Аляксандр I, імператар расійскі
| Аляксандр I Паўлавіч | |
| 10 імператар Усерасійскі | |
| Пачатак праўлення: | 11 (23) сакавіка 1801 |
|---|---|
| Канец праўлення: | 19 лістапада (1 снежня) 1825 |
| Каранацыя: | 15 (27) верасня 1801 |
| Папярэднік: | Павел I |
| Пераемнік: | Мікалай I |
| Дата нараджэння: | 12 (23) снежня 1777 |
| Месца нараджэння: | Санкт-Пецярбург |
| Дата смерці: | 19 лістапада (1 снежня) 1825 |
| Месца смерці: | Таганрог |
| Жонка: | Елізавета Аляксееўна |
| Дзеці: | Марыя, Лізавета |
| Дынастыя: | Раманавы |
| Бацька: | Павел I |
| Маці: | Марыя Фёдараўна |
Аляксандр I Паўлавіч, (12 (23) снежня 1777, Санкт-Пецярбург — 19 лістапада (1 снежня) 1825, Таганрог) — імператар Расійскай Імперыі з 11 (23) сакавіка 1801 па 19 лістапада (1 снежня) 1825), старэйшы сын імператара Паўла I і Марыі Фёдараўны.
У пачатку кіравання правёў умерана ліберальныя рэформы, распрацаваныя Тайным камітэтам і М. М. Спяранскім. У знешняй палітыцы лавіраваў паміж Вялікабрытаніяй і Францыяй. У 1805—1807 удзельнічаў у антыфранцузских кааліцыях. У 1807—1812 часова зблізіўся з Францыяй. Вёў паспяховыя войны з Турцыяй (1806—1812) і Швецыяй (1808—1809). Пры Аляксандры I да Расіі былі далучаны тэрыторыі Усходняй Грузіі (1801), Фінляндыі (1809), Бесарабіі (1812), Азербайджана (1813), былога герцагствы Варшаўскага (1815). Пасля Айчыннай вайны 1812 узначаліў у 1813—1814 антифранцузскую кааліцыю еўрапейскіх дзяржаў. Быў адным з кіраўнікоў Венскага кангрэса 1814—1815 і арганізатараў Свяшчэннага саюза.
У апошнія гады жыцця нярэдка гаварыў аб намеры зрачыся ад пасаду і «выдаліцца ад свету», так што пасля яго нечаканай смерці ад брушнога тыфа у Таганрозе ўзнікла легенда аб «старцы Фёдары Кузьмічы». Паводле гэтай легенды, у Таганрозе памёр і быў затым пахаваны не Аляксандр, а яго двайнік, у то час як цар яшчэ доўга жыў старцам-пустэльнікам у Сібіры і памёр у 1864.
| Імператары расійскія | ||
|---|---|---|
|
Пётр I (1682—1725) • Кацярына I (1725—1727) • Пётр II (1727—1730) • Ганна Іванаўна (1730—1740) • Іван VI (1740—1741) • Лізавета Пятроўна (1741—1761) • Пётр III (1761—1762) • Кацярына II (1762—1796) • Павел I (1796—1801) • Аляксандр I (1801—1825) • Мікалай I (1825—1855) • Аляксандр II (1855—1881) • Аляксандр III (1881—1894) • Мікалай II (1894—1918) |
||
| Манархі Польшчы | |
|---|---|
| Князі палян | |
| Каралі Польшчы | |
| Князь-прынцэпс Польшчы | |
| Князь Кракава |
Казімір II Справядлівы — Мешка III Стары — Казімір II Справядлівы — Елена Усеваладаўна — Лешэк Белы — Мешка III Стары — Лешэк Белы — Мешка III Стары — Уладзіслаў III Танканогі — Лешэк Белы — Мешка IV — Лешэк Белы — Уладзіслаў III Танканогі — Конрад I Мазавецкі — Генрых I Барадаты — Генрых II Набожны — Конрад I Мазавецкі — Баляслаў V Сарамлівы — Лешэк Чорны — Генрых IV Пробус — Пшэмысл
|
| Пржэмыславічы | |
| Пясты (князі Кракава) | |
| Каралі Польшчы | |
| Анжу | |
| Ягелоны | |
| Выбарныя каралі | |
| Царства Польскае |
Аляксандр I — Мікалай I — Часавы ўрад — Мікалай I — Аляксандр II — Аляксандр III — Мікалай II |
