Генацыд у Руандзе

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Косці забітых з ПТВ Мурабі

Генацыд у Руандзе — масавае знішчэнне нацыяналістамі народа хуту народнасці тутсі ў 1994 г. а таксама тых прадстаўнікоў народнасці хуту, якія не падтрымлівалі генацыд . Адбыўся у красавіку-ліпені 1994 г., пасля таго як прэзідэнт Руанды загінуў у авіякатастрофе 6 красавіка і ўладу ў краіне захапілі нацыяналісты з народнасці хуту. Генацыд тутсі праходзіў на фоне грамадзянскай вайны, якая цягнулася на працягу ўсіх 1990-х гг. Дакладная колькасць ахвяр невядома паколькі арганізатары генацыду не лічылі колькасць сваіх ахвяр, прыкладная вагаецца паміж 500 тыс. і 1 млн чал.

Карані варожасці[правіць | правіць зыходнік]

Тутсі і хуту насяляюць Руанду, Бурундзі і Уганду. Паміж гэтымі народамі час ад часу ўзнікалі крывавыя канфлікты. На працягу доўгага часу тутсі, якія складалі меньшую частку насельніцтва Руанды кіравалі краінай да 1962 г, калі асноўнае насельніцтва краіны — хуту — скінула манархію і прымусіла многіх тутсі бегчы ў Уганду. У 1972 г. тутсі Бурундзі ажыццявілі масавы генацыд хуту.[1] . У 1990 г. Руандыйскі патрыятычны фронт (РПФ), які складаўся пераважна з тутсі распачаў баявыя дзеянні супраць урада Руанды з тэрыторыі суседняй Уганды. Сярод хуту распаўсюдзілася ідэя, што тутсі жадаюць іх парабаціць, і гэта парадзіла нянавісць да ўсіх тутсі, у тым ліку палітычна-нейтральных. Пачаліся масавыя забойствы тутсі, як стыхійныя, так і спланаваныя. Кіруючыя колы Руанды, асабліва палітычныя рухі «Інтэрахамвэ» і «Імпузамугамвэ», пачалі рыхтаваць генацыд: апаўчэнні хуту масава ўзбройваліся аўтаматамі Калашнікава і мачэтэ, у краіне было ўведзена пасведчанне асобы з абавязковай графой «нацыянальнасць».[2]

Генацыд[правіць | правіць зыходнік]

7 красавіка ў сталіцы Руанды Кігалі распачаўся генацыд. Атрады «Інтэрахамвэ», армія і паліцыя, якія кантраляваліся нацыяналістычным урадам і многія простыя грамадзяне народнасці хуту пачалі масава забіваць тутсі. Спачатку забівалі ў асноўным у дамах, бо не было цяжкім даведацца, дзе жывуць тутсі, і на блокпастах, калі ў бежанцаў і мігрантаў патрабавалі дакументы і забівалі тых, хто адмаўляўся іх паказаць. Нярэдка, тутсі адрозніваліся ад хуту больш светлым колерам скуры, і таму іх хутка пазнавалі забойцы. Пазней тутсі сталі забіваць у цэрквах, школах і іншых будынках, дзе яны масава шукалі паратунку. Звычайна такія збудаванні ачапляліся і забойцы альбо закідвалі яго гранатамі, альбо уваходзілі ўнутр і забівалі ўсіх прысутных нажамі і мачэтэ. Падчас генацыду загінула шмат хуту, напрыклад Сведкаў Іеговы, якія спрабавалі схаваць тутсі ад забойц ці якім небудзь іншым чынам паказвалі свой няўдзел у масавых забойствах і добры стасунак да тутсі [3] . Многіх жаншчын-тутсі зрабілі сэкс-рабынямі. Дзяржаўныя СМІ падагравалі пачуцце нянавісці да тутсі, і гэтым уняслі сваю лепту ў генацыд. Прадстаўнікі ААН у Руандзе захоўвалі нейтралітэт. У гэты жа год хуту Бурундзі таксама масава вынішчалі тутсі ў сваей краіне.

У ліпені 1994 г. войскі РПФ атрымалі шэраг перамог і прымусілі многіх хуту бегчы ў суседнія краіны. Пры гэтым беглі ня толькі байцы «Інтэрахамвэ», але і тыя хуту, якія ня ўдзельнічалі ў генацыдзе і проста баяліся помсты салдат РПФ і застаўшыхся ў жывых тутсі. У лагерах бежанцаў многія хуту спаткалі смерць ад халеры. Былі выпадкі, калі ваяры «Інтэрахамвэ» працягвалі здзеквацца над сваімі суайчыннікамі, нязгоднымі з іх палітыкай генацыду тутсі і не дазвалялі вярнуцца на радзіму ў Руанду.[4]

Наступствы[правіць | правіць зыходнік]

Дэмаграфічная крывая Руанды за 1961—2003 гады

Пасля генацыду колькасць тутсі скарацілася да некалькіх соцень тысяч. Пры гэтым сярод іх было шмат удоў і сірот. Паколькі многія жаншчыны-тутсі падвяргаліся сэксуяльнай эксплуатацыі, павялічалася колькасць жаншчын, хворых на СНІД. Яшчэ адна праблема дзеці, народжаныя ў выніку гвалту, папаўнялі колькасць сірот, бо ад іх нярэдка адмаўляліся маці.

Генацыд 1994 г. сур'езна падарваў прэстыж Руанды, міратворчых сіл ААН і вядучых краін свету, якія занялі нейтральнае становішча, а таксама асноўных цэркваў хрысціянства, якія ня асудзілі братазабойства.

Праблема генацыду ў Руандзе была адлюстравана ў літаратуры і кінематаграфіі. Сярод прыкладаў творчасці, прысвечанай падзеям 1994 г. ў Руандзе можна ўзгадаць фільм «Паціснуць руку Д'яблу» (Shake Hands with the Devil) (2007 г.) і кнігу відавочцы падзей Іммакюле Ілібагіза «Выжыла для таго каб паведаміць: Знайсці Бога падчас Халакоста ў Руандзе» (Left to Tell: Discovering God Amidst the Rwandan Holocaust) (2006 г.).

Суд над арганізатарамі генацыду[правіць | правіць зыходнік]

Суды над арганізатарамі і удзельнікамі генацыду пачаліся ў другой палове 1990-х гг..[5] Пазней для расследавання злачынстваў 1994 г. ААН быў створаны Міжнародны трыбунал па расследаванню злачынстваў у Руандзе (International Criminal Tribunal for Rwanda), які дзейнічаў у Танзаніі ў г. Аруша. Міжнародны трыбунал судзіў арганізатараў, а мясцовыя суды Руанды радавых удзельнікаў генацыду..[6] 22 асобы адказныя за арганізацыю генацыду былі публічна пакараны смерцю.[7] З 2003 г. многім удзельнікам генацыду, якія прызналі сваю віну, скарацілі тэрмін турэмнага зняволення, а ў 2007 г. ў Руандзе было адменена смяротнае пакаранне,[8] і з гэтага часу удзельнікам генацыду даюць пажыццевае турэмнае зняволенне. Суду падвергліся нават каталіцкія святары і манахіні з Еўропы, звычайна, у сувязі з распаўсюджаннем экстрэмісцкай прапаганды альбо з супрацоўніцтвам з забойцамі, для якіх ахвяры генацыду запіраліся ў царкве, дзе яны шукалі паратунку, а знаходзілі смерць[9].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Staff, «Burundi», Prevent Genocide International
  2. «Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda.» Human Rights Watch. Report (Updated April 1, 2003)
  3. Jehovah's Witnesses Yearbook 2012, p.199-221
  4. Jehovah's Witnesses Yearbook 2012, p.228
  5. «Rwanda still searching for justice» by Robert Walker, BBC News, March 30, 2004
  6. «Justice and Responsibility» chapter in «Leave None to Tell the Story: Genocide in Rwanda», Human Rights Watch, 1999
  7. Simmons, Ann M.. Rwanda Executes 22 for '94 Genocide Roles , Los Angeles Times (25 April 1998).
  8. «Rwanda's ban on executions helps bring genocide justice», Reuters via CNN, July 27, 2007
  9. Священник из Бельгии обвинен в геноциде в Руанде

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]