Калмыкія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Рэспубліка Калмыкія
руск.: Республика Калмыкия
калм. Хальмг Таңһч
 Герб
Coat of Arms of Kalmykia.svg
 Сцяг
Flag of Kalmykia.svg
Краіна
Гімн:
Статус

Рэспубліка

Уваходзіць у
Уключае

13 раёнаў,
1 гарадская акруга

Адміністрацыйны цэнтр
Інш. буйныя гарады

Эліста, Лагань, Троіцкае

Дата ўтварэння

1920 (як Калмыцкая АВ)
20 кастрычніка 1935 (як Калмыцкая АССР)
1944 (скасаванне АССР)
9 студзеня 1957 (аднаўленне ў якасці аўтаномнай вобласці)
29 ліпеня 1958 (як Калмыцкая АССР)
1990 (як Калмыцкая ССР)

Кіраўнік Рэспублікі
Старшыня
Народнага Хуралу
(Парламенту)


Анатоль Казачка

Афіцыйная мова

руская, калмыцкая

Насельніцтва (2013)

284 140[1] (78-е месца)

Шчыльнасць

3,8 чал./км²

Нацыянальны склад

калмыкі, рускія

Плошча

74 731 км²
(40-е месца)

Рэспубліка Калмыкія на карце
Часавы пояс
+2UTC +4
Код ISO 3166-2
RU-KL
Код аўтам. нумароў
08
Commons-logo.svg Рэспубліка Калмыкія на Вікісховішчы
Каардынаты: 46°34′ пн. ш. 45°19′ у. д. / 46.566667° пн. ш. 45.316667° у. д. (G) (O) (Я)

Калмы́кія — суб'ект Расійскай Федэрацыі, размешчаны на паўднёвым усходзе еўрапейскай часткі Расіі ў міжрэччы Волгі і Дона. Плошча — 74,7 тыс. км², працягласць з поўначы на поўдзень — 448 км, з захаду на ўсход — 423 км. Адміністрацыйны цэнтр горад Эліста. Мяжуе з трыма вобласцямі (з Растоўскай — на захадзе, з Валгаградскай — на паўночным захадзе, з Астраханскай — на ўсходзе і паўночным усходзе), адным краем (са Стаўрапольскім — на поўдні і паўднёвым захадзе) і адною рэспублікай Расіі (з Дагестанам — на паўднёвым усходзе). На ўсходзе, паміж мяжой з Астраханскай вобласцю і мяжой з Дагестанам, праходзіць узбярэжжа Каспійскага мора.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У ліпені 1920 года створаная як Калмыцкая аўтаномная вобласць, якая ў перыяд 19281934 уваходзіла напачатку ў Ніжне-Волжскую вобласць (пазней пераназваную ў Ніжне-Волжскі край), а потым — у Сталінградскі край. 20 кастрычніка 1935 года аўтаномная вобласць была пераўтворана ў Калмыцкую АССР.

Падчас Другое Сусветнай вайны, улетку 1942 года, значная частка тэрыторыі Калмыкіі была акупавана нямецкімі войскамі, у студзені 1943 Савецкая Армія вызваліла тэрыторыю рэспублікі.

У снежні 1943 года калмыкі былі дэпартаваныя ў Сібір, з гэтай прычыны ў наступным годзе Калмыцкая АССР спыніла сваё існаванне. У 1956 годзе калмыкі былі рэабілітаваны. 9 студзеня наступнага года калмыцкая аўтаномія была адноўлена ў якасці аўтаномнай вобласці ў складзе Стаўрапольскага края, 29 ліпеня 1958 года яе статус быў падвышаны да АССР.

У 1990 годзе была прынятая дэкларацыя пра суверэнітэт і пераўтварэнне Калмыкіі ў саюзную рэспубліку (ССР)[2]. Праз тры гады быў абраны першы прэзідэнт Рэспублікі Калмыкія, якім стаў Кірсан Ілюмжынаў і які займаў гэту пасаду да 2005 года. У 2005 годзе пасада была пераназвана ў «кіраўнік Рэспублікі Калмыкія», да 24 кастрычніка 2010 года яе таксама займаў Кірсан Ілюмжынаў. Ад 24 кастрычніка 2010 года на гэтай пасадзе знаходзіцца Аляксей Арлоў.

У 1994 годзе было прынятае Стэпавае Укладанне (Канстытуцыя) Рэспублікі Калмыкія, якое пацвердзіла статус рэспублікі як суб'екту і неад'емнае часткі Расійскай Федэрацыі, адначасова дэкларуючы пераемнасць ад Джунгарскага ханства. У 2009 годзе святкавалася 400-годдзе добраахвотнага ўваходжання калмыцкага народа ў склад расійскай дзяржавы.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Паводле звестак на 2013 год, насельніцтва Калмыкіі склала 284 140 чал.[1] У тым ліку шчыльнасць склала 3,8 чал./км², дзеля гарадскога насельніцтва — 44,73%[1]. З пункту гледжання суадносін па нацыяльным крытэры, насельніцтва складаюць[3] калмыкі (57,4%), рускія (32,2%), даргінцы (2,7%), казахі (1,7%), туркі (1,3%), чачэнцы (1,2%), аварцы (1,0%), украінцы (0,5%), карэйцы (0,5%), немцы (0,3%), татары (0,3%).

Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел[правіць | правіць зыходнік]

У склад Рэспублікі Калмыкіі ўваходзяць[4] гарадская акруга Эліста і 13 муніцыпальных раёнаў, а таксама 142 сельскіх і 2 гарадскіх муніцыпальных утварэнняў[5].

  • Раёны Рэспублікі Калмыкія:
  1. Гарадавікоўскі
  2. Ікі-Бурульскі
  3. Кетчанераўскі
  4. Лаганскі
  5. Маладзярбетаўскі
  6. Акцябрскі
  7. Прыютненскі
  8. Сарпінскі
  9. Цалінны
  10. Чорназямельскі
  11. Юсцінскі
  12. Яшалцінскі
  13. Яшкульскі

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]