Бурундзі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Рэспубліка Бурундзі
фр.: République du Burundi
рундзі: Republika y'u Burundi
Flag of Burundi.svg Герб Бурундзі
Сцяг Бурундзі Герб Бурундзі

Каардынаты: 3°40′00″ пд. ш. 29°49′00″ у. д. / 3.666667° пд. ш. 29.816667° у. д. (G) (O) (Я)

Burundi on the globe (Africa centered).svg
Дэвіз: «Unité, Travail, Progrès
Ubumwe, Ibikorwa, Iterambere
(Адзінства, праца, прагрэс)»
Гімн: «Burundi bwacu (Любімая Бурундзі)»
Дата незалежнасці 1 ліпеня 1962 (ад Бельгіі)
Афіцыйныя мовы
Сталіца Бужумбура
Найбуйнейшыя гарады Бужумбура, Гітэга
Форма кіравання Рэспубліка
Прэзідэнт
Віцэ-прэзідэнт
Віцэ-прэзідэнт
П'ер Нкурунзіза
Тэранс Сінунгуруза
Джэрвэйс Руф'ікіры
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
145-я ў свеце
27 830 км²
7,8%
Насельніцтва
• Ацэнка (2009)
Шчыльнасць

8 988 091 чал. (89-я)
323 чал./км²
ІРЧП  0.394 (нізкі) (174-ы)
Валюта Бурундзійскі франк
Інтэрнэт-дамен .bi
Тэлефонны код +257
Часавы пояс +2

Буру́ндзі (фр.: Burundi, рундзі: Burundi), Рэспу́бліка Буру́ндзі (фр.: République du Burundi, рундзі: Republika y'u Burundi) — дзяржава размешчаная ў цэнтральнай частцы Усходняй Афрыкі ў раёне Вялікіх Азёр. Тэрыторыя — 27,8 тыс. км². Насельніцтва — 7,8 млн чал. (дадзеныя на пачатак 2008). Сталіца — г. Бужумбура (больш 600 тыс. жыхароў). Дзяржаўныя мовы — французская і кірунды. Грашовая адзінка — бурундзійскі франк (каля 1150 бурундз. фр. за 1 дол. ЗША). Нацыянальнае свята — Дзень незалежнасці (1 ліпеня 1962). Клімат — субэкватарыяльны.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Асноўныя этнічныя групы — народнасці хуту (85 %) і тутсі (14 %).

Рэлігія. Больш 70 % насельніцтва вызнаюць хрысціянства (у асноўным каталіцтва), 15 % — мусульмане-суніты, астатнія трымаюцца мясцовых традыцыйных вераванняў.

Каля 50 % насельніцтва Бурундзі непісьменныя. Меней 60 % дзяцей наведваюць пачатковую школу.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Да 1-ай сусветнай вайны Бурундзі ўваходзіла ў склад германскіх калоній, затым была падмандатнай тэрыторыяй Бельгіі (пад назвай Урундзі), з 1946 і да заваёвы незалежнасці (1 ліпеня 1962) — падапечная тэрыторыя ААН (Руанда-Урундзі пад кіраваннем Бельгіі).

З 1966 пасля звяржэння манархіі і ўсталявання ў краіне рэспубліканскай формы кіравання адзначаецца вельмі нестабільнае становішча, якое пагаршаецца шэрагам узброеных канфліктаў на этнічным грунце.

Узброеная барацьба за ўлада ў Бурундзі этнічных груп хуту і тутсі (адпаведна 85 % і 14 % насельніцтва), якая абвастрылася ў 1993 выклікала шматгадовы палітычны і эканамічны крызіс у краіне.

У ліпені 1996 да ўлады ў Бурундзі ізноў прыйшлі ваенныя на чале з маёрам П. Буйоя (тутсі), які ўжо займаў пост прэзідэнта (1987—1993).

Распачатыя ў чэрвені 1998 міжбурундзійскія перамовы пры пасрэдніцтве былога прэзідэнта Танзаніі Д. Ньерэрэ, а затым былога прэзідэнта ПАР Н. Мандэлы завяршыліся падпісаннем у Арушэ «Дамовы аб міры і нацыянальным прымірэнні» (28 жніўня 2000). У адпаведнасці з дасягнутымі дамоўленасцямі ў 2001 у Бурундзі пачаўся пераходны перыяд, які завяршыўся ў жніўні 2005 пасля паспяхова праведзеных рэферэндуму па прыняцці новай канстытуцыі і выбараў ва ўладныя структуры ўсіх узроўняў. 7 верасня 2006 падпісана «Дамова аб поўным спыненні агню» паміж урадам і апошнім апазіцыйным узброеным рухам Бурундзі — «Фронтам нацыянальнага вызвалення» (ФНЛ).

