Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Лагатып АБСЕ

Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе, АБСЕ (англ.: Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE, фр.: Organisation pour la sécurité et la coopération en Europe) — найбуйнейшая ў свеце рэгіянальная арганізацыя, якая займаецца пытаннямі бяспекі. Арганізацыя аб'яднае 57 краін, размешчаных у Паўночнай Амерыцы, Еўропе і Цэнтральнай Азіі.

Былая назва — «Нарада па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе» — НБСЕ (англ.: Conference for Security and Cooperation in Europe, CSCE).

Кіраўніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

«Нарада па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе» была сазваная па ініцыятыве СССР и сацыялістычных краін Еўропы як пастаянна дзеючы міжнародны форум прадстаўнікоў 33 еўрапейскіх дзяржаў, а таксама ЗША і Канады, для стварэння мер памяншэння ваеннага супрацьстаяння і ўмацавання бяспекі ў Еўропе.

Нарада праходзіла ў тры этапы:

  1. 3 — 7 ліпеня 1973Хельсінкі — нарада міністраў замежных спраў,
  2. 18 верасня 1973 — 21 ліпеня 1975Жэнева — унясенне прапаноў, паправак і ўзгадненне тэксту Заключнага акта,
  3. 30 ліпеня — 1 жніўня 1975 года ў сталіцы Фінляндыі Хельсінкі кіраўнікі 35 краін падпісалі Заключны акт Нарады па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (Хельсінскае пагадненне).
Наступныя сустрэчы

Развіццё дасягнутых пагадненняў замацоўвалася на сустрэчах дзяржаў-удзельніц:

  • 1977—1978 — Белградская,
  • 1980—1983 — Мадрыдская,
  • 1984 — Стакгольмская,
  • 1986 — Венская.
  • 19—21 лістапада 1990Парыжская нарада кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў краін-удзельніц НБСЕ. Тут была падпісана Парыжская хартыя для новай Еўропы (якая абвясціла заканчэнне халоднай вайны), заключаны Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе (ДЗУСЕ), прынятая сумесная дэкларацыя 22 дзяржаў (членаў НАТА і Арганізацыі Варшаўскага дагавора), створаны зараз існуючы трохступеньчаты механізм палітычных кансультацый: сустрэчы на вышэйшым узроўні, Савет міністраў замежных спраў (СМЗС), Камітэт старэйшых службовых асоб.
  • 10 верасня — 4 кастрычніка 1991Маскоўская трэцяя заключная нарада Канферэнцыі па чалавечаму вымярэнню НБСЕ (першая адбылася ў 1989 у Парыжы, другая — у 1990 у Капенгагене). Прыняты дакумент, у якім упершыню ўказана, што пытанні, якія тычацца правоў чалавека, асноўных свабод, дэмакратыі і вяршэнства закона, маюць міжнародны характар, а абавязкі ў галіне чалавечага вымярэння не адносяцца да ліку выключна ўнутраных спраў краін-членаў НБСЕ.
  • 1992Хельсінская сустрэча на вышэйшым узроўні. Прыняты дакумент «Выклік часу перамен», які даў пачатак ператварэнню НБСЕ з форума пераважна палітычнага дыялога між краінамі-удзельніцамі ў трансрэгіянальную арганізацыю, якая ставіць мэты падтрымкі ваенна-палітычнай стабільнасці і развіцця супрацоўніцтва «ад Ванкувера да Уладзівастока». НБСЕ атрымала шырокія паўнамоцтвы і магчымасці прымаць меры практычнага характару для прадухілення і ўрэгулявання лакальных і рэгіянальных канфліктаў.
  • 1992 — Стакгольмская сустрэча Савета МЗС. Заснаваны пост Генеральнага сакратара НБСЕ.
  • 1993Рымская сустрэча Савета МЗС. Прынята Дэкларацыя па агрэсіўнаму нацыяналізму — крыніцы сучасных канфліктаў. Створаны Пастаянны камітэт НБСЕ — інстытут пастаянных прадстаўнікоў краін-удзельніц.
  • 1994Будапешцкая сустрэча на вышэйшым узроўні. Прынята рашэнне аб перайменаванні НБСЕ з 1 студзеня 1995 у АБСЕ — Арганізацыю па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе. Прынята палітычная дэкларацыя «На шляху да сапраўднага партнёрства ў новую эпоху», дамоўленасць пра пачатак распрацоўкі мадэлі агульнай і ўсёабдымнай бяспецы для Еўропы XXI стагоддзя, ваенна-палітычныя дамоўленасці.
  • 1995 — Будапешцкая сустрэча Савета міністраў замежных спраў.

Краіны-удзельнікі[правіць | правіць зыходнік]

Удзельнікі АБСЕ[правіць | правіць зыходнік]

Краіна Краіна
Сцяг Азербайджана Азербайджан Сцяг Рэспублікі Македоніі Македонія
Сцяг Албаніі Албанія Сцяг Малдовы Малдова
Сцяг Андоры Андора Сцяг Мальты Мальта
Сцяг Арменіі Арменія Сцяг Манака Манака
Сцяг Аўстрыі Аўстрыя Сцяг Манголіі Манголія
Сцяг Балгарыі Балгарыя Сцяг Нарвегіі Нарвегія
Сцяг Беларусі Беларусь Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
Сцяг Бельгіі Бельгія Сцяг Партугаліі Партугалія
Сцяг Босніі і Герцагавіны Боснія і Герцагавіна Сцяг Польшчы Польшча
Сцяг Ватыкана Ватыкан Сцяг Расіі Расія
Сцяг Венгрыі Венгрыя Сцяг Румыніі Румынія
Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія Сцяг Сан-Марына Сан-Марына
Сцяг Германіі Германія Сцяг Сербіі Сербія
Сцяг Грузіі Грузія Сцяг Славакіі Славакія
Сцяг Грэцыі Грэцыя Сцяг Славеніі Славенія
Сцяг Даніі Данія Сцяг Таджыкістана Таджыкістан
Сцяг ЗША ЗША Сцяг Туркменістана Туркменістан
Сцяг Ірландыі Ірландыя Сцяг Турцыі Турцыя
Сцяг Ісландыі Ісландыя Сцяг Узбекістана Узбекістан
Сцяг Іспаніі Іспанія Сцяг Украіны Украіна
Сцяг Італіі Італія Сцяг Фінляндыі Фінляндыя
Сцяг Казахстана Казахстан Сцяг Францыі Францыя
Сцяг Канады Канада Сцяг Харватыі Харватыя
Сцяг Кіпра Кіпр Сцяг Чарнагорыі Чарнагорыя
Сцяг Кыргызстана Кыргызстан Сцяг Чэхіі Чэхія
Сцяг Латвіі Латвія Flag of Switzerland.svg Швейцарыя
Сцяг Літвы Літва Сцяг Швецыі Швецыя
Сцяг Ліхтэнштэйна Ліхтэнштэйн Сцяг Эстоніі Эстонія
Сцяг Люксембурга Люксембург

Партнёры па супрацоўніцтве[правіць | правіць зыходнік]

Міжземнамор'е

Азія

Акіянія




Гісторыя старшынства[правіць | правіць зыходнік]

Старшынства ў АБСЕ праводзіцца дзяржавай—членам на працягу каляндарнага года. Міністр замежных спраў гэтай дзяржавы выконвае функцыі Дзеючага старшыні АБСЕ.

Год Краіна Дзеючы старшыня АБСЕ
1991 Германія Ганс-Дзітрых Геншэр (з чэрвеня)
1992 Чэхія Jiří Dienstbier (да 2 ліпеня); Jozef Moravčík (з 3 ліпеня)
1993 Швецыя Margaretha af Ugglas
1994 Італія Beniamino Andreatta (да 11 мая); Antonio Martino (з 12 мая)
1995 Венгрыя Ласла Ковач
1996 Швейцарыя Flavio Cotti
1997 Данія Niels Helveg Petersen
1998 Польшча Браніслаў Герэмек
1999 Нарвегія Кнут Волебек
2000 Аўстрыя Wolfgang Schüssel (да 4 лютага); Benita Ferrero-Waldner (з 5 лютага)
2001 Румынія Mircea Geoană
2002 Партугалія Jaime Gama (да 6 красавіка); António Martins da Cruz (з 7 красавіка)
2003 Нідэрланды Jaap de Hoop Scheffer (да 3 снежня); Bernard Bot (з 4 снежня)
2004 Балгарыя Саламон Пасі
2005 Славенія Dimitrij Rupel
2006 Бельгія Karel De Gucht
2007 Іспанія Miguel Ángel Moratinos
2008 Фінляндыя Ілка Канерва (да 4 кастрычніка); Аляксандр Стуб (з 5 кастрычніка)
2009 Грэцыя Dora Bakoyannis (да 5 кастрычніка); George Papandreou (з 6 кастрычніка)
2010 Казахстан Канат Саўдабаеў
2011 Літва Аўдронюс Ажубаліс
2012 Ірландыя Эйман Гілмар
2013 Украіна Леанід Кажара
2014 Швейцарыя Дзідзье Буркхальтэр
2015 Сербія Івіца Дачыч
2016 Германія Франк-Вальтэр Штайнмаер
2017 Аўстрыя