Улас (фальклор)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search

Улас (Святы Улас, Аўлас) - у народным кульце святых апякун буйной рагатай скаціны і коней. Вобраз сфарміраваўся ў выніку сінтэзу постацей хрысціянскага святога Ўласія і язычніцкага бога Вялеса.

Святы, прысвечаныя Ўласу[правіць | правіць зыходнік]

  • Аўлас - прысвятак, 11 лютага (па новаму стылю - 24 лютага). Болей архаічная назва прысвятка - Валоссе (Валосы, Валося)[1], што сведчыць аб сувязі са старажытным язычніцкім святам бога Вялеса. У народзе прысвятак таксама зваўся "каровіна свята". На Смаленшчыне спявалі:

"Ты, Улас, Улас,

Ты найміся ў нас

Скату пасвіць!

Нашы каровачкі

Каля дубровачкі,

Нашы авечкі

Каля рэчкі,

Нашы свіначкі

Каля асіначкі,

Нашы козачкі

Каля лозачкі"[2].

  • Бабскі Ўлас - атрымаў распаўсюджанне у Заходняй Беларусі. Святкаваўся толькі жанчынамі, якія збіраліся разам і балявалі ўсю ноч. Мужчын на гэтае свята не дапушчалі, а калі нехта з іх трапляўся на дарозе, то павінны быў адкупіцца[4].

Зноскі

  1. Э. М. Зайкоўскі “Месца Вялеса ў дахрысціянскім светапоглядзе насельніцтва Беларусі”. Мн., 1998.
  2. Лозка А.Ю. Беларускі народны каляндар. Мн., 1993. С. 49 – 50.)
  3. Земляробчы каляндар: абрады і звычаі. Мн., 2003. С. 142-143, 394 – серыя “Беларуская народная творчасць”
  4. Беларуская міфалогія: энцыклапедычны слоўнік. Мн., 2006. С. 29