Яварыў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Горад
Яварыў
Герб[d]
Герб[d]
Javoriv-ratusha-7.jpg
Краіна
Вобласць
Раён
Каардынаты
Плошча
  • 23,35 км²
Вышыня цэнтра
296 ± 1 м
Насельніцтва
Часавы пояс
Паштовыя індэксы
81000
Афіцыйны сайт
Яварыў на карце Украіны ±
Яварыў (Украіна)
Яварыў
Яварыў (Львоўская вобласць)
Яварыў

Яварыў (укр.: Яворів) — горад раённага значэння ў Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Яварыўскага раёна. Размешчаны на рацэ Шкло (прыток Сана) за 50 км на захад ад Львова.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 24 чэрвеня 1376 г. 2 ліпеня 1569 г. горад атрымаў магдэбургскае права, а з канца XVI ст. ў горадзе дзейнічала брацтва. За падтрымку Багдана Хмяльніцкага ў 1648—1657 гг. многія гараджане былі пакараны, а на горад наклалі кантрыбуцыю.

У другой палове XVII ст. горад меў добрую сістэму фартыфікацыі, у ім часта спыняўся кароль Ян III Сабескі, да 1772 г. горад — гандлёва-рамесны цэнтр (пераважна шаўство) на шляху Львоў — Ярослаў. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772 г.) горад знаходзіўся ў складзе Аўстрыі.

У XIX ст. і аж да 1939 г. Яварыў — павятовы горад. З сярэдзіны XIX — у пачатку ХХ ст. у Явараве адбываецца ўкраінскі культурна-патрыятычны ўздым. 3 сакавіка 1918 г. ў горадзе адбылося «свята дзяржаўнасці і свету» (веча) у падтрымку дзеянняў урада Украінскай Народнай Рэспублікі, у якім прынялі ўдзел каля 20 чыс. чал.

26 верасня 1939 г. нямецкая авіяцыя бамбардзіравала горад, у выніку чаго быў разбураны гістарычнае Вялікае прадмесце. 27 верасня горад заняў 17-ы стралковы корпус Чырвонай Арміі.

У савецкі перыяд (з 1939 г.) у Явараве камуністычнай уладай здзяйсняўся прыгнёт нацыянальных і рэлігійных патрэб мясцовага насельніцтва, хоць патрыятычны рух у горадзе быў бесперапынным. З дэмакратызацыяй жыцця ў СССР у канцы 1980-х гг. у Явараве з новай сілай падымаецца хваля ўкраінскага нацыянальнага ўздыму, афіцыйна адраджаецца рэлігійнае жыццё.

Рэлігія[правіць | правіць зыходнік]

У 1454 г. каралевіч Вацлаў заснаваў першую яварыўскую каталіцкую парафію, а праваслаўны прыход быў створаны на стагоддзе пазней. Першым сакральным будынкам у горадзе быў драўляны парафіяльны касцёл Найсвяцейшай Марыі Панны, заснаваны ў 1454 г. і які існаваў да 1776 г. У гэтым касцёле ў 1678 г. быў ахрышчаны сын караля Яна Сабескага Канстанцін. Другі парафіяльны касцёл быў пабудаваны ў 1639 годзе з каменя.

У Яварове існаваў шэраг праваслаўных (пазней — уніяцкіх) цэркваў:

  • Царква на Вялікім прадмесці Успення Багародзіцы, пабудаваная 1568 г., зацверджаную каралём Стэфанам Баторыем 15 мая 1578 г. Царква была пабудавана з дрэва, у тыповай для украінскіх зямель таго часу манеры.
  • Царква Святога Юрыя, пабудаваная ў 1588 г. на падставе прывілеі караля Жыгімонта ІІІ.
  • Царква Раства Багародзіцы на Малым прадмесці. Першы дакумент, які сведчыць пра яе, датуецца 12 красавіка 1573 г., драўляная.
  • Царква Святога Юрыя новая, пабудаваная ў 1904 г. з каменя.
  • Манастыр васіліянак, заснаваны ў 1621 г.

У 1658 годзе была заснавана сінагога.

Галерея[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі