Гісторыя Італіі
 Гісторыя Італіі |
|
|
|
|
| Старажытны свет | |
|---|---|
|
Этрускі (XII—VI стст. да н.э.) |
|
|
Вялікая Грэцыя (VIII—VII стст. да н.э.) |
|
|
Старажытны Рым (VIII ст. да н.э. — V ст. н.э.) |
|
|
Італія пад уладай остготаў (V—VI стст.) |
|
| Сярэднявечча | |
|
Італія пад уладай Візантыі (VI—VIII стст.) |
|
|
Лангабардскае каралеўства (VI—VIII стст.) |
|
| Новы час | |
|
Італьянскі Рэнесанс (XIV—XVI стст.) |
|
|
Італьянскія войны (1494—1559) |
|
|
Італія ў Новы час (1559—1814) |
|
|
Рысарджымента (1815—1861) |
|
| Сучасная гісторыя | |
|
Каралеўства Італія (1861—1945) |
|
|
Італія ў Першай сусветнай вайне (1914—1918) |
|
|
Фашызм і каланіяльная імперыя (1918—1945) |
|
|
Італія ў Другой сусветнай вайне (1940—1945) |
|
|
Найноўшая гісторыя Італіі (1945—цяперашні час) |
|
|
Свінцовыя гады (1970-я — 1980-я) |
|
| Асобныя тэмы | |
|
Партал «Італія» |
Змест |
Першабытнасць у Італіі [правіць]
Першабытныя плямёны [правіць]
Першыя людзі ў Італіі пачалі з'яўляцца ў 10-8 тыс. ДХ. У 5 тыс. ДХ на поўдні пачало з'яўляцца земляробства а паўночныя тэрыторыі заставаліся амаль не заселенымі.
Грэчаскія калоніі і этрускі [правіць]
Грэчаскія калоніі знаходзілісь на поўдні Апенінскага паўвострава і Сіцыліі. Яны мелі назву "Вялікая Грэцыя" (Magna Greece). Сярод найбольш значнымі гарадамі былі Сіракузы, Тарэнт, Локры, Неаполіс, Гела, Селімунт і г. д. Грэчаскія калоніі былі выдатнымі цэнтрамі стварэння і распаўсюджвання культуры эллінізму.
Рымская імперыя [правіць]
Асноўны артыкул Рымская імперыя
Старажтны Рым быў заснаваны эмігрантамі-лацінамі прыкладна ў 753 г. ДХ на сямі халмах - Палацін, Эсквілін, Вімінал, Квірынал, Капітолій, Цэліё і Авенцін. На працягу сваёй гісторыі, Рым змяніў чатыры формы кіравання - Каралеўская ўлада, Рэспубліка, Прынцыпат і Дамінат і ўжо напрыканцы IV ст. ДХ Рымская дзяржава займала ўвесь Аппенінскі паўвостраў. Ад Пунічных войнаў і да 30 г. ДХ рымляне захапілі велізарную тэрыторыю па ўсім Міжземнамор'і. Падчас Імперыі, Рым дасягнуў найвышэйшай магутнасці і на ўсёй тэрыторыі Рымскай імперыі набылі распаўсюд лацінская культура і лацінская мова.
Італія ў Сярэднявеччы [правіць]
Пачаткам Сярэднявечча лічыцца звяржэнне ў 476 г. імператара Заходняй Рымскай імперыі Ромула Аўгустула германскім каралём Адаакрам, які адаслаў імператарскую карону Бізантыйскаму імператару, а сам каранаваўся тытулам караля Італіі і кіраваў з Равэнны. Кіраванне Адаакра было нядоўгім часам пакою падчас Вялікага перасялення народаў. Але ўжо ў 493 г. на Італію напалі остготы на чале са сваім каралём Тэадорыхам. Падчас іхняй улады захоўваліся ўсе антычныя структуры як то рабства, юрыдычная сістэма, бюракратыя. Але ўжо ў 552 г. бізантыйскі ваенапасаднік Нарсэс асвобадзіў Італію ад ўлады остготаў. Візантыя не здолела пратрымацца доўгі тэрмін у Італіі і ўжо ў 567-568 гг. Італію зноў захапілі, на гэты раз ужо лангабарды.
Эпоха Рэнесанса [правіць]
Пад іншаземнай уладай [правіць]
Незалежная Італія [правіць]
Ліберальная Італія [правіць]
Фашызм [правіць]
Італія пасля ІІ Сусветнай вайны [правіць]
Пасля ІІ Сусветнай вайны, Італія знаходзілася ў цяжкім эканамічным і палітычным стане. У 1946 годзе, Італія стала рэспублікай, а ў 1947 годзе, прыняла Канстытуцыю дэмакратычную, якая ўступіла ў дзеянне 1 студзеня 1948 года. Пасля ІІ Сусветнай вайны на палітычнай арэне, з'явіліся новыя партыі, сярод якіх вылучаецца Хрыціянска-Дэмакратычная партыя (ХДП)
Гл. таксама [правіць]
| Тэрытарыяльная экспансія | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Калонія • Метраполія • Каланіялізм • Імперыялізм • Неакаланіялізм • Ірэдэнтызм • Сепаратызм • Суверэнітэт • Заморская тэрыторыя • Незалежнасць | |||||
| Каланіяльныя імперыі |
 |
||||
| Экспансія іншых дзяржаў |
|
||||
| Кантынентальныя імперыі |
|||||
| Спісы: сучасных залежных тэрыторый • былых калоній • гістарычных дзяржаў • пераназваных дзяржаў • найбуйнейшых дзяржаў у гісторыі | |||||
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
| Краіны Еўропы: Гісторыя | |
|---|---|
|
Аўстрыя | Азербайджан¹ | Албанія | Андора | Беларусь | Бельгія | Балгарыя | Боснія і Герцагавіна | Ватыкан | Вялікабрытанія | Венгрыя | Германія | Грэцыя | Грузія | Данія | Ірландыя | Ісландыя | Іспанія | Італія | Казахстан² | Кіпр¹ | Латвія | Літва | Ліхтэнштэйн | Люксембург | Македонія | Мальта | Малдовы | Манака | Нідэрланды | Нарвегія | Польшча | Партугалія | Расія² | Румынія | Сан-Марына | Сербія | Славакія | Славенія | Турцыя² | Украіна | Фінляндыя | Францыя | Харватыя | Чарнагорыя | Чэхія | Швейцарыя | Швецыя | Эстонія |
|
| Залежныя тэрыторыі | |
|
| Азорскія астравы | Аландскія астравы | Гернсі | Гібралтар | Джэрсі | Востраў Мэн | Фарэрскія астравы | Шпіцберген | Ян-Маен
|
|
| Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы | |
| ¹ Часткова або цалкам у Азіі, у залежнасці ад праведзенай мяжы (en) ² У асноўным у Азіі |
