Вайна ў Карэі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Карэйская вайна
Халодная вайна
Дата 25 чэрвеня 195027 ліпеня 1953
Месца Карэйскі паўвостраў, Японскае мора, Карэйскі праліў
Прычына Спроба аб'яднаць Карэю пад камуністычным урадам
Вынік Перамір'е.
Захаванне Паўднёвай і Паўночнай Карэі.
Тэрытарыяльныя
змены
Кэсон перайшоў да Паўночнай Карэі. Змена лініі мяжы. Стварэнне ДМЗ
Cупраціўнікі
Сцяг Паўночнай Карэі Паўночная Карэя
Сцяг Кітая Кітайская Народная Рэспубліка
Сцяг СССР СССР
Падтрымлівалі:
Сцяг Балгарыі (1948-1967) Балгарыя
Сцяг Венгрыі (1949 – 1956) Венгрыя
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Мангольскай Народнай Рэспублікі Манголія
Сцяг Польшчы Польшча
Сцяг Румыніі Румынія
Сцяг Чэхіі Чэхаславакія
Сцяг Паўднёвай Карэі Паўднёвая Карэя
Сцяг ААН Камандаванне Аб'яднаных Нацый:
Сцяг ЗША ЗША
Сцяг Вялікабрытаніі Вялікабрытанія
Сцяг Аўстраліі Аўстралія
Сцяг Бельгіі Бельгія
Сцяг Грэцыі (1828) Грэцыя
Сцяг Калумбіі Калумбія
Сцяг Канады (1921-1957) Канада
Сцяг Люксембурга Люксембург
Сцяг Нідэрландаў Нідэрланды
Сцяг Новай Зеландыі Новая Зеландыя
Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза Паўднёва-Афрыканскі Саюз
Сцяг Тайланда Тайланд
Сцяг Турцыі Турцыя
Сцяг Філіпін Філіпіны
Сцяг Францыі Францыя
Сцяг Эфіопіі (1897-1936; 1941-1974) Эфіопія
Падтрымлівалі:
Сцяг Даніі Данія
Сцяг Ізраіля Ізраіль
Сцяг Індыі Індыя
Сцяг Іспаніі (1945-1977) Іспанія
Сцяг Італіі Італія
Сцяг Кубы Куба
Сцяг Нарвегіі Нарвегія
Сцяг Тайваня Рэспубліка Кітай
Сцяг Сальвадора Сальвадор
Сцяг Швецыі Швецыя
Сцяг Японскай імперыі Японія
Камандуючыя
Сцяг Паўночнай Карэі Кім Ір Сен
Сцяг Кітая Маа Цзэдун
Сцяг Кітая Пэн Дэхуай
Сцяг СССР Іосіф Сталін
Сцяг СССР Мікіта Хрушчоў
Сцяг Паўднёвай Карэі Лі Сын Ман
Сцяг ААН Дуглас Макартур
Сілы бакоў
Сцяг Паўночнай Карэі 266,6 тыс.
Сцяг Кітая 1.350 тыс.
Сцяг СССР 26 тыс.
Усяго: 1.642,6 тыс.
Сцяг Паўднёвай Карэі 602.902
Сцяг ЗША 326.863
Сцяг Вялікабрытаніі 14.198
Усяго: 972.214 тыс.
Ваенныя страты
367.283–750.282 забітых, 686.500–789.000 параненых 178.426 забітых, 32.925 прапала без весткі, 566.434 параненых

'Карэйская вайна 1950—1953 — баявыя дзеянні на Карэйскім паўвостраве паміж узброенымі сіламі Паўночнай Карэі пры падтрымцы СССР і КНР з аднаго боку і войскамі Паўднёвай Карэі пры падтрымцы ЗША і амерыканскіх саюзнікаў пад эгідай Савета Бяспекі ААН з другога.

У Паўднёвай і Паўночнай Карэі выкарыстоўваецца як нейтральная назва Карэйская вайна (паўдн. 한국 전쟁, паўн. 조선 전쟁), так і назвы Вайна 25 чэрвеня (6·25 전쟁, на Поўдні) і Айчынная вызваленчая вайна (조국해방전쟁, на Поўначы).

Сілы бакоў перад вайной[правіць | правіць зыходнік]

Да 1950 акупацыйныя сілы СССР і ЗША, якія ўдзельнічалі ў разгроме японскіх войск у Карэі, былі ў асноўным выведзены з гэтай краіны. Аднак для падтрымання рэжымаў Паўночнай і Паўднёвай Карэі на паўвостраве і ў непасрэднай блізкасці заставаліся дастаткова значныя савецкія і амерыканскія сілы.

З савецкага боку - сілы Далёкаўсходняй ваеннай акругі і Ціхаакіянскага флота, кантынгент у паўночна-ўсходнім Кітаі, група ваенных саветнікаў у КНДР (246 чал. па штаце, фактычна - 148), звыш 4000 ваенных спецыялістаў. Карэйская народная армія налічвала дзесяць пяхотных дывізій, адну танкавую брыгаду, матацыклетны полк. Народна-вызваленчая армія Кітая была звязана вайной з гаміньданаўскімі сіламі ў Кітаі і не магла прыняць удзел у Карэйскай вайне на першым этапе.

З амерыканскага боку - 7-мы флот (каля 300 караблёў), дзве паветраныя арміі на авіябазах у Японіі і Філіпінах - тактычная 5-я і стратэгічная 20-я, на базах у непасрэднай блізкасці ад Карэі - тры пяхотныя дывізіі і адна бранятанкавая армія. У Паўднёвай Карэі працавала амерыканская саветніцкая група з 500 чал. Армія Паўднёвай Карэі мела восем пяхотных дывізій, мясцовыя аборончыя і пагранічныя часці.

Былыя саюзнікі па Другой сусветнай вайне знаходзіліся ў стане неафіцыйнага ваеннага супрацьстаяння, якое магло ў любы час прывесці да прамога сутыкнення. Да лета 1950 напружанне па лініі міжкарэйскага размежавання вырасла максімальна.

Ход ваенных дзеянняў[правіць | правіць зыходнік]

25 чэрвеня 1950 бясконцыя пагранічныя канфлікты ўздоўж 38-й паралелі перераслі ў вайну. У пачатку ліпеня ЗША правялі праз Савет Бяспекі ААН рашэнне аб стварэнні камандавання войск ААН для абароны свайго паўднёвакарэйскага саюзніка. Рашэнне Савета Бяспекі падтрымалі (а пазней накіравалі свае войскі ў Карэю) Вялікабрытанія, Францыя, Бельгія, Нідэрланды, Грэцыя, Новая Зеландыя, Аўстралія, Канада, Індыя, Тайланд, Эфіопія, Калумбія, Філіпіны, Японія.

На першым этапе Карэйская народная армія прарвала абарону паўднёвакарэйскіх войск і да сярэдзіны верасня захапіла амаль усю тэрыторыю Карэі.

На другім этапе амерыканскія і паўдёвакарэйскія сілы высадзілі ў раёне Сеула бранятанкавы корпус, перайшлі ў наступленне ў тыле войск КНДР і перахапілі стратэгічную ініцыятыву. Карэйская народная армія была вымушана адыходзіць на поўнач краіны. Урад КНДР запрасіў у СССР непасрэдную ваенную дапамогу сіламі проціпаветранай абароны і рэактыўнай знішчальнай авіяцыі.

З набліжэннем вайны да граніц СССР і КНР у кастрычніку 1950 у вайну ўступілі так званыя «кітайскія народныя добраахвотнікі» ў складзе 12 дывізій 13-й армейскай групы Народна-вызваленчай арміі Кітая агульнай колькасцю каля 200 тыс. чал. Да канца лістапада кітайска-паўночнакарэйскія сілы адкінулі праціўніка за 38-ю паралелі і нават занялі Сеул.

З канца 1950 у вайне ўдзельнічаў пад выглядам авіяцыі КНР 64 знішчальны авіяцыйны корпус Ваенна-паветраных Сіл СССР (35 лётчыкам, у тым ліку беларусам Я.М.Стэльмаху, Л.К.Шчукіну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза). Усяго з савецкага боку прыняло ўдзел у вайне каля 40 тыс. чал. Загінула больш за 300 ваеннаслужачых.

У наступныя месяцы вайны фронт стабілізаваўся па лініі 38-й паралелі. 27 ліпеня 1953 падпісана пагадненне аб перамір'і.

Вынікі вайны[правіць | правіць зыходнік]

У асноўным захавалася даваенная дэмаркацыйная лінія, да КНДР адышоў горад Кэсон, а да Паўднёвай Карэі некалькі невялікіх населеных пунктаў.

У вайне загінула па розных ацэнках ад 3 да 5 млн. чал., значна разбурана гаспадарка, моцна пацярпелі ўсе гарады.

За маштаб супрацьстаяння, у які былі ўцягнуты мацнейшыя краіны свету, вайна часам афарыстычна называецца «Трэцяй сусветнай карэйскай вайной». Як першы вялікі ўзброены канфлікт з пачатку Халоднай вайны, Карэйская вайна стала мадэллю лакальнай вайны, у якой дзве звышдзяржавы ваююць паміж сабой на абмежаванай тэрыторыі без прымянення ядзернай зброі.

Беларусы ў войнах другой паловы XX стагоддзя
Кітай 1946—1950Карэя 1950—1953Венгрыя 1956Суэцкі крызіс 1956Лаос 1960—1970Куба 1962Алжыр 1962—1964Егіпет 1962—1975Йемен 1962—1969В'етнам 1961—1974Сірыя 1967—1973Мазамбік 1967—1979Чэхаславакія 1968Даманскі 1969Жаланашколь 1969Камбоджа 1970Бангладэш 1972—1974Ангола 1975—1979Эфіопія 1977—1979Афганістан 1978—1989Сірыя і Ліван 1982Азербайджан і Арменія 1987—1994