Вайна ў Карэі

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Карэйская вайна)
Jump to navigation Jump to search
Карэйская вайна
Асноўны канфлікт: Халодная вайна
Lopez scaling seawall.jpg
Дата 25 чэрвеня 195027 ліпеня 1953
Месца Карэйскі паўвостраў, Японскае мора, Карэйскі праліў
Прычына Спроба аб'яднаць Карэю пад камуністычным урадам
Вынік Перамір'е.
Захаванне Паўднёвай і Паўночнай Карэі.
Змены Кэсон перайшоў да Паўночнай Карэі. Змена лініі мяжы. Стварэнне ДМЗ
Праціўнікі
Сцяг Паўночнай Карэі Паўночная Карэя
Сцяг Кітая Кітайская Народная Рэспубліка
Сцяг СССР СССР
Падтрымлівалі:
Сцяг Балгарыі (1948-1967) Балгарыя
Сцяг Венгрыі (1949 – 1956) Венгрыя
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Мангольскай Народнай Рэспублікі Манголія
Сцяг Польшчы Польшча
Сцяг Румыніі Румынія
Сцяг Чэхіі Чэхаславакія
Сцяг Паўднёвай Карэі Паўднёвая Карэя
Сцяг ААН Камандаванне Аб'яднаных Нацый:
Сцяг ЗША ЗША
Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія
Сцяг Аўстраліі Аўстралія
Сцяг Бельгіі Бельгія
Сцяг Грэцыі (1828) Грэцыя
Сцяг Калумбіі Калумбія
Сцяг Канады (1921-1957) Канада
Сцяг Люксембурга Люксембург
Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
Сцяг Новай Зеландыі Новая Зеландыя
Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза Паўднёва-Афрыканскі Саюз
Сцяг Тайланда Тайланд
Сцяг Турцыі Турцыя
Сцяг Філіпін Філіпіны
Сцяг Францыі Францыя
Сцяг Эфіопіі (1897-1936; 1941-1974) Эфіопія
Падтрымлівалі:
Сцяг Даніі Данія
Сцяг Ізраіля Ізраіль
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Іспаніі (1945-1977) Іспанія
Сцяг Італіі Італія
Сцяг Кубы Куба
Сцяг Нарвегіі Нарвегія
Сцяг Тайваня Рэспубліка Кітай
Сцяг Сальвадора Сальвадор
Сцяг Швецыі Швецыя
Сцяг Японскай імперыі Японія
Камандуючыя
Сцяг Паўночнай Карэі Кім Ір Сен
Сцяг Кітая Маа Цзэдун
Сцяг Кітая Пэн Дэхуай
Сцяг СССР Іосіф Сталін
Сцяг СССР Мікіта Хрушчоў
Сцяг Паўднёвай Карэі Лі Сын Ман
Сцяг ААН Дуглас Макартур
Сілы бакоў
Сцяг Паўночнай Карэі 266,6 тыс.
Сцяг Кітая 1.350 тыс.
Сцяг СССР 26 тыс.
Усяго: 1.642,6 тыс.
Сцяг Паўднёвай Карэі 602.902
Сцяг ЗША 326.863
Сцяг Вялікабрытаніі 14.198
Усяго: 972.214 тыс.
Страты
367.283–750.282 забітых, 686.500–789.000 параненых 178.426 забітых, 32.925 прапала без весткі, 566.434 параненых
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

'Карэйская вайна 1950—1953 — баявыя дзеянні на Карэйскім паўвостраве паміж узброенымі сіламі Паўночнай Карэі пры падтрымцы СССР і КНР з аднаго боку і войскамі Паўднёвай Карэі пры падтрымцы ЗША і амерыканскіх саюзнікаў пад эгідай Савета Бяспекі ААН з другога.

У Паўднёвай і Паўночнай Карэі выкарыстоўваецца як нейтральная назва Карэйская вайна (паўдн. 한국 전쟁, паўн. 조선 전쟁), так і назвы Вайна 25 чэрвеня (6·25 전쟁, на Поўдні) і Айчынная вызваленчая вайна (조국해방전쟁, на Поўначы).

Сілы бакоў перад вайной[правіць | правіць зыходнік]

Да 1950 акупацыйныя сілы СССР і ЗША, якія ўдзельнічалі ў разгроме японскіх войск у Карэі, былі ў асноўным выведзены з гэтай краіны. Аднак для падтрымання рэжымаў Паўночнай і Паўднёвай Карэі на паўвостраве і ў непасрэднай блізкасці заставаліся дастаткова значныя савецкія і амерыканскія сілы.

З савецкага боку - сілы Далёкаўсходняй ваеннай акругі і Ціхаакіянскага флота, кантынгент у паўночна-ўсходнім Кітаі, група ваенных саветнікаў у КНДР (246 чал. па штаце, фактычна - 148), звыш 4000 ваенных спецыялістаў. Карэйская народная армія налічвала дзесяць пяхотных дывізій, адну танкавую брыгаду, матацыклетны полк. Народна-вызваленчая армія Кітая была звязана вайной з гаміньданаўскімі сіламі ў Кітаі і не магла прыняць удзел у Карэйскай вайне на першым этапе.

З амерыканскага боку - 7-мы флот (каля 300 караблёў), дзве паветраныя арміі на авіябазах у Японіі і Філіпінах - тактычная 5-я і стратэгічная 20-я, на базах у непасрэднай блізкасці ад Карэі - тры пяхотныя дывізіі і адна бранятанкавая армія. У Паўднёвай Карэі працавала амерыканская саветніцкая група з 500 чал. Армія Паўднёвай Карэі мела восем пяхотных дывізій, мясцовыя аборончыя і памежныя часці.

Былыя саюзнікі па Другой сусветнай вайне знаходзіліся ў стане неафіцыйнага ваеннага супрацьстаяння, якое магло ў любы час прывесці да прамога сутыкнення. Да лета 1950 напружанне па лініі міжкарэйскага размежавання вырасла максімальна.

Ход ваенных дзеянняў[правіць | правіць зыходнік]

25 чэрвеня 1950 бясконцыя памежныя канфлікты ўздоўж 38-й паралелі перераслі ў вайну.У перадсвітальныя гадзіны паўночнакарэйскія войскі пад прыкрыццём артылерыі перайшлі мяжу з паўднёвым суседам. Колькасць сухапутнай групоўкі, навучанай савецкімі вайскоўцамі, складала 175 тысяч чалавек[1], у яе складзе было 150 танкаў Т-34, у ваенна-паветраных сілах мелася 172 баявых самалёта[2]. З боку Паўднёвай Карэі колькасць сухапутнай групоўкі, навучанай амерыканскімі спецыялістамі і ўзброенай амерыканскім зброяй, да пачатку вайны складала 93 тысячы чалавек[3]; паўднёвакарэйская армія амаль не мела бронетэхнікі і мела ўсяго тузінам лёгкіх вучэбна-баявых самалётаў[2]. Прасоўванне паўночнакарэйскай арміі ў першыя дні вайны было вельмі паспяховым. Ужо 28 чэрвеня была захоплена сталіца Паўднёвай Карэі — горад Сеул. Галоўныя напрамкі ўдару ўключалі таксама Кэсон, Чхунчхон, Ыйджанбу і Анджын. Быў цалкам разбураны сеўльскай аэрапорт Кімпхо. Аднак галоўная мэта не была дасягнутая — маланкавай перамогі не атрымалася, Лі Сын Ману і значнай часткі паўднёвакарэйскага кіраўніцтва атрымалася выратавацца і пакінуць горад. Масавага паўстання, на якое разлічваў паўночнакарэйскае кіраўніцтва, таксама не адбылося. Тым не менш, да сярэдзіны жніўня да 90% тэрыторыі Паўднёвай Карэі было занята войскам КНДР.

У пачатку ліпеня ЗША правялі праз Савет Бяспекі ААН рашэнне аб стварэнні камандавання войск ААН для абароны свайго паўднёвакарэйскага саюзніка. Рашэнне Савета Бяспекі падтрымалі (а пазней накіравалі свае войскі ў Карэю) Вялікабрытанія, Францыя, Бельгія, Нідэрланды, Грэцыя, Новая Зеландыя, Аўстралія, Канада, Індыя, Тайланд, Эфіопія, Калумбія, Філіпіны, Японія.

Сілам саюзнікаў, якія былі замкнёным ў Пусанскім перыметры, атрымалася да восені перайсці ў наступ.

Да сярэдзіны кастрычніка пытанне аб уступленні кітайскіх сіл у вайну быў вырашаны і ўзгоднены з Масквой. Наступ 270-тысячнай кітайскай арміі пад камандаваннем генерала Пэн Дэхуая пачаўся 25 кастрычніка 1950 года. Карыстаючыся эфектам нечаканасці, кітайская армія змяла абарону войскаў ААН, аднак затым адышла ў горы. 8-я амерыканская армія вымушана была заняць абарону ўздоўж паўднёвага берага ракі Хангай. Войскі ААН, нягледзячы на ​​гэты ўдар, працягнулі наступ у бок ракі Ялуцзян. Пры гэтым, у пазбяганне фармальных канфліктаў, якія дзейнічалі ў Карэі кітайскія часткі называліся «кітайскімі народнымі добраахвотнікамі».

