Шумілінскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Шумілінскі раён
Сцяг Герб
Сцяг Герб
Краіна Беларусь
Уваходзіць у Віцебская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр Шуміліна
Кіраўнік Алег Пятровіч Быкаў[d]
Афіцыйныя мовы Родная мова: беларуская 68,02 %, руская 31,44 %
Размаўляюць дома: беларуская 21,16 %, руская 78,55 %[1]
Насельніцтва (2009)
20 716 чал,[1] (15-е месца)
Шчыльнасць 12,22 чал./км² (15-е месца)
Нацыянальны склад беларусы — 92,24 %,
рускія — 6,09 %,
іншыя — 1,67 %[1]
Плошча 1 695,40[2] км²
(13-е месца)
Вышыня
над узроўнем мора
126 м[3]
Шумілінскі раён на карце
Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Шумілінскі раён на Вікісховішчы

Шумілінскі раён (з 17 ліпеня 1924 па 13 лістапада 1961 Сіроцінскі раён) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці. Размешчаны ў цэнтральнай частцы Віцебскай вобласці, мяжуе з Полацкім, Гарадоцкім, Бешанковіцкім, Віцебскім і Ушацкім раёнамі.

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Паверхня раёна пераважна раўнінная. Большая частка раёна знаходзіцца ў межах Полацкай нізіны, усходняя і паўднёва-ўсходняя — у межах Гарадоцкага ўзвышша. Агульны нахіл паверхні з усходу на захад. 85 % тэрыторыі на вышыні 130—150 м. Найвышэйшы пункт 177 м (за 2 км на поўнач ад вёскі Лескавічы), найбольш нізкая адзнака 110 м (урэз Заходняй Дзвіны).

У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да паўночна-ўсходніх схілаў Беларускай антэклізы. Сучасная паверхня складзена з паазерскіх марэнных і азёрна-ледавіковых адкладаў, ніжэй залягаюць утварэнні сожскага, дняпроўскага, месцамі бярэзінскага зледзяненняў. Агульная магутнасць тоўшчы антрапагенавых адкладаў 50—80 м.

Карысныя выкапні: торф, цагляная гліна, жвір, будаўнічы пясок.

У складзе сельгасугоддзяў пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы і дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы. Паводле механічнага складу глебы пераважна сугліністыя і супясчаныя.

Найбольшая рака Заходняя Дзвіна з прытокамі ОбальУсысай і Чарнаўкай) і Сечна. Густата натуральнай рачной сеткі 0,45 км/км².

Азёры на тэрыторыі Шумілінскага раёна: Будавесць, Віцір, Гародна, Дабееўскае, Заронаўскае, Княжно́, Круглік, Лезвінка, Лескавічы, Мошня, Разван, Расалай, Сасноўскае, Сосна, Бубальскае, Хвоя і інш.

На тэрыторыі раёна знаходзіцца геалагічны помнік прыроды Вялікі камень.

Лясныя ўчасткі размеркаваны па раёне нераўнамерна, больш у паўночнай і паўночна-заходняй, менш у паўднёва-ўсходняй частцы. У складзе лясоў хвоя, бяроза, елка і інш.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

2001 — 25,8 тыс.
2008 — 21,4 тыс.
2015 — 18806.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Статак кароў на пашы

Буйнейшыя прадпрыемствы:

  • «Вежа», СП
  • ДРБУП-204
  • «Малако», ААТ
  • Обальскі керамічны завод
  • Торфапрадпрыемства імя Даўмана
  • Шумілінскі льнозавод, ААТ
  • Шумілінскі лясгас, ДЛГУ

Сельская гаспадарка раёна спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі, вытворчасці зерня і льну.

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Сістэма адукацыі Шумілінскага раёна ў 2012 годзе складалася з 9 сярэдніх, 3 базавых, 1 пачатковай, 4 сярэдніх школы-сада, 2 базавых дзіцячых садоў-школ, 3 пачатковых дзіцячых садоў-школ, Шумілінскай раённай гімназіі, у якіх навучалася 2733 навучэнцаў.

Былі адкрыты 8 гімназічных і 3 ліцэйскія класы на базе Обальскай СШ і СШ № 1 г. п. Шуміліна.

Памятныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі Шумілінскага раёна ўзяты на ўлік 108 помнікаў гісторыі і культуры, у тым ліку 14 помнікаў археалогіі (7 з іх рэспубліканскага значэння), 3 помнікі архітэктуры, 91 помнік гісторыі (22 з іх рэспубліканскага значэння).

Вядомыя ўраджэнцы і жыхары[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 Вынікі перапісу 2009 года
  2. «Дзяржаўны зямельны кадастр Рэспублікі Беларусь» (па стане на 1 студзеня 2011 г.)
  3. GeoNames — 2005. Праверана 9 ліпеня 2017.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]