Мёры

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Горад Мёры)
Jump to navigation Jump to search
Горад
Мёры
Kaścioł - Miory - 1.jpg
Касцёл Узнясення Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна
Вобласць
Раён
Каардынаты
Першае згадванне
Горад з
Водныя аб'екты
Насельніцтва
8 001 чалавек[1] (2017)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2152
Паштовы індэкс
211930
Аўтамабільны код
2
Афіцыйны сайт
http://miory.vitebsk-region.gov.by/
(руск.)  (англ.) 
Мёры на карце Беларусі ±
Мёры (Беларусь)
Мёры
Мёры (Віцебская вобласць)
Мёры

Мё́ры[2] (трансліт.: Miory) — горад у Віцебскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Мёрскага раёна, на беразе Мёрскага возера. За 190 км ад Віцебска. Чыгуначная станцыя на лініі ДруяВарапаева. Аўтадарогамі злучаныя з Дзісной, Верхнядзвінскам, Браславам, Шаркаўшчынай. Насельніцтва 8 001 чал. (2017)[1].

Назва[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова назва Мёраў адносілася да возера, якое на старых картах называецца "Мёры" (цяпер - возера Мёрскае). Вядомая з 1514 г. назва Мёраў - маёнтак "Мярэя" (Мерея) перагукаецца з балцкай назвай дняпроўскай рэчкі Мярэя[3] (цячэ па тэрыторыі Горацкага і Дубровенскага раёнаў). Гэты гідронім не толькі мае балцкі суфікс -j- (як у гідронімах Асвея, Вярэя і г.д.), але і суадносіцца з гідронімамі Mera, Meraitis у Свянцянскім раёне Літвы. Значэнне гэтых балцкіх гідронімаў - "стаячая вада" (корань  *mer-, *mor-)[4].

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Перыяд Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай[правіць | правіць зыходнік]

У пісьмовых крыніцах упамінаюцца пад 1514 г. як маёнтак Мярэя Браслаўскага павета ВКЛ. Як маёнтак Мёры называюцца ў вопісе войска ВКЛ 1567 года. У 1644 г. тут стаяў праваслаўны манастыр, які ў 1690 г. М. Мірскі падараваў уніятам. У 1691 г. пабудаваны касцёл. У XVIII ст. існавала 5 маёнткаў пад назвай Мёры. Гэтыя маёнткі належалі Мірскім, Перасвет-Солтанам, Беліковічам, Клотам, Зяновічам, Пуцятам.

У складзе Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

У выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 г. Мёры адышлі да Расійскай імперыі як мястэчка, цэнтр воласці Дзісненскага павета Мінскай, а з 1842 г. Віленскай губерняў. У 1866 г. тут адкрыта народная школа. У 1886 г. насельніцтва мястэчка складала 110 жыхароў. Тут стаялі 3 карчмы, штогод праводзіліся 2 кірмашы. У канцы XIX ст. дзейнічалі 2 школы. У 1903 г. годзе ў Мёрах 145 жыхароў, вучылішча, царкоўнапрыходская школа.

У 1918 г. Мёры акупіравалі германскія войскі, у 1919—20 гг. яны былі заняты польскімі войскамі.

У складзе Польскай Рэспублікі[правіць | правіць зыходнік]

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Мёры як цэнтр гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства адышлі да Польшчы. У 1927 г. тут 422 жыхары. Стаялі крама, аптэка, працавалі 2 млыны, да 1931 г. дзейнічала запалкавая фабрыка.

Перыяд Беларускай ССР[правіць | правіць зыходнік]

Увосень 1939 г. Мёры далучаны да БССР. 3 15 студзеня 1940 г. яны цэнтр Мёрскага раёна Вілейскай вобласці.

Другая сусветная вайна[правіць | правіць зыходнік]

У Вялікую Айчынную вайну 3 ліпеня 1941 года Мёры акупіравалі нацысцкія захопнікі. За перыяд акупацыі гітлераўцы загубілі ў Мёрах 662 чал. 2 чэрвеня 1942 г. было ліквідавана 779 чал. яўрэйскай нацыянальнасці з гета. Прыкладна 70—80 чал. атрымалася збегчы[5]. 4 ліпеня 1944 г. войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту і партызаны вызвалілі Мёры ад захопнікаў.

Пасляваенны перыяд[правіць | правіць зыходнік]

У 1944 г. Мёры ўключаны ў Полацкую, а ў 1954 г. — у Маладзечанскую вобласці. 3 1960 г. ў складзе Віцебскай вобласці. 7 жніўня 1957 г. Мёрам нададзены статус гарадскога пасёлка.

Забудаваны Мёры пераважна 1-павярховымі дамамі, будуюцца і 2—5-павярховыя. Першы генеральны план гарадскога пасёлка складзены ў 1971 г. 7 жніўня 1972 г Мёрам нададзены статус горада. У 1980 г. распрацаваны наступны генеральны план забудовы горада. У горадзе ўтворана набярэжная. Прамысловая зона размешчана ў паўночна-заходняй і ўсходняй частках.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы харчовай, камбікормавай, першаснай апрацоўкі льна прамысловасці. Гасцініца.

Адукацыя і культура[правіць | правіць зыходнік]

2 сярэднія, 1 базавая, дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, школа мастацтваў, Дом дзіцячай творчасці, Дом культуры, 2 бібліятэкі, Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. 1,0 1,1 1,2 Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2017 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2016 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (29 сакавіка 2017). Праверана 3 красавіка 2017.
  2. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).. Сустракаецца таксама варыянт Міёры.
  3. Топоров В.Н., Трубачев О.Н. Лингвистический анализ гидронимов Верхнего Поднепровья. Москва, 1962. С. 195.
  4. Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. Vilnius, 1981. P. 211, 204.
  5. Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь. — Ф. 1с/р-370. — Воп. 1. — Спр. 483. — Л. 15.
  6. Колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2016 г. і сярэднегадавая колькасць насельніцтва за 2015 год па Рэспубліцы Беларусь у разрэзе абласцей, раёнаў, гарадоў і пасёлкаў гарадскога тыпу (руск.) . Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (30 сакавіка 2016). Праверана 3 красавіка 2017.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]