31 снежня 2006 была завершаная дзейнасць адкрытай у чэрвені 2004 Місіі ААН у Бурундзі (ОНЮБ), якая была замененая на «Аб'яднаныя прадстаўніцтвы ААН у Бурундзі» (БІНЮБ).

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Урад складаецца з 19 міністраў і 7 віцэ-міністраў. Кабінет «нацыянальнага адзінства» прыведзены да прысягі ў лістападзе 2007 з улікам патрабаванняў новай Канстытуцыі (2005), якая замацоўвае этнічны і гендарны баланс пры размеркаванні пасадаў: 60 % — хуту, 40 % — тутсі; 30 % ад агульнага ліку пасадаў — жанчыны. 12 месцаў маюць прадстаўнікі прапрэзідэнцкай партыі «Нацыянальны савет у абарону дэмакратыі — Сілы ў абарону дэмакратыі» (СНДД/ФДД); ім жа належаць вышэйшыя пасады ў ключавых міністэрствах — знешніх зносін і міжнароднага супрацоўніцтва, унутраных спраў і грамадскай бяспекі, юстыцыі і фінансаў.

Заканадаўчая ўлада належыць парламенту, які складаецца з Нацыянальнага сходу (ніжняя палата — 118 дэпутатаў, старшыня — Пі Нтавіаханіума) і Сената (верхняя палата — 49 дэпутатаў, старшыня — Жэрве Руфьікіры.

З 1992 існуе шматпартыйная сістэма. З 2005 кіруючай партыяй з'яўляецца Нацыянальны савет у абарону дэмакратыі — Сілы ў абарону дэмакратыі (СНДД/ФДД), які атрымаў падчас усеагульных выбараў 2005 большасць месцаў у парламенце, урадзе і органах мясцовага самакіравання. Прэзідэнтам краіны ў жніўні 2005 быў абраны П'ер Нкурунзіза.

Найбольш уплывовыя апазіцыйныя партыі — Партыя за нацыянальны прагрэс (УПРОНА), якая прадстаўляе ў асноўным інтарэсы народнасці тутсі; Фронт за дэмакратыю ў Бурундзі (ФРОДНБУ) — адпаведна хуту. Адмысловае месца займае Партыя нацыянальнага адраджэння (ПАРЕНА), якая адлюстроўвае інтарэсы радыкальна настроенай часткі народнасці тутсі. Маецца таксама звыш дзесятка невялікіх партый, якія ў палітычным плане ў асноўным асацыююцца з УПРОНА і ФРОДЕБУ.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Бурундзі — аграрная краіна са слабаразвітай эканомікай, знаходзіцца ў ліку найменш развітых дзяржаў свету (па ўзроўні ВУП находзіцца на 151 месцы сярод 159 класіфікаваных краін свету).

75 % працаздольнага насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы, дзе вырабляецца 90 % кошту экспарту. Па дадзеных ААН, аб'ём ВУП на душу насельніцтва ў 2007 склаў 93 дол. ЗША. Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі з'яўляюцца: кава, чай, цукровы трыснёг, бананы, рыс, бавоўна, кукуруза.

Прамысловасць развітая слаба, яе доля ў ВУП складае каля 15 %. Маюцца заводы па вытворчасці сельгасінвентара, будматэрыялаў, а таксама дрэваапрацоўчы, мылаварны, шкляны, тэкстыльны і піваварны камбінаты.

Галоўнымі артыкуламі імпарту з'яўляюцца металапрадукцыя, дрэва, аўтамабілі, нафтапрадукты і папера; экспартуюцца кава (80 % валютных паступленняў), чай, цукар. Экспартная выручка складае 50 % ад выдаткаў на імпарт.

Асноўнымі гандлёвымі партнёрамі з'яўляюцца Бельгія, Францыя, Германія, Кітай, Саудаўская Аравія, краіны субрэгіёна.

Чыгуначная сетка адсутнічае. Працягласць шашэйных і грунтавых дарог складае парадку 6 тыс. км. Суднаходства здзяйсняецца ў асноўным у раёне возера Танганьіка. У Бужумбурэ маецца аэрапорт міжнароднага класа. Асноўнымі замежнымі авіяперавозчыкамі з'яўляюцца «Эфіопія эрлайнс» і «Кенія эрвейс».

Зноскі