніл і муніцыпальны палац у старадаўняй частцы горада. Баевікі ўзарвалі выкапаны пад гандлёвымі шэрагамі ў квартале Хан-эш-Шуна замініраваны тунэль. У выніку абрынуліся сцены мячэці султанаў — унікальнага архітэктурнага помніка XIII стагоддзя[29].

2015[правіць | правіць зыходнік]

17 лютага ўрадавыя войскі прарвалі блакаду гарадоў Нуболь і Аль-Захра, размешчаных да 30 км на поўнач ад Алепа. Асноўная групоўка высунулася з вёскi Сафат ў бок Хардэтнiна, Ратыана і Башкоя[30].

Мяцежнікі прывялі ў дзеянне выбуховую прыладу ў тунэлі, размешчаным пад будынкам спецслужбы. Загінула больш за 30 чалавек[31].

5 красавіка сірыйская апазіцыя збіла Су-22 урадавых войскаў на поўдзень ад Алепа[32].

14 кастрычніка ВКС Расіі (Су-34) уразілі мэты (рамонтныя майстэрні паўстанцаў) у 13 км ад Алепа[33]. Атака расійскай авіяцыі пачалася з наступу ўрадавых войскаў у раёне Алепа. На баку Асада ў гэтай аперацыі прынялі ўдзел экспедыцыйныя корпуса з Ірана (Корпус Вартавых Ісламскай рэвалюцыі) і Лівана (Хезбала)[34]. 16 кастрычніка прыхільнікам Асада атрымалася ўсталяваць кантроль над населенымі пунктамі ў 15 км на поўдзень ад Алепа: Эль-Хадэру, Хан-Туман, Абтын і Кадар[35].

25 кастрычніка ўрадавыя войскі пачалі наступ на заблакаваны IДIЛ аэрапорт Квайрэс (у 45 км на ўсход ад Алепа)[36]. 11 лістапада ўрадавыя войскі Сірыі пры падтрымцы ВКС Расіі адмыкнутая ваенны аэрадром Квайрэс[37].

30 лістапада ўсходні фронт сірыйскай арміі наблізіўся да населенага пункта Дэйр-Хафыр (пад кантролем IДIЛ). Баявыя дзеянні таксама вяліся ў раёне Хан-Туману (паўднёвы прыгарад Алепа), а таксама ў межах горада (кварталы Шэйх-Максуд на поўначы і Рамус на паўднёвым захадзе)[38].

2016[правіць | правіць зыходнік]

У лютым 2016 года сірыйская армія ў ходзе паспяховага наступлення акружыла Алепа з поўначы, адрэзаўшы баевікоў у горадзе ад забеспячэння з боку турэцкай мяжы[39][40].

4 чэрвеня баевікі з груповак Фронт ан-Нусра і Ахрар аш-Шам атакавалі курдская раён Шэйх-Максуд на поўначы Алепа. У ходзе баёў загінула да 40 чалавек[41]. Улетку 2016 года ўрадавыя сілы засяродзіліся на асяроддзі паўстанцаў, якія аселі ва ўсходнім Алепа; у выніку 26 ліпеня ўрадавыя войскі замкнулі кальцо вакол групоўкі паўстанцаў ва ўсходняй частцы горада, заняўшы прамзону Ларамун[42]][43].

28 ліпеня сірыйская армія заняла лагер палестынскіх бежанцаў Хандарат на поўначы ад горада[44].

Перамір’е ў Сірыі працягвалася з 12 верасня па 19 верасня. Увечары 19 верасня адбыўся абстрэл гуманітарнага канвою пад Алепа — ахвярамі сталі 21 чалавек. Абвінаваціўшы ў эскалацыі канфлікту апазіцыю, 22 верасня ўрадавая армія пачала маштабнае наступленне ў горадзе.

21 кастрычніка — гуманітарная паўза з 08:00 да 19:00 па мясцовым часе (паветраныя ўдары былі спыненыя за два дні да гэтага).

У ходзе наступлення 26—28 лістапада Сірыйская Арабская армія захапіла раён Сакхур і бліжэйшыя раёны, тым самым скараціўшы кантраляваную тэрарыстамі ва Усходнім Алепа тэрыторыю на траціну[45]. 29 лістапада сірыйская арабская армія (САА) вярнула кантроль над паўночна-ўсходняй часткай Алепа. 3 снежня баевікі збілі ў небе над усходнім Алеппо ўрадавы самалёт L-39[46].

5 снежня быў абстраляны мабільны шпіталь Мінабароны РФ у Алепа. Загінулі дзве медсёстры, быў цяжка паранены галоўны педыятр Мінабароны Расіі. 7 снежня ў Алепа загінуў расiйскі ваенны саветнік, палкоўнік Руслан Галіцкі.

15 лістапада 2016 года, пры падтрымцы масіраваных расійскіх авіяцыйных і ракетных удараў, сірыйская армія пачала фінальны наступ па захопу пакінутай (усходняй) частцы горада, праз месяц якое прывяло да калапсу абароны баевікоў і пераходу горада пад кантроль ўрада.

11 снежня стала вядома, што пад кантролем урада Сірыі знаходзіцца 96% тэрыторыі Алепа. 12 снежня 2016 года сірыйская армія прыступіла да падаўленьня апошніх ачагоў супраціву ў Алепа. 13 снежня 2016 года DW са спасылкай на Reuters паведаміла аб капітуляцыі паўстанцаў ва ўсходнім Алепа[47].

15 снежня 2016 года Алепа быў цалкам заняты Сірыйскай Арабскай Арміяй[48][49], аднак спарадычныя баі ў межах горада працягваліся[50]. Толькі да вечара 22 снежня горад быў канчаткова вызвалены ад баевікоў[51]. У той жа час раён Шэйх-Максуд застаўся пад кантролем курдскіх фармаванняў. Да 22 снежня ўсе тыя, што засталіся ў горадзе прадстаўнікі паўстанцкіх груповак былі эвакуіраваны па ўзгадненні з урадам.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 'Aleppo must not fall': US allies to flood city with anti-aircraft missiles. Middle East Eye. 28 September 2016
  2. Saudi support to rebels slows Assad attacks: pro-Damascus sources // Reuters, 6 November 2015
  3. 3,0 3,1 Syrian rebels say they receive more weapons for Aleppo battle // Reuters, 19 October 2015
  4. Solomon, Erika Outside help behind rebel advances in Aleppo (8 жніўня 2016). Праверана 26 жніўня 2016.
  5. France funding Syrian rebels in new push to oust Assad" // The Guardian, 7 December 2012
  6. Syrian army source: rebels make heavy use of TOW missiles // Reuters, 25 November 2015
  7. Syria army to retake Aleppo within 10 days. HaaveruOnline (4 верасня 2012). Архівавана з першакрыніцы 1 верасня 2013. Праверана 7 сакавіка 2013.
  8. Syria: Battle for Aleppo - live updates. The Guardian (29 ліпеня 2012). Архівавана з першакрыніцы 1 верасня 2013. Праверана 29 ліпеня 2012.
  9. Morris, Loveday In Syria, Hezbollah forces appear ready to attack rebels in city of Aleppo - Washington Post. Articles.washingtonpost.com (2 чэрвеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 1 верасня 2013. Праверана 6 ліпеня 2013.
    Matthew Weaver Syrian rebels fight Hezbollah in Lebanon - Monday 3 June | World news | guardian.co.uk. Guardian (3 чэрвеня 2013). Архівавана з першакрыніцы 1 верасня 2013. Праверана 6 ліпеня 2013.
    4,000 Hezbollah fighters reach rebel-held Aleppo: FSA | News , Politics. The Daily Star. Архівавана з першакрыніцы 1 верасня 2013. Праверана 6 ліпеня 2013.
  10. Philip Smyth The Shiite Jihad in Syria and Its Regional Effects. The Washington Institute for Near East Studies (1 лютага 2015). Праверана 13 сакавіка 2015.
  11. Fierce fighting in Syria’s Aleppo: activists // «The Daily Star», от 20 июля 2012
  12. Алеппо — сражение за «сирийский Бенгази»
  13. Сирийские повстанцы начали наступление на Алеппо // LENTA.RU от 23 июля 2012
  14. Khaled Yacoub Oweis, Erika Solomon. Syria sends armored column to Aleppo, strikes from air // REUTERS от 24 июля 2012
  15. Обобщение: В Сирии продолжаются столкновения, часть стран закрыла в Сирии свои посольства Архіўная копія ад 5 лютага 2016 на Wayback Machine // «Синьхуа», 29 июля 2012
  16. Сирийская оппозиция располагает тяжелым оружием — миссия ООН по наблюдению в Сирии Архіўная копія ад 5 лютага 2016 на Wayback Machine // «Синьхуа», 1 августа 2012
  17. Несколько взрывов прогремели в сирийском городе Алеппо, сообщают СМИ // РИА «Новости», 3 октября 2012
  18. Виктор Ручкин. Идут ожесточённые бои // «Красная звезда» от 18 октября 2012
  19. Дамаск обвинил повстанцев в использовании химоружия
  20. Alleged chemical attack kills 25 in northern Syria // REUTERS от 19 марта 2013
  21. Боевики применили химическое оружие в районе сирийской провинции Алеппо, погибли 15 человек // ИТАР-ТАСС от 19 марта 2013
  22. 22,0 22,1 МИД РФ осудил применение сирийской оппозицией химоружия в Алеппо // «Российская газета» от 19 марта 2013
  23. ООН срывает расследование химической атаки в Алеппо Архіўная копія ад 8 красавіка 2013 на Wayback Machine // ИноТВ от 6 апреля 2013
  24. Sunday Times: в Сирии применили не ОМП, а сильный слезоточивый газ // NewsRu.co.il, 24 марта 2013 г
  25. О применении химического оружия боевиками к Сирии // «Зарубежное военное обозрение», № 6 (795), июнь 2013. стр. 102
  26. Алеппо обстрелян СКАДами. Архівавана з першакрыніцы 9 чэрвеня 2013. Праверана 9 чэрвеня 2013.
  27. Сирийская армия освободила пригород Алеппо Ас-Сафира
  28. Сирийская армия освободила большую часть селений Тель-Хассель и Ан-Накарин в окрестностях Алеппо
  29. В Алеппо идут ожесточенные бои
  30. Битва при Алеппо: удастся ли переломить ход гражданской войны в Сирии
  31. Вести. Ru: Взрыв у здания разведки ВВС в Алеппо: есть жертвы
  32. Самолет Су-22 ВВС Сирии сбит к югу от Алеппо
  33. Российские ВКС уничтожили мастерские террористов-смертников близ Алеппо
  34. СМИ сообщили о подготовке наступления сирийской армии в Алеппо
  35. Минимум 43 мирных сирийца погибли при наступлении Асада и ВВС России
  36. Сирийский командир: армия Сирии и Хезболла сжимают петлю вокруг аэродрома Кувейрес
  37. Российская авиация помогла сирийцам разблокировать аэродром Квайрес
  38. Оперативная сводка по Сирии за 29 ноября 2015
  39. Backed By Russian Jets, Syrian Army Closes In On Aleppo , Reuters (4 February 2016). Праверана 5 лютага 2016.
  40. Syrian government forces in north choke opposition supply lines (5 February 2016). Праверана 5 лютага 2016.
  41. В боях за квартал Шейх-Максуд в Алеппо погибли 40 человек
  42. Сирийская армия замкнула кольцо вокруг боевиков в восточном Алеппо
  43. Syrian army seizes only road into rebel-held Aleppo // Reuters, 17.07.2016
  44. Сирийская армия освободила лагерь палестинских беженцев Хандарат
  45. bigmir)net. [/world/1041733-Siriiskaya-armiya-zahvatila-strategicheskii-kvartal-v-Aleppo---SMI Сирийская армия захватила стратегический квартал в Алеппо - СМИ ] . Праверана 28 лістапада 2016.
  46. Боевики сбили сирийский самолет над Алеппо
  47. Повстанцы договорились с правительством Сирии о сдаче восточного Алеппо // DW
  48. Освобождение Алеппо: теперь стреляют только вверх // РИА Новости, 15 декабря 2016
  49. Асад прокомментировал освобождение Алеппо Росбалт, 15 декабря 2016
  50. Алеппо: боевики ушли недалеко, Газета.ru, 16 декабря 2016
  51. Власти Сирии заявили о полном уходе боевиков из Алеппо