Готфрыд Лейбніц

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Готфрыд Вільгельм Лейбніц
Gottfried Wilhelm Leibniz
Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg
Дата нараджэння:

1 ліпеня 1646(1646-07-01)
Месца нараджэння:

Лейпцыг, Саксонія, Германія,
Свяшчэнная Рымская імперыя
Дата смерці:

14 лістапада 1716(1716-11-14) (70 гадоў)
Месца смерці:

Гановер, Браўншвейг-Люнебург, Германія,
Свяшчэнная Рымская імперыя
Краіна:

Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Свяшчэнная Рымская імперыя
Навуковая сфера:

філасофія, логіка, матэматыка, фізіка, гісторыя, лінгвістыка
Альма-матэр:

Лейпцыгскі ўніверсітэт, Енскі ўніверсітэт імя Фрыдрыха Шылера, Альтдорфскі ўніверсітэт
Вядомыя вучні:

Якаб Бернулі
Іаган Бернулі
Хрысціян фон Вольф
Подпіс

Подпіс

Го́тфрыд Ві́льгельм Ле́йбніц[1][2][3][4] (ням.: Gottfried Wilhelm Leibniz або ням.: Gottfried Wilhelm von Leibniz, МФА(ням.) : [ˈɡɔtfʁiːt ˈvɪlhɛlm fɔn ˈlaɪbnɪts][5] або [ˈlaɪpnɪts][6]; 21 чэрвеня (1 ліпеня) 1646 — 14 лістапада 1716) — нямецкі філосаф, логік, матэматык, фізік, юрыст, гісторык, дыпламат, вынаходнік і мовазнавец[1][2][4]. Заснавальнік і першы прэзідэнт Берлінскай Акадэміі навук[2][7][8], замежны член Французскай Акадэміі навук[9].

Найважнейшыя навуковыя дасягненні:

Лейбніц таксама з'яўляецца завяршальнікам філасофіі XVII стагоддзя і папярэднікам нямецкай класічнай філасофіі, стваральнікам філасофскай сістэмы, якая атрымала назва манадалогія[12]. Ён развіў вучэнне аб аналізе і сінтэзе[1][13], упершыню сфармуляваў закон дастатковай падставы (якому, аднак, надаваў не толькі лагічны (які адносіцца да мыслення), але і анталагічны (які адносіцца да быцця) сэнс: «... ніводная з'ява не можа апынуцца праўдзівай ці правадзейнай, ніводнае сцвярджэнне справядлівым, — без дастатковай падставы, чаму менавіта справа ідзе так, а не іначай...»)[12][14]; Лейбніц з'яўляецца таксама аўтарам сучаснай фармулёўкі закона тоеснасці[1][4][13]; ён увёў тэрмін «мадэль»[1], пісаў аб магчымасці машыннага мадэлявання функцый чалавечага мозгу[15]. Лейбніц выказаў ідэю аб ператварэнні адных відаў энергіі ў іншыя[1], сфармуляваў адзін з найважнейшых варыяцыйных прынцыпаў фізікі — «прынцып найменшага дзеяння» — і зрабіў шэраг адкрыццяў у адмысловых раздзелах фізікі[1][4].

Ён першым звярнуўся да пытання аб ўзнікненні расійскай кіруючай дынастыі[16], стварыў тэорыю гістарычнага паходжання моў і даў іх генеалагічную класіфікацыю, з'явіўся адным са стваральнікаў нямецкага філасофскага і навуковага лексікону[1][4].

Лейбніц таксама ўвёў ідэю цэласнасці арганічных сістэм, прынцып незводнасці арганічнага да механічнага і выказаў думку пра эвалюцыю Зямлі[1].

Змест

[правіць] Погляды

Лейбніц быў фактычна адзіным у сваім родзе: навука Новага часу не ведае мысляра больш усебаковага і арыгінальнага. Ён быў перадусім філосафам, але і ў іншых навуках працаваў таксама творча. У сваіх разважаннях ён прымаў найрознейшыя пункты гледжання - метафізічны, навуковы, грамадскі, рэлігійны. Характэрным для яго была кампіляцыя з пагодай супрацьлеглых поглядаў. Іншай асаблівасцю было яго дужа вялікае ўяўленне, якое прыводзіла да незвычайных думак і нечаканых вынікаў.

[правіць] Філасофія

[правіць] Лагічныя правілы

[правіць] Метафізіка

Паводле Лейбніца, кожная з'ява з'яўляецца індывідуальнай, кожнае розніцца ад іншага, то значыць што няма дзвух лісцяў, ані кропель вады, якія б былі цалкам падобнымі. Гэта было насуперак распаўсюджанаму погляду атамістаў, што няма дзвух рэчаў, якія б розніліся толькі месцам, якое яны займаюць у прасторы, а нарэшце, усёроўна з'яўляюцца ідэнтычнымі.

Усялякая з'ява, якая розніца паміж сабой, мае паміж сабой з'яву пасярэднюю паводле падабенства, бо ў прыродзе няма скокаў, а толькі пераходы. З'явы з'яўляюцца непарыўнымі. Напрыклад, паміж рознымі тыпамі рухаў пераходы таксама з'яўляюцца непарыўнымі часткамі, а пакой ёсць толькі чарговым пунктам у шэрагу рухаў. Гэта значыць, што несвядомасць ёсць толькі ніжэйшай праявай свядомасці, фальш ёсць найменьшай праўдай, а зло найменьшым дабром.

[правіць] Гл. таксама

Зноскі

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 Лейбниц Готфрид Вильгельм — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Большой Энциклопедический словарь, 2000
  3. ↑ Энциклопедия Кольера, 2000
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 В. Лейбниц // Большая энциклопедия Кирилла и Мефодия, 2004
  5. ↑ Max Mangold (ed.), ed (2005) (in German). Duden-Aussprachewörterbuch (Duden Pronunciation Dictionary) (7th ed.). Mannheim: Bibliographisches Institut GmbH. ISBN 978-3-411-04066-7. 
  6. ↑ Eva-Maria Krech et al. (ed.), ed (2010) (in German). Deutsches Aussprachewörterbuch (German Pronunciation Dictionary) (1st ed.). Berlin: Walter de Gruyter GmbH & Co. KG. ISBN 978-3-11-018203-3. 
  7. ↑ И.М. Кондаков. Психологический словарь — 2000.
  8. ↑ Новая философская энциклопедия: В 4 тт. Под редакцией В. С. Стёпина, 2001
  9. ↑ 9,0 9,1 Математический энциклопедический словарь — М.: Советская энциклопедия, 1988.
  10. ↑ Белл Э. Т. Творцы математики, 1979, с. 102.
  11. ↑ http://www.leibniz-translations.com/binary.htm Explanation of binary arithmetic.(англ.) 
  12. ↑ 12,0 12,1 Философский энциклопедический словарь. Гл. редакция: Л. Ф. Ильичёв, П. Н. Федосеев, С. М. Ковалёв, В. Г. Панов, 1983
  13. ↑ 13,0 13,1 Блинников Л. В. Великие философы: учебный словарь-справочник, изд. 2 — М., 1997. — 432 с.
  14. ↑ Избранные философские сочинения. — М., 1908. — С. 347.
  15. ↑ Энциклопедический словарь — 2009.
  16. ↑ Меркулов В.И. Откуда родом варяжские гости? (Генеалогическая реконструкция по немецким источникам) — М., 2010.

[правіць] Літаратура

[правіць] Біяграфія

[правіць] Спасылкі

Узята з "http://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Готфрыд_Лейбніц&oldid=1140565"
Асабістыя прылады
Прасторы імёнаў

Варыянты
Дзеянні
Навігацыя
Прылады
На іншых мовах