Герэній Этруск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Квінт Герэній Этруск Месій Дэцый
лац.: Quintus Herennius Etruscus Messius Decius
Квінт Герэній Этруск Месій Дэцый
Сестэрцый з выявай Герэнія Этруска.
Рымскі імператар
251 год
Суправіцель: Дэцый Траян (251 год)
Папярэднік: Дэцый Траян
Пераемнік: Трэбаніян Гал і Гастыліян
 
Дзейнасць: палітык
Нараджэнне: 220-я гады
Панонія, Рымская імперыя
Смерць: 1 ліпеня 251(0251-07-01)
Абрыт, Мёзія, Рымская імперыя
Дынастыя: Q11925540?
Бацька: Дэцый Траян
Маці: Герэнія Этрусцыла(руск.) бел.

Квінт Герэній Этруск Месій Дэцый (лац.: Quintus Herennius Etruscus Messius Decius), больш вядомы ў рымскай гістарыяграфіі як Герэній Этруск, — рымскі імператар, які кіраваў у 251 годзе.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Як і пра многіх імператараў перыяду крызісу III стагоддзя, большая частка захаванай інфармацыі пра Децыя Траяну і яго сыноў адносіцца да больш позняга часу і не заўсёды з'яўляецца надзейнай. Калі «Гісторыя Аўгустаў(руск.) бел.» некалі і змяшчала біяграфіі Дэцыяў, то зараз яны страчаны[1].

Квінт Герэній Этруск Месій Дэцый нарадзіўся ў Паноніі недзе паміж 220 і 230 годам[1]. Яго бацькам быў выхадзец з правінцыйнай арыстакратыі военачальнік Дэцый Траян, а маці — прадстаўніца старажытнага этрускага сенатарскага роду Герэнія Этрусцыла[2][3]. Таксама ў яго быў малодшы брат па імі Гастыліян[1]. У 249 годзе бацька Этруска быў абвешчаны імператарам, пасля чаго ён здабыў перамогу ў бітве над Філіпам I Арабам, які загінуў у баі[3].

Герэній Этруск быў ужо досыць сталым, каб праходзіць ваенную службу падчас кіравання свайго бацькі[4]. У 250 годзе ён атрымаў тытулы Цэзара і «Правадыра моладзі» (лац.: princeps iuventutis)[1]. Па ўсёй бачнасці, Герэній Этруск засланяў свайго малодшага брата. Да канца свайго кіравання Дэцый Траян павялічыў старэйшага сына да звання Аўгуста, якога Гастыліян так і не змог дамагчыся, пакуль яго бацька і брат былі жывыя[1]. Апроч таго, Герэній Этруск у 251 годзе займаў пасаду ардынарнага консула разам са сваім бацькам[5].

Наконт удзелу Герэнія Этруска ў пераследах хрысціян у час кіравання Дэцыя нічога пэўнага сказаць нельга[1].

Заклапочанасць з нагоды нестабільнасці на дунайскай мяжы знаходзілася ў цэнтры ўвагі падчас супольнага кіравання Деция і яго сыноў і даходзіла да такой ступені, што Дэцый неўзабаве пасля таго, як ён атрымаў уладу над Рымскай дзяржавай, адправіў Герэнія Этруска ў Ілірыю[6]. Пасля сур'ёзных уварванняў у Дакію і Маззю з боку карпаў(руск.) бел. і готаў, Дэцый Траян і Герэній Этруск узначалілі экспедыцыйныя сілы, якія яны павялі супраць гоцкага караля Кнівы(руск.) бел.. Варвары, нагружаныя здабычай пасля іх паспяховых кампаній, былі ўжо на шляху на радзіму, калі яны сустрэліся з рымлянамі ля Абрыта 1 ліпеня 251 года (непадалёк ад сучаснага балгарскага горада Разград(руск.) бел.)[1].

Книва здолеў завесці сваіх праціўнікаў у багністую мясцовасць, пасля чаго перавага стала на бок готаў. Кароль падзяліў свае войскі на некалькі тактычных груп, якія атачылі рымскае войска і амаль цалкам яго знішчылі. Герэній Этруск быў забіты стралой у пачатку бою (ці да яго). Калі легіянеры паспрабавалі суцешыць Дэцыя, ён «мужна сказаў ім, што страта аднаго салдата (то бок сына) здаецца яму малой шкодай»[7].

Такім чынам, Дэцый і Герэній Этруск сталі першымі рымскімі імператарамі, якія ппалі ад рукі вонкавага праціўніка ў бітве. Выжылыя салдаты абвясцілі імператарам палкаводца Трэбаніяна Гала. Гісторык Рональд Сайм(руск.) бел. параўноўваў згубу Этруска і яго бацькі з двума Дэцыямі эпохі Рэспублікі, «якія ў інтэрвале ў пакаленне абодва ахвяравалі сабой, каб забяспечыць перамогу для Рэспублікі»[8]. Паводле паведамлення Еўропія(руск.) бел., Этруск быў абагаўлёны[9], аднак довадаў у карысць дадзенага цверджання пакуль не выяўлена[10].

Заўвагі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Fuhrmann, 2001
  2. McMahon R. Another View of Trajan Decius (англ.) . An Online Encyclopedia of Roman Emperors. 2009. Архівавана з першакрыніцы 5 жніўня 2012.
  3. 3,0 3,1 Nathan G. Trajan Decius (249—251 A.D.) and Usurpers During His Reign (англ.) . An Online Encyclopedia of Roman Emperors. 2009. Архівавана з першакрыніцы 5 жніўня 2012.
  4. Franke, T. Herennius Etruscus, in Der neue Pauly 5 — 1996. — 251 p.
  5. Corpus Inscriptionum Latinarum 6, 31129
  6. Аврелий Виктор. О цезарях. XXIX. 2.
  7. Аврелий Виктор. О цезарях. XXIX. 5.
  8. Syme, 1971, p. 199
  9. Евтропий. Бревиарий от основания Города. IX. 4.
  10. Fuhrmann, 2001, pp. заўвага 10

Крыніцы і літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  1. Аврелий Виктор. Деций // О цезарях.
  2. Евтропий. Бревиарий от основания Города.
  3. Зосим. Новая История // Книга I.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  1. Syme, R. Emperors and Biography: Studies in the Historia Augusta — Oxford, 1971.
  2. Christopher J. Fuhrmann. Herennius Etruscus (A.D. 251) and Hostilian (A.D. 251) (англ.) . An Online Encyclopedia of Roman Emperors. 2001.
  3. Southern, Pat. The Roman Empire from Severus to Constantine — London, New York: Routledge, 2001.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]