Фларыян

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Марк Аній Фларыян
лац.: Marcus Annius Florianus
Марк Аній Фларыян
Антанініян з партрэтам Фларыяна
Рымскі імператар
276 год
Папярэднік: Тацыт
Пераемнік: Проб
 
Дзейнасць: ваенны
Веравызнанне: старажытнарымская рэлігія
Нараджэнне: 19 жніўня 232(0232-08-19)
Terni[d], Церні[d], Умбрыя, Італія
Смерць: 276(0276)
Тарсус
Дынастыя: Ілірыйскія імператары і Annia[d]

Марк Аній Фларыян[1] (лац.: Marcus Annius Florianus), больш вядомы ў рымскай гістарыяграфіі як Фларыян, — рымскі імператар, які кіраваў у 276 годзе.

Меў тытул «Бацька Бацькаўшчыны»[2].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У крыніцах утрымваецца вельмі бедная інфармацыя пра жыццё і кіраванне Фларыяна. У «Гісторыі Аўгустаў(руск.) бел.» некалькі раз згадваецца, што ён быў родным братам імператара Марка Клаўдзія Тацыта[3][4]. Аднак у адным урыўку расказваецца, што Фларыян з'яўляўся зборным братам Тацыта па маці[5]. Гэта больш падобна на праўду, бо радавыя імёны ў іх розныя[2][6]. Некаторыя гісторыкі, такія як Рональд Сайм(руск.) бел., зусім паддаюць сумневу існаванне якой-небудзь роднай сувязі паміж Тацытам і Фларыянам. Пры гэтым Сайм абапіраецца на дадзеныя грэчаскіх крыніц[7].

Пасля ўзыходжання на пасад Тацыт прызначыў Фларыяна на пасаду прэфекта прэторыя(руск.) бел. і адправіўся разам з ім у паход супраць готаў, якія пераплылі праз Чорнае мора, уварваліся ў малаазіяцкія правінцыі і дайшлі да Кілікіі(руск.) бел.[8][2]. Фларыян паспяхова ваяваў з праціўнікам і здолеў адрэзаць яму ўсе шляхі да адступу. Аднак у гэты час да яго прыходзяць весткі пра смерць Тацыта[2]. Тады прэфект прэторыя абвясціў сябе імператарам, па паведамленні «Гісторыі Аўгустаў», «не па волі сената, а па ўласным падахвочванні»[9]. Але Пат Сазерн лічыць, што Фларыян узышоў на прастол, узгадніўшы свае дзеянні з сенатам[10]. Робін Мак-Махон мяркуе, што ўсе скаргі «Гісторыі Аўгустоў» на дзеянні Фларыяна ў адносінах да сената з'яўляюцца надуманымі[6]. На манетах, адчаканеных у кіраванне Фларыяна, утрымваецца легенда SC, якая паказвае на пададзеныя сенату паўнамоцтва кляпаць манету[6]. Па ўсёй бачнасці, абвяшчэнне Фларыяна імператарам адбылося ў Кілікіі, па іншых звестках — у Рыме[8].

Напэўна, некаторы час Фларыян кіраваў цалкам удала, бо яго імя ўтрымваецца на манетах заходніх манетных двароў, змесцаваных у Рыме, Лугдуне, Сісцыі і Тыцыне[6]. Яго прызналі ў якасці гасудара Іспанія, Брытанія, Галія, Маўрэтанія і Афрыка[10]. Аднак неўзабаве ўсходняе войска абвясціла імператарам свайго палкаводца Проба, якому зрабілі падтрымку правінцыі Сірыя і Егіпет[6]. Фларыян, які працягваў вайну з варварамі ў Малой Азіі, быў змушаны завяршыць баявыя дзеянні, хоць цалкам атачыў варожыя атрады[11]. Імператар выступіў супраць Проба, вылічваючы, па ўсёй бачнасці, на лікавую перавагу сваёй арміі[6]. Непадалёк ад Тарсуса праціўнікі сустрэліся, але дасведчаны Проб імкнуўся ўнікаць генеральнай бітвы[6]. У сувязі з тым, што вялікая частка войска Фларыяна складалася з выхадцаў з еўрапейскіх правінцый, многія салдаты не вытрымлівалі гарачага клімату і пачалі захворваць[12]. Вырашыўшы, што з іх хопіць пазбаўленняў, праз некалькі тыдняў ваяры забілі Фларыяна[8]. Што тычыцца працягласці кіравання Фларыяна, крыніцы ўтрымваюць вызначаныя разыходжанні. Хранограф 354 года(руск.) бел. паведамляе пра 88 дзён[13], Еўтропій(руск.) бел. — аб 2 месяцах і 20 днях[14], а Аўрэлій Віктар(руск.) бел. пісаў аб адным або двух месяцах[15]. Аўтары Prosopographia Imperii Romani(руск.) бел. завуць вызначаныя даты: 7 чэрвеня — 9 верасня 276 года[16]. Як піша «Гісторыя Аўгустаў», у Фларыяна было шмат дзяцей[17].

Нягледзячы на непрацягласць кіраванні Фларыяна, яго манеты дзівяць сваёй разнастайнасцю. На адных утрымваюцца выявы і надпісы, што славяць ваярскую адвагу Фларыяна (лац.: VIRTVS FLORIANI AVGusti). Іншыя завуць яго «Прымірыцелем Свету» (лац.: PACATOR ORBIS) і «Вызвольнікам Стагоддзя» (лац.: RESTITVTOR SAECVLI). Некаторыя манеты заяўляюць, што гасудару будуць вечна спадарожнічаць перамогі (лац.: VICTORIA PERPETVA). Падводзячы вынікі, можна сказаць, што ўсё яны ўтрымваюць надзеі на будучае залатое стагоддзе, які прыйдзе дзякуючы імператару[6]. У адным напісе[18] згадваецца пра консульства Фларыяна, якое адносяць на 276 год[19]. Паведамленні «Гісторыі Аўгустаў» пра тое, што Тацыту не дазволілі прызначыць Фларыяна консулам, здаюцца ненадзейнымі[19].

Заўвагі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Canduci, 2010, p. 101
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Грант, 1998
  3. Флавий Вописк Сиракузянин. «История Августов». Тацит. XIII. 6.
  4. Флавий Вописк Сиракузянин. «История Августов». Тацит. XIV. 4.
  5. Флавий Вописк Сиракузянин. «История Августов». Тацит. XVII. 4.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Mc Mahon, 1999
  7. Syme, Ronald. Emperors and Biography — Oxford, 1971. — 246 p.
  8. 8,0 8,1 8,2 PLRE, 1971
  9. Флавий Вописк Сиракузянин. «История Августов». Тацит. XIV. 1.
  10. 10,0 10,1 Southern, 2001, p. 127
  11. Зосим. Новая история. I. 64. 2.
  12. Southern, 2001, p. 128
  13. Хронограф 354 года. Часть 16.
  14. Евтропий. Бревиарий от основания Города. IX. 16.
  15. Аврелий Виктор. О цезарях. XXXVII. 1.
  16. Mc Mahon, 1999, pp. сноска 5
  17. Флавий Вописк Сиракузянин. «История Августов». Тацит. XVI. 4.
  18. Corpus Inscriptionum Latinarum 12, 1115
  19. 19,0 19,1 Mc Mahon, 1999, pp. сноска 8

Крыніцы і літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  1. Аврелий Виктор. Тацит и Флориан // О цезарях.
  2. Флавий Вописк Сиракузянин. История Августов // Тацит — М.: Наука, 1992.
  3. Зосим. Новая История // Книга I.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  1. Jones, A. H. M. M. Annius Florianus // Prosopography of the Later Roman Empire / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. — Cambridge University Press, 1971. — Vol. I : A.D. 260–395. — P. 367. — ISBN 0-521-07233-6 [2001 reprint].
  2. Грант, М. Римские императоры. Флориан — 1998.
  3. Robin Mc Mahon. Florian (276 A.D.) (англ.) . An Online Encyclopedia of Roman Emperors. 2000.
  4. Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine — London, New York: Routledge, 2001.
  5. Canduci, Alexander. Triumph & Tragedy: The Rise and Fall of Rome’s Immortal Emperors — Pier 9, 2010.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]