Гаёвы Дзед

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Гаёвы дзед (Гаюн) - у беларускай міфалогіі дух лесу, магчыма, адменнік лясуна на Вілейшчыне[Крыніца?].

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Галава ў яго чалавечая, толькі замест валос і барады стары мох, а цела - мядзвежае. Ходзіць ён на задніх лапах. Гаюн ахоўвае лес, сочыць за дрэвамі, звярыма і птушкамі, а тыя падпарадкоўваюцца яму. Некаторыя мясціны гаюн даглядае з асабістай пяшчотай, каб ніхто не парушыў прыроднай прыгажосці. Калі нехта вырашыць рубіць там дрэвы, гаюн з'явіцца перад чалавекам у сваім сапраўдным пачварным выглядзе. Зразумела, што людзі пасля гэтага доўга абыходзяць запаведныя мясціны бокам. А калі чалавек ўсё ж паспее зрубіць дрэва, гаюн у гневе абвальвае гэтае дрэва на злачынцу.

У даўніну ніхто не нарыхтоўвай дрэвы на будаўніцтва хаты без дазволу гаюна. Лічылі, што, калі атрымаць яго дазвол і пабудаваць хату, яна будзе моцнай і даўгавечная. Дзеля гэтага гаспадар увечары ішоў у лес, нясучы гасцінцы ў выбранае наперад месца. Клаў гасцінец на пянёк і гаварыў: "Прынёс снеданне гаёваму дзеду. Ці сам з'ясі, ці ўнучкам дасі". Калі раніцай гасцінец знікаў, - значыць, гаёвы дзед даў згоду. Гэта значыць, што чалавек правільна выбраў месца, дзе пакінуць пачастунак. А калі ласунак так і заставаўся ляжаць на пні - значыць, трэба было шукаць іншае месца. Здаралася, што дрэвы на новую хату пачыналі рубіць без дазволу ад гаюна. Лясны гаспадар, надедаўшыся пра такое злачынства, пасылаў у новую хату зайца, тым самым даючы знак, што гэтае жытло не прастаіць доўга.

У гаёвага дзеда был ўнучкі - гаёўкі.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. – 2-ое выданне, дапоўненае. – Мінск: Беларусь, 2006. – 500 с.: іл.