Парыжскае мірнае пагадненне

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Парыжскае мірнае пагадненне
Vietnam peace agreement signing.jpg
Дата падпісання 27 студзеня 1973 года
Месца падпісання Flag of France.svg Францыя, Парыж
Набыў моц 28 студзеня 1973 года
Страціў сілу дэ-факта 1975
Бакі Сцяг В'етнама Паўночны В'етнам
FNL Flag.svg ЧРПРПВ
Сцяг Паўднёвага В'етнама Паўднёвы В'етнам
Сцяг ЗША ЗША
Умовы спыненне баявых дзеянняў
Commons-logo.svg Парыжскае мірнае пагадненне на Вікісховішчы

Парыжскае пагадненне аб спыненні вайны і аднаўленні міру ў В’етнаме — дыпламатычнае пагