Мальта

Мальта
Мальта
	мальт.: Repubblika ta' Malta; англ.: Republic of Malta
Сцяг	Герб
	Дэвіз: «Virtūte et constantia» Доблесцю і сталасцю»
	Гімн: «L-Innu Malti»
Дата незалежнасці	21 верасня 1964 года (ад Вялікабрытаніі)
Афіцыйная мова	Мальтыйская ; Англійская
Сталіца	Валета
Найбуйнейшыя гарады	Біркіркара
Форма кіравання	Парламенцкая рэспубліка, дэмакратыя
Прэзідэнт; Прэм'ер-міністр	Мірыям Спітэры Дэбона; Роберт Абела
Дзярж. рэлігія	Каталіцтва
	Тэрыторыя
• Агулам	316 км² (185-я ў свеце)
• % воднай паверхні	нязначны
	Насельніцтва Мальты
• Ацэнка	452 515 чал. (171-я)
• Шчыльнасць	1 282 чал./км²
ІРЧП (2011)	▲ 0,832
Валюта	Еўра
Інтэрнэт-дамен	.mt
Код ISO	MT
Код МАК	MLT
Тэлефонны код	+356
Часавы пояс	+1
Аўтамабільны рух	злева[d]
	Медыяфайлы на Вікісховішчы

Ма́льта, Рэспу́бліка Ма́льта (мальт.: Repubblika ta' Malta, англ.: Republic of Malta) — астраўная дзяржава (Мальтыйскі архіпелаг) ў цэнтральнай частцы Міжземнага мора, на поўдзень ад Сіцыліі.

Дзяржаўны лад

Мальта — парламенцкая рэспубліка. Дзейнічае Канстытуцыя 1964 года (з папраўкамі 1974 і 1987). Заканадаўчая ўлада належыць парламенту Мальты, які складаецца з Прэзідэнта і Палаты прадстаўнікоў, якая складаецца з 65 дэпутатаў. Кіраўнік дзяржавы — Прэзідэнт. Выканаўчая ўлада ажыццяўляецца ўрадам на чале з Прэм’ер-міністрам.

Прырода

Краіна займае 2 параўнальна значныя астравы востраў Мальта (246 км²) і востраў Гоца (67 км²) і некалькі дробных. У рэльефе пераважаюць закарставаныя вапняковыя плато вышынёй да 253 метраў. Клімат міжземнаморскі з гарачым сухім летам і лагоднай дажджлівай зімой; сярэдняя тэмпература лютага +12 °C, жніўня +25 °C. Ападкаў каля 530 мм за год. Рэк і ручаёў няма. У расліннасці пераважае рэдкі травастой са злакаў, на схілах пусткі з нізкімі сухалюбівымі хмызнякамі і хмызнячкамі. Невялікія гаі з хвоі, пініі, дубу. Жывёльны свет бедны. Рэзерват Гадыра.

Гісторыя

Мальта была заселена прыкладна з 5900 года да н.э.^[3], з моманту прыбыцця пасяленцаў, якія паходзяць з еўрапейскіх неалітычных земляробаў^[4]. Аб гэтым сведчыць кераміка храмавага компллексу Скорба, якая прыналежала, магчыма сіканам^[5].

Беларуска-мальтыйскія адносіны

Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Мальта ўсталяваныя 16 лютага 1993. 9 чэрвеня 2011 года Пасол Рэспублікі Беларусь у Італьянскай Рэспубліцы Беларусь Я. А. Шастакоў уручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Мальты Дж. Абеле ў якасці Пасла Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Мальта па сумяшчальніцтве.

21 чэрвеня 2012 Ганаровым консулам Рэспублікі Беларусь у г. Валеце прызначаны грамадзянін Мальты П.Фенех. У 2012 годзе беларуска-мальтыйскі тавараабарот склаў 2,2 млн долараў ЗША. Абарот гандлю паслугамі пры гэтым склаў 4,1 млн долараў. У першым паўгоддзі 2013 з Мальты ў эканоміку Беларусі прыцягнута 0,6 млн долараў ЗША інвестыцый^[6].

Літаратура

Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

Крыніцы

↑ Human Development Report 2011 (англ.). United Nations Development Program (2011). Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2012. Праверана 30 ліпеня 2012.
↑ http://chartsbin.com/view/edr
↑ 700 years added to Malta's history(нявызн.). Times of Malta (16 сакавіка 2018). Архівавана з першакрыніцы 11 January 2023. Праверана 11 January 2023.
↑ Ariano, Bruno; Mattiangeli, Valeria; Breslin, Emily M.; Parkinson, Eóin W.; McLaughlin, T. Rowan; Thompson, Jess E.; Power, Ronika K.; Stock, Jay T.; Mercieca-Spiteri, Bernardette; Stoddart, Simon; Malone, Caroline (20 June 2022). Ancient Maltese genomes and the genetic geography of Neolithic Europe. Current Biology(англ.). 32 (12): 2668–2680.e6. Bibcode:2022CBio...32E2668A. doi:10.1016/j.cub.2022.04.069. PMC 9245899. PMID 35588742.
↑ A. Mifsud. Palaeolithic Man in the Maltese Islands (нявызн.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 January 1999. Праверана 8 July 2019.
↑ [1]

[1] Human Development Report 2011 (англ.). United Nations Development Program (2011). Архівавана з першакрыніцы 2 лютага 2012. Праверана 30 ліпеня 2012.

[_c31fb1a11309be34-2] ttp://chartsbin.com/view/edr

[3] 700 years added to Malta's history(нявызн.). Times of Malta (16 сакавіка 2018). Архівавана з першакрыніцы 11 January 2023. Праверана 11 January 2023.

[4] Ariano, Bruno; Mattiangeli, Valeria; Breslin, Emily M.; Parkinson, Eóin W.; McLaughlin, T. Rowan; Thompson, Jess E.; Power, Ronika K.; Stock, Jay T.; Mercieca-Spiteri, Bernardette; Stoddart, Simon; Malone, Caroline (20 June 2022). Ancient Maltese genomes and the genetic geography of Neolithic Europe. Current Biology(англ.). 32 (12): 2668–2680.e6. Bibcode:2022CBio...32E2668A. doi:10.1016/j.cub.2022.04.069. PMC 9245899. PMID 35588742.

[5] A. Mifsud. Palaeolithic Man in the Maltese Islands (нявызн.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 17 January 1999. Праверана 8 July 2019.

[6] [1]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Г Р П Краіны Еўропы
Незалежныя краіны	Албанія Андора Аўстрыя Балгарыя Беларусь Бельгія Боснія і Герцагавіна Ватыкан Венгрыя Вялікабрытанія Германія Грэцыя Данія Ірландыя Ісландыя Іспанія Італія Казахстан¹ Латвія Літва Ліхтэнштэйн Люксембург Малдова Мальта Манака Нарвегія Нідэрланды Партугалія Паўночная Македонія Польшча Расія¹ Румынія Сан-Марына Сербія Славакія Славенія Турцыя¹ Украіна Фінляндыя Францыя Харватыя Чарнагорыя Чэхія Швейцарыя Швецыя Эстонія
Залежныя тэрыторыі	Аландскія астравы (Фінляндыя) Гернсі (Вялікабрытанія) Гібралтар (Вялікабрытанія) Джэрсі (Вялікабрытанія) Востраў Мэн (Вялікабрытанія) Сардзінія (Італія) Сіцылія (Італія) Фарэрскія астравы (Данія) Шпіцберген (Нарвегія) Ян-Маен (Нарвегія)
Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы і ўтварэнні	Косава Прыднястроўе Паўночны Кіпр¹
¹ Часткова ў Азіі