Фрыдрых Шылер
| Фрыдрых Шылер | |
| Friedrich Schiller | |
Партрэт працы Антона Графа. 1790 |
|
| Імя пры нараджэнні: |
Іаган Крыстаф Фрыдрых фон Шылер |
|---|---|
| Дата нараджэння: | |
| Месца нараджэння: |
Марбах-на-Некары, герцагства Вюртэмберг (цяпер — у зямлі Бадэн-Вюртэмберг) |
| Дата смерці: | |
| Месца смерці: | |
| Род дзейнасці: | |
| Кірунак: | |
| Жанр: |
вершы, балады, п'есы |
| Подпіс: | |
Фрыдрых ШЫЛЕР, Ёган Крыстаф Фрыдрых фон ШЫЛЕР (ням.: Johann Christoph Friedrich von Schiller; 10 лістапада 1759, Марбах-на-Некары, Германія — 9 мая 1805, Веймар, Германія) — нямецкі паэт, філосаф, гісторык і драматург. Увайшоў у гісторыю сусветнай літаратуры як палымяны абаронца чалавечай асобы. Цягам часу апошніх сямнаццаці гадоў свайго жыцця (1788—1805), Шылер сябраваў з ужо вядомым і ўплывовым Ёганам Вольфгангам Гётэ, з якім ён абмяркоўваў пытанні па эстэтыцы і натхняў Гётэ на заканчэнне твораў, пакінутых у чарнавым варыянце. Гэты перыяд сяброўства двух паэтаў і іх літаратуразнаўчай палемікі ўвайшоў у нямецкую літаратуру пад назвай веймарскі класіцызм.
Змест |
[правіць] П'есы
- «Разбойнікі» (1781)
- «Змова Фіеска ў Генуі» (1784)
- «Каварства і любоў» (1783)
- «Дон Карлас, інфант іспанскі» (1787)
- драматычная трылогія «Валенштайн» (1800)
- «Арлеанская дзяўчына» (1801)
- «Марыя Сцюарт» (1800)
- «Месінская нявеста» (1803),
- «Вільгельм Тэль» (1804)
- «Дзімітры» (не была завершана з-за смерці драматурга)
[правіць] Проза
- Артыкул «Злачынец з-за згубленага гонару» (1786)
- «Духабачнец» (незавершаны раман)
- Eine großmütige Handlung
[правіць] Паштовыя маркі і манеты
[правіць] Беларускія пераклады
Да паэзіі Шылера ў сваёй творчасці звярталіся такія дзеячы беларускай культуры, як Янка Лучына, Максім Багдановіч і Янка Купала. Сярод перакладчыкаў яго вершаў і балад на беларускую мову, акрамя Багдановіча — Юрка Гаўрук, Максім Лужанін, Ніна Мацяш, Уладзімір Папковіч і Васіль Сёмуха. Першы пераклад «Падступства і кахання» (пад назвай «Каварства і каханне») зрабіў Кузьма Чорны, «Вільгельма Тэля» пераклаў Алесь Дудар. «Разбойнікі» былі перакладзеныя на беларускую Піменам Панчанкам. Шылеравы п'есы на Беларусі ставіліся на рускай і польскай мовах пачынаючы з 1840—1850-х гадоў, пасля пастаноўкі адбываліся на беларускай.
У 1993 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» ў серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» быў выдадзены самы буйны (на сённяшні дзень) збор твораў Шылера ў беларускіх перакладах. З прадмовай Лявона Баршчэўскага выданне змяшчала пераклады некалькіх шылераўскіх вершаў і балад («Амалія», «Мастакі», «Падзел зямлі», «Дзяўчына з далёкага краю», «Пальчатка», «Рыцар Тогенбург» і «Надзея») у перакладах Юркі Гаўрука, Васіля Сёмухі і Яўгена Баласіна. З драматычных твораў Шылера ў выданні былі надрукаваныя трагедыя «Падступства і каханне» ў перакладзе Міколы Ермалаева, драматычная паэма «Дон Карлас, інфант іспанскі» ў перакладзе Лявона Баршчэўскага, псіхалагічная трагедыя «Марыя Сцюарт» у перакладзе Васіля Сёмухі і драма «Вільгэльм Тэль» у перакладзе Уладзіміра Папковіча.
[правіць] Літаратура
| Гэта пачатак артыкулу. Вы можаце дапамагчы праекту, выправіўшы і дапоўніўшы яго. |
- Асобы
- Пісьменнікі паводле алфавіту
- Нарадзіліся 10 лістапада
- Нарадзіліся ў 1759 годзе
- Нарадзіліся ў Марбахе-на-Некары
- Нарадзіліся ў Вюртэмбергу
- Памерлі 9 мая
- Памерлі ў 1805 годзе
- Памерлі ў Веймары
- Паэты паводле алфавіту
- Паэты Германіі
- Пачаткі артыкулаў
- Пісьменнікі Германіі
- Нямецкамоўныя паэты
- Нямецкамоўныя пісьменнікі
- Драматургі Германіі
- Постаці нямецкай гістарыяграфіі
