Халодная вайна
«Халодная вайна» — тэрмін, што азначае геапалітычную і ідэалагічную барацьбу паміж СССР і яе сатэлітамі з аднаго боку і ЗША з краінамі блоку НАТА з другога пасля Другой сусветнай вайны. Яна пачалася прыблізна ў 1945—1948 гадах пасля часовага ваеннага саюза краін у барацьбе супраць нацыскай Германіі, працягвалася (з усё меншай актыўнасцю) на працягу наступных сарака гадоў і ў рэшце рэшт скончылася распадам савецкага блоку ў 1989 годзе. У 1949 годзе была створана арганізацыя НАТА, як ваенны альянс па стрымліванні камунізму ў якасці асноўнай стратэгіі ў рамках дактрыны Трумэна, у той час як савецкі блок сфарміраваўся дзякуючы Варшаўскага дагавора ў 1955 годзе. Некаторыя краіны свету вырашылі падрымаць адзін з блокаў, у той час як іншыя аддалі перавагу застацца нейтральнымі.
Халодная вайна была названая так, бо ў часе ейнага ходу не назіраліся прамыя ваенныя дзеянні, паколькі абодва бакі валодалі ядзернай зброяй, бо іхняе выкарыстанне амаль цалкам гарантуе ўзаемнае знішчэнне. Цыклі адноснага спакою суправаджаліся высокай напружанасцю, якая магла б прывесці да вайны. Найбольш напружанымі падзеямі гэтага супрацьстаяння сталі блакада Берліна (1948—1949), вайна ў Карэі (1950—1953), Берлінскі крызіс 1961 года, вайна ў В'етнаме (1959—1975), кубінскі ракетны крызіс (1962), савецкая вайна ў Афганістане (1979—1989), а таксама ваеннае вучэнне НАТА Able Archer 83, якое праходзіла ў лістападзе 1983 года. Канфлікт выяўляўся праз ваенныя кааліцыі, стратэгічнае разгортванне звычайных сіл, шырокую дапамогу дзяржавам, шпіянаж, прапаганду, звычайныя і ядзерныя ўзбраенні, заклікі да нейтральных краін, суперніцтва падчас спартыўных мерапрыемстваў і тэхналагічных спаборніцтваў, як то касмічная гонка. Для таго каб зменшыць рызыку патэнцыйнай ядзернай вайны, абодва бакі праводзілі палітыку разрадкі палітычнай напружанасці ў 1970-я гады.
У 1980-я гады ЗША павялічыла дыпламатычны, ваенны і эканамічны ціск на Савецкі Саюз, у той час, як савецкая эканоміка ўжо пакутвала ад стагнацыі. У канцы 1980-х гадоў савецкі прэзідэнт Міхаіл Гарбачоў увёў ліберальныя рэформы перабудовы і ўвядзення галоснасці. Гэта спрыяла руху мірных рэвалюцыі ў дзяржавах-сатэлітах Савецкага Саюза, у той час як сам Савецкі Саюз быў скасаваны ў 1991 годзе, у выніку чаго Злучаныя Штаты сталі дамінуючай ваеннай дзяржавай свету. Халодная вайна і ейныя падзеі не пакінулі значную спадчыну, аднак яны знайшлі адбітак у папулярнай культуры, асабліва ў сродках масавай інфармацыі ў тэмах пра шпіянаж і пагрозу ядзернай вайны.
Упершыню тэрмін «халодная вайна» дастасаваў для апісання супрацьстаяння Злучаных Штатаў і Савецкага Саюза Джордж Оруэл у артыкуле «Ты і атамная бомба», які з'явіўся ў 1945 годзе.
Гл. таксама [правіць]
Спасылкі [правіць]
- Гісторыя халоднай вайны. Coldwar.ru (руск.)
- The Cold War International History Project (CWIHP) (англ.)
- Халодная вайна на сайце Hirosima (руск.)
- Матэрыялы датычныя да халоднай вайны (англ.)
- Сайт прысвечаны халоднай вайне. (руск.)
