Катастрофа C-5 пад Таншанятам

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Катастрофа пад Таншанятам
USAF C-5 Galaxy in flight.jpg
Агульныя звесткі
Дата 4 красавіка 1975
Час 16:30 ICT
Характар Выбухная дэкампрэсія, LOC-I (страта кіравання)
Прычына памылкі тэхабслугоўвання
Месца Шаблон:Сцяг Паўднёвага В’етнам у 4 км ад авіябазы Таншанят, Сайгон (Паўднёвы В’етнам)
Каардынаты 10°50′25″ пн. ш. 106°41′51″ у. д.HGЯO
Загінулыя 155
Параненыя 24
Паветранае судна
Lockheed C-5A Galaxy (L-500), USA - Air Force AN1294623.jpg
Мадэль Lockheed C-5A Galaxy
Авіякампанія ваенна-паветраныя сілы ЗША
Пункт вылету Сцяг Паўднёвага В'етнама Таншанят, Сайгон (Паўднёвы В’етнам)
Пункт прызначэння Шаблон:Сцяг Філіпіны Кларк, Анхелес (Філіпіны)
Бартавы нумар 68-0218
Дата выпуску 1970
Пасажыры 311
Экіпаж 17
Выжылых 173

Катастрофа C-5 пад Таншонятам — буйная авіяцыйная катастрофа, якая адбылася ў пятніцу 4 красавіка 1975 года ў ваколіцах авіябазы Таншанят у Сайгоне. У рамках аперацыі «Babylift» ваенна-транспартны самалёт Lockheed C-5A Galaxy ВПС ЗША эвакуіраваў бездаглядных і дзяцей-сірот з Паўднёвага В’етнама (рэйс па маршруце Сайгон—Анхелес), але праз 12 хвілін пасля ўзлёту выпрабаваў выбуховую дэкампрэсію, у выніку чаго адмовілі некалькі гідрасістэм. Экіпаж паспрабаваў вярнуцца на авіябазу Таншанят, але з-за значнай страты кіравання здзейсніў вымушаную пасадку на рысавае поле і цалкам разбурыўся. З 328 чалавек (311 пасажыраў і 17 членаў экіпажа) загінулі 155, у тым ліку 78 дзяцей.

Гэта адна з найбуйнейшых і вядомых авіякатастроф В’етнамскай вайны, а таксама другая і найбуйнейшая катастрофа з удзелам самалёта Lockheed C-5 Galaxy[1].

Папярэднія падзеі[правіць | правіць зыходнік]

Падрабязней гл. таксама: Аперацыя «Дзіцячы пад’ёмнік»

Увесну 1975 года паўночнав’етнамская армія вяла масіраванае наступленне, а ўрад Паўднёвага В’етнама практычна страціў кантроль за сітуацыяй і да пачатку красавіка ўжо балансаваў на мяжы падзення. Да красавіка 1975 года ЗША ўжо два гады як не прымалі непасрэднага ўдзелу ў В’етнамскай вайне. У амерыканскім грамадстве падзеі ў В’етнаме ўжо не знаходзілі адабрэння. 3 красавіка прэзідэнт ЗША Джэральд Форд даў загад ВПС ЗША эвакуіраваць 2000 дзяцей, народжаных ад сувязяў амерыканскіх салдат з в’етнамкамі, якія страцілі абодвух бацькоў і кінутых сваімі бацькамі. Каб пазбегнуць панікі эвакуацыя адбывалася спачатку ў суседнія краіны, лаяльныя да амерыканскага рэжыму. Аперацыя «Babylift» («Дзіцячы пад’ёмнік») пачалася 4 красавіка[2][3].

Для эвакуацыі дзяцей былі задзейнічаны вялікія транспартныя самалёты Lockheed C-5 Galaxy. Першы рэйс павінен быў выканаць Lockheed C-5A Galaxy борт 68-0218 з 60-й паветранай арміі (серыйны нумар 500-0021, выпушчаны ў 1970 годзе, абсталяваны чатырма турбавентылятарнымі рухавікамі General Electric TF39)[4]. Ён прыбыў у Сайгон з Сан-Дыега (Каліфорнія, ЗША), яго экіпаж складаўся з 17 чалавек, у тым ліку:

  • камандзір экіпажа — капітан Дэніс Трэйнар (англ.: Dennis Traynor).
  • памочнік камандзіра — капітан Тылфорд Харп (англ.: Tilford Harp).
  • Бортінжынер — майстар-сяржант Ален Энглс (англ.: Allen Engles).

На авіябазе Таншанят на борт самалёта селі каля 250 дзяцей — 145 дзяцей малодшага ўзросту і 7 чалавек абслуговага персаналу былі размешчаны на верхняй палубе ў пасажырскім адсеку, а 102 дзіцяці і 47 дарослых (у асноўным параненыя, а таксама абслугоўваючы персанал) былі размешчаны ў грузавым адсеку. Медыцынскі персанал складаўся з 10 чалавек на чале з лейтэнантам Рэгінай Оне (англ.: Regina Aune), прычым 5 з іх перайшлі з суседняга C-141, каб дапамагчы з такім вялікім лікам эвакуіруемых. У 16:03 ICT борт 68-0218 вылецеў з авіябазы Таншанят і ўзяў курс на Анхелес (авіябазу Кларк)[2][5].

Катастрофа[правіць | правіць зыходнік]

У 16:15, калі борт 68-0218 ляцеў над Паўднёва-Кітайскім морам па курсе 136° на эшалоне FL230 (7000 метраў) і знаходзіўся ў 20,9 кіламетрах ад Вунгтау, нечакана пачуўся моцны бавоўна, параўнальны з выбухам, пасля чаго створкі задняй рампы грузавога адсека цалкам адарваліся. Камандзір правым разваротам накіраваў самалёт назад на Сайгон, але затым бортінжынер выявіў, што ў 2 з 4 гідрасістэм ўпаў рабочы ціск. Гэта прывяло да страты магчымасці кіраваць самалётам з дапамогай рулёў напрамкі і вышыні, рабочымі былі толькі элерон і спойлер на адной з плоскасцяў крыла, а таксама было магчыма змяняць рэжым работы рухавікоў. Акрамя гэтага, у працэсе развароту самалёт апусціў нос і пачаў губляць вышыню, пры гэтым павялічваючы хуткасць. Ніякіх рэкамендацый або тэхнікі пілатавання для такой сітуацыі ў той час яшчэ не існавала, а катастрофа магла прывесці да гібелі 328 чалавек. Тады камандзір успомніў прынцыпы аэрадынамікі і, нягледзячы на павелічэнне хуткасці, павялічыў магутнасць рухавікоў. Дзякуючы такому дзеяння борт 68-0218 пачаў падымаць нос і неўзабаве ўжо перайшоў у набор вышыні, але камандзір зменшыў магутнасць рухавікоў і стабілізаваў хуткасць на ўзроўні 463—481 км/г. У гэты час другі пілот з дапамогай наяўных у іх спойлера і элерона выраўнаваў самалёт у папярочнай плоскасці[2][5].

Сумеснымі намаганнямі пілоты знізілі машыну да 1220 метраў па курсе 310°, пасля чаго пачалі выконваць заход на пасадку на УПП №25L, але пасярод манеўру борт 68-0218 апусціў нос, а яго вертыкальная хуткасць узрасла да 1220 м/мін. Зразумеўшы, што пасадка на авіябазу ў дадзенай сітуацыі немагчымая, капітан прыняў рашэнне выконваць аварыйную пасадку і абраў для гэтага рысавыя палі ўздоўж ракі Сайгон. Знізіўшыся да 15 метраў, ён перавёў рухавікі ў рэжым малога газу. Прыкладна ў 16: 30 ICT на хуткасці 500 км/г самалёт мякка апусціўся на рысавае поле, але, пасля таго, як праслізнуў па ім каля 300 метраў, зноў падняўся ў паветра. Наперадзе знаходзілася рака Сайгон, таму, каб пазбегнуць падзення ў яе камандзір павялічыў рэжым рухавікоў. Але праляцеўшы 800—900 метраў і пераляцеўшы раку, борт 68-0218 паваліўся пластом на рысавае поле і разбурыўся на 4 часткі. Пры ўдары грузавы адсек цалкам разбурыўся. З 149 дзяцей і дарослых загінулі 141. У пасажырскім адсеку загінулі 3 чалавекі з 152. Таксама загінулі 5 членаў экіпажа, 3 мэдыка і яшчэ 3 чалавека. Усяго ў катастрофе загінулі 155 чалавек (спачатку памылкова называліся лічбы звыш 200), выжылі 173 чалавека, уключаючы ўсіх траіх пілотаў (24 з іх атрымалі раненні)[2][5].

Нароўні з катастрофай C-130 у Кхамдыке у 1968 годзе, гэта найбуйнейшая авіякатастрофа на тэрыторыі В’етнама і ў гісторыі ВПС ЗША[1].

Расследаванне[правіць | правіць зыходнік]

Заднія грузавыя створкі C-5 Galaxy.

З-за выбуховага характару адрыву грузавых створак спачатку разглядалася версія аб дыверсіі[3]. Адказ на прычыны маглі даць грузавыя створкі і бартавы самапісец, якія ўпалі ў ваду. Ваенна-марскія сілы ЗША задзейнічалі для пошукаў дэсантны грузавы карабель USS Durham (LKA-114), фрэгат USS Reasoner (FF-1063) і карабель кіравання USS Blue Ridge (LCC-19), якія пасля доўгіх пошукаў змаглі знайсці ў Паўднёва-Кітайскім моры абедзве створкі люка, самапісец і некалькі целаў загінулых, выцягнутых вонкі пры дэкампрэсіі[6].

Як паказала праведзенае даследаванне адноўленых грузавых створак, асобныя клямары, утрымлівальныя іх у закрытым стане, былі ўзятыя небудзь з запасных частак небудзь з іншых самалётаў і не падганяліся як пакладзена. У выніку некаторыя з замкаў не зафіксаваліся ў закрытым стане. Гэта пацвердзіў і экіпаж, які паказаў, што ў Таншаняце ў іх былі складанасці з закрыццём дзвярэй, але з-за спешкі тады гэтаму не надалі значэння. З-за гэтага пры наборы вышыні і з павелічэннем розніцы ціскаў ўнутры і звонку самалёта нагрузка на тыя, што засталіся замкі значна ўзрасла і прывяла да іх разбурэння[6].

Наступствы[правіць | правіць зыходнік]

  • Нягледзячы на катастрофу, аперацыя «Babylift» была працягнутая і завяршылася ў маі 1975 года. Усяго было вывезена 2678 дзяцей[3].
  • Запорны механізм грузавых створак самалётаў C-5 Galaxy быў дапрацаваны і пасля здарэнняў па гэтай прычыне не адбывалася[6]

Узнагарода[правіць | правіць зыходнік]

За выратаванне большасці дзяцей у катастрофе пад Таншанятам Нацыянальны савет па бяспецы на транспарце (NTSB) высунуў прапанову аб узнагароджанні экіпажа борта 68-0218.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Aircraft accident Lockheed C-5A Galaxy 68-0218 Saigon-Tan Son Nhat International Airport (SGN) (англ.) . Aviation Safety Network. Праверана 17 лістапада 2013.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 John L. Frisbee Valor: The Lady Was a Tiger (англ.)  (1 чэрвеня 1986). Архівавана з першакрыніцы 2 снежня 2013. Праверана 17 лістапада 2013.
  3. 3,0 3,1 3,2 Patrick Mondout C5 Crashes In Vietnam During Operation Babylift (англ.) . Праверана 17 лістапада 2013.
  4. 68-0218 USAF United States Air Force Lockheed C-5A Galaxy (L-500) - cn 500-0021 Архіўная копія ад 17 верасня 2016 на Wayback Machine
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 John L. Frisbee Valor: A Galaxy of Heroes (англ.)  (1 жніўня 1991). Архівавана з першакрыніцы 22 лютага 2014. Праверана 17 лістапада 2013.
  6. 6,0 6,1 6,2 Расследование авиакатастроф. Спасение детей (руск.) . Яндекс.Видео. Праверана 17 лістапада 2013.
  7. Colonel Regina C. Aune (англ.) . Gathering of Eagles Foundation. Архівавана з першакрыніцы 16 снежня 2013. Праверана 17 лістапада 2013.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]