У канцы лістапада кітайцы пачалі другi наступ. Каб выцягнуць амерыканцаў з трывалых абарончых пазіцый паміж Ханганам і Пхеньянам, Пэн даў загад сваім падраздзяленням імітаваць паніку. 24 лістапада Макартур накіраваў дывізіі Поўдня прама ў пастку. Абыйдучы войскі ААН з захаду, кітайцы акружылі іх 420-тысячным войскам і нанеслі флангавы ўдар па 8-й амерыканскай арміі. На ўсходзе ў бітве каля Чхасінскаао вадасховішча (26 лістапада13 снежня) быў разбіты полк 7-й пяхотнай дывізіі ЗША.

4 студзеня 1951 года КНДР ў саюзе з Кітаем захапілі Сеул. 8-я амерыканская армія (у складзе якой было створана партызанскае злучэнне з паўночнакарэйскіх антыкамуністаў) і 10-й корпус былі вымушаныя адступіць. Затым наступ карэйска-кiтайскiх сiл затух.

З канца 1950 у вайне ўдзельнічаў пад выглядам авіяцыі КНР 64 знішчальны авіяцыйны корпус Ваенна-паветраных Сіл СССР (35 лётчыкам, у тым ліку беларусам Я.М.Стэльмаху, Л.К.Шчукіну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза). Усяго з савецкага боку прыняло ўдзел у вайне каля 40 тыс. чал. Загінула больш за 300 ваеннаслужачых.

Да чэрвеня 1951 года вайна дасягнула крытычнай кропкі. Нягледзячы на ​​цяжкія страты, кожны з бакоў мела арміяй каля мільёна чалавек. Нягледзячы на ​​перавагу ў тэхнічных сродках, ЗША і саюзнікі не ў стане былі дамагчыся рашучага перавагі. Усім бакам канфлікту стала зразумела, што дасягнуць ваеннай перамогі разумнай коштам будзе немагчыма, і што неабходныя перамовы аб заключэнні перамір’я. Упершыню бакі селі за стол перамоваў у Кэсон 8 ліпеня 1951 гады, аднак нават падчас дыскусій баявыя дзеянні працягваліся.

Мэтай сіл ААН было аднаўленне Паўднёвай Карэі ў даваенных межах. Кітайскае камандаванне вылучала падобныя ўмовы. Абодва бакі свае патрабаванні падмацоўвалі кровапралітнымі наступальнымі аперацыямі. Нягледзячы на ​​кровапралітныя ваенныя дзеяння, фінальны перыяд вайны характарызаваўся толькі адносна невялікімі зменамі лініі фронту і доўгімі перыядамі дыскусій аб магчымым завяршэнні канфлікту. У наступныя месяцы вайны фронт стабілізаваўся па лініі 38-й паралелі. 27 ліпеня 1953 падпісана пагадненне аб перамір’і.

Вынікі вайны[правіць | правіць зыходнік]

У асноўным захавалася даваенная дэмаркацыйная лінія, да КНДР адышоў горад Кэсон, а да Паўднёвай Карэі некалькі невялікіх населеных пунктаў.

У вайне загінула па розных ацэнках ад 3 да 5 млн. чал., значна разбурана гаспадарка, моцна пацярпелі ўсе гарады.

За маштаб супрацьстаяння, у які былі ўцягнуты мацнейшыя краіны свету, вайна часам афарыстычна называецца «Трэцяй сусветнай карэйскай вайной». Як першы вялікі ўзброены канфлікт з пачатку Халоднай вайны, Карэйская вайна стала мадэллю лакальнай вайны, у якой дзве звышдзяржавы ваююць паміж сабой на абмежаванай тэрыторыі без прымянення ядзернай зброі.

Зноскі

  1. Война в Корее, 1950—1953. — СПб.: ООО «Издательство Полигон», 2003. С. 32.
  2. 2,0 2,1 Тепсуркаев Ю. Г., Крылов Л. Е. «Сталинские соколы» против «Летающих крепостей». Хроника воздушной войны в Корее 1950—1953. — М.: Яуза, Эксмо, 2008. — С. 290.
  3. Война в Корее, 1950—1953. — СПб.: ООО «Издательство Полигон», 2003. С. 43.

Спасылкi[правіць | правіць зыходнік]