Гаёвы Дзед

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да навігацыі Перайсці да пошуку

Гаёвы дзед, або гаюн — дух лесу ў беларускай міфалогіі, паданні пра яго вядомы на Вілейшчыне. Падобны да іншых духаў лесу беларускай міфалогіі — лесуна і пушчавіка.

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Істота з чалавечай старэчай галавой, сівым мохам замест валасоў і барады, і мядзвежым целам, ходзіць на задніх лапах.

Гаюн ахоўвае лес, сочыць за дрэвамі, а звяры і птушкі яму служаць. Мае ўлюблёныя месцы ў лесе і ахоўвае іх асабліва пільна, каб ніхто не парушыў прыроднай прыгажосці, калі нехта вырашыць рубіць там дрэвы, гаюн з’явіцца перад чалавекам у сваім сапраўдным пачварным выглядзе. Вядома, пасля гэтага людзі доўга абыходзяць запаведныя мясціны. Калі чалавек паспяваў зрубіць дрэва, гаюн у гневе абвальваў яго на злачынцу.

У даўніну ніхто не рубіў дрэвы на будаўніцтва хаты без дазволу гаюна. Лічылі, калі атрымаць дазвол гаюна на будаўніцтва хаты, яна будзе моцнай і даўгавечная. Для гэтага гаспадар увечары ішоў у лес, нёс пачастунак на папярэдне выбранае месца, клаў пачастунак на пень і казаў: «Прынёс снеданне гаёваму дзеду. Ці сам з’ясі, ці ўнучкам дасі». Калі да раніцы пачастунак знікаў, лічылі, што гаёвы дзед даў згоду. Калі пачастунак заставаўся на месцы, трэба было шукаць іншае і несці пачастунак зноў. Лічылася, калі рубіць дрэвы на новую без дазволу ад гаюна, лясны дух пасылаў у новую хату зайца як знак, што жытло не прастаіць доўга.

У гаёвага дзеда был ўнучкі — гаёўкі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Васілевіч У. Гаюн (Гаёвы дзед) // Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]