Вайна ў Карэі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Карэйская вайна
Асноўны канфлікт: Халодная вайна
Дата 25 чэрвеня 195027 ліпеня 1953
Месца Карэйскі паўвостраў, Японскае мора, Карэйскі праліў
Прычына Спроба аб'яднаць Карэю пад камуністычным урадам
Вынік Перамір'е.
Захаванне Паўднёвай і Паўночнай Карэі.
Змены Кэсон перайшоў да Паўночнай Карэі. Змена лініі мяжы. Стварэнне ДМЗ
Праціўнікі
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" | | width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Сцяг Паўночнай Карэі Паўночная Карэя
Сцяг Кітая Кітайская Народная Рэспубліка
Сцяг СССР СССР
Падтрымлівалі:
Сцяг Балгарыі (1948-1967) Балгарыя
Сцяг Венгрыі (1949 – 1956) Венгрыя
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Мангольскай Народнай Рэспублікі Манголія
Сцяг Польшчы Польшча
Сцяг Румыніі Румынія
Сцяг Чэхіі Чэхаславакія | rowspan="1" width="50%" | Сцяг Паўднёвай Карэі Паўднёвая Карэя
Сцяг ААН Камандаванне Аб'яднаных Нацый:
Сцяг ЗША ЗША
Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія
Сцяг Аўстраліі Аўстралія
Сцяг Бельгіі Бельгія
Сцяг Грэцыі (1828) Грэцыя
Сцяг Калумбіі Калумбія
Сцяг Канады (1921-1957) Канада
Сцяг Люксембурга Люксембург
Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
Сцяг Новай Зеландыі Новая Зеландыя
Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза Паўднёва-Афрыканскі Саюз
Сцяг Тайланда Тайланд
Сцяг Турцыі Турцыя
Сцяг Філіпін Філіпіны
Сцяг Францыі Францыя
Сцяг Эфіопіі (1897-1936; 1941-1974) Эфіопія
Падтрымлівалі:
Сцяг Даніі Данія
Сцяг Ізраіля Ізраіль
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Іспаніі (1945-1977) Іспанія
Сцяг Італіі Італія
Сцяг Кубы Куба
Сцяг Нарвегіі Нарвегія
Сцяг Тайваня Рэспубліка Кітай
Сцяг Сальвадора Сальвадор
Сцяг Швецыі Швецыя
Сцяг Японскай імперыі Японія |}
Камандуючыя
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Сцяг Паўночнай Карэі Кім Ір Сен 
Сцяг Кітая Маа Цзэдун
Сцяг Кітая Пэн Дэхуай
Сцяг СССР Іосіф Сталін
Сцяг СССР Мікіта Хрушчоў | rowspan="1" width="50%" | Сцяг Паўднёвай Карэі Лі Сын Ман
Сцяг ААН Дуглас Макартур
|}
Сілы бакоў
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | Сцяг Паўночнай Карэі 266,6 тыс. 
Сцяг Кітая 1.350 тыс.
Сцяг СССР 26 тыс.
Усяго: 1.642,6 тыс. | rowspan="1" width="50%" | Сцяг Паўднёвай Карэі 602.902
Сцяг ЗША 326.863
Сцяг Вялікабрытаніі 14.198
Усяго: 972.214 тыс.
|}
Страты
{| style="background: #f9f9f9; width: 100%; text-align: left;" |
| width="50%" style="border-right: 1px dotted #aaa;" | 367.283–750.282 забітых, 686.500–789.000 параненых
| rowspan="1" width="50%" | 178.426 забітых, 32.925 прапала без весткі, 566.434 параненых

|}
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

'Карэйская вайна 1950—1953 — баявыя дзеянні на Карэйскім паўвостраве паміж узброенымі сіламі Паўночнай Карэі пры падтрымцы СССР і КНР з аднаго боку і войскамі Паўднёвай Карэі пры падтрымцы ЗША і амерыканскіх саюзнікаў пад эгідай Савета Бяспекі ААН з другога.

У Паўднёвай і Паўночнай Карэі выкарыстоўваецца як нейтральная назва Карэйская вайна (паўдн. 한국 전쟁, паўн. 조선 전쟁), так і назвы Вайна 25 чэрвеня (6·25 전쟁, на Поўдні) і Айчынная вызваленчая вайна (조국해방전쟁, на Поўначы).

Сілы бакоў перад вайной[правіць | правіць зыходнік]

Да 1950 акупацыйныя сілы СССР і ЗША, якія ўдзельнічалі ў разгроме японскіх войск у Карэі, былі ў асноўным выведзены з гэтай краіны. Аднак для падтрымання рэжымаў Паўночнай і Паўднёвай Карэі на паўвостраве і ў непасрэднай блізкасці заставаліся дастаткова значныя савецкія і амерыканскія сілы.

З савецкага боку - сілы Далёкаўсходняй ваеннай акругі і Ціхаакіянскага флота, кантынгент у паўночна-ўсходнім Кітаі, група ваенных саветнікаў у КНДР (246 чал. па штаце, фактычна - 148), звыш 4000 ваенных спецыялістаў. Карэйская народная армія налічвала дзесяць пяхотных дывізій, адну танкавую брыгаду, матацыклетны полк. Народна-вызваленчая армія Кітая была звязана вайной з гаміньданаўскімі сіламі ў Кітаі і не магла прыняць удзел у Карэйскай вайне на першым этапе.

З амерыканскага боку - 7-мы флот (каля 300 караблёў), дзве паветраныя арміі на авіябазах у Японіі і Філіпінах - тактычная 5-я і стратэгічная 20-я, на базах у непасрэднай блізкасці ад Карэі - тры пяхотныя дывізіі і адна бранятанкавая армія. У Паўднёвай Карэі працавала амерыканская саветніцкая група з 500 чал. Армія Паўднёвай Карэі мела восем пяхотных дывізій, мясцовыя аборончыя і памежныя часці.

Былыя саюзнікі па Другой сусветнай вайне знаходзіліся ў стане неафіцыйнага ваеннага супрацьстаяння, якое магло ў любы час прывесці да прамога сутыкнення. Да лета 1950 напружанне па лініі міжкарэйскага размежавання вырасла максімальна.

Ход ваенных дзеянняў[правіць | правіць зыходнік]

25 чэрвеня 1950 бясконцыя памежныя канфлікты ўздоўж 38-й паралелі перераслі ў вайну. У пачатку ліпеня ЗША правялі праз Савет Бяспекі ААН рашэнне аб стварэнні камандавання войск ААН для абароны свайго паўднёвакарэйскага саюзніка. Рашэнне Савета Бяспекі падтрымалі (а пазней накіравалі свае войскі ў Карэю) Вялікабрытанія, Францыя, Бельгія, Нідэрланды, Грэцыя, Новая Зеландыя, Аўстралія, Канада, Індыя, Тайланд, Эфіопія, Калумбія, Філіпіны, Японія.

На першым этапе Карэйская народная армія прарвала абарону паўднёвакарэйскіх войск і да сярэдзіны верасня захапіла амаль усю тэрыторыю Карэі.

На другім этапе амерыканскія і паўдёвакарэйскія сілы высадзілі ў раёне Сеула бранятанкавы корпус, перайшлі ў наступленне ў тыле войск КНДР і перахапілі стратэгічную ініцыятыву. Карэйская народная армія была вымушана адыходзіць на поўнач краіны. Урад КНДР запрасіў у СССР непасрэдную ваенную дапамогу сіламі проціпаветранай абароны і рэактыўнай знішчальнай авіяцыі.

З набліжэннем вайны да межаў СССР і КНР у кастрычніку 1950 у вайну ўступілі так званыя «кітайскія народныя добраахвотнікі» ў складзе 12 дывізій 13-й армейскай групы Народна-вызваленчай арміі Кітая агульнай колькасцю каля 200 тыс. чал. Да канца лістапада кітайска-паўночнакарэйскія сілы адкінулі праціўніка за 38-ю паралелі і нават занялі Сеул.

З канца 1950 у вайне ўдзельнічаў пад выглядам авіяцыі КНР 64 знішчальны авіяцыйны корпус Ваенна-паветраных Сіл СССР (35 лётчыкам, у тым ліку беларусам Я.М.Стэльмаху, Л.К.Шчукіну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза). Усяго з савецкага боку прыняло ўдзел у вайне каля 40 тыс. чал. Загінула больш за 300 ваеннаслужачых.

У наступныя месяцы вайны фронт стабілізаваўся па лініі 38-й паралелі. 27 ліпеня 1953 падпісана пагадненне аб перамір'і.

Вынікі вайны[правіць | правіць зыходнік]

У асноўным захавалася даваенная дэмаркацыйная лінія, да КНДР адышоў горад Кэсон, а да Паўднёвай Карэі некалькі невялікіх населеных пунктаў.

У вайне загінула па розных ацэнках ад 3 да 5 млн. чал., значна разбурана гаспадарка, моцна пацярпелі ўсе гарады.

За маштаб супрацьстаяння, у які былі ўцягнуты мацнейшыя краіны свету, вайна часам афарыстычна называецца «Трэцяй сусветнай карэйскай вайной». Як першы вялікі ўзброены канфлікт з пачатку Халоднай вайны, Карэйская вайна стала мадэллю лакальнай вайны, у якой дзве звышдзяржавы ваююць паміж сабой на абмежаванай тэрыторыі без прымянення ядзернай зброі.

Беларусы ў войнах другой паловы XX стагоддзя
Кітай 1946—1950Карэя 1950—1953Венгрыя 1956Суэцкі крызіс 1956Лаос 1960—1970Куба 1962Алжыр 1962—1964Егіпет 1962—1975Емен 1962—1969В'етнам 1961—1974Сірыя 1967—1973Мазамбік 1967—1979Чэхаславакія 1968Даманскі 1969Жаланашколь 1969Камбоджа 1970Бангладэш 1972—1974Ангола 1975—1979Эфіопія 1977—1979Афганістан 1978—1989Сірыя і Ліван 1982Азербайджан і Арменія 1987—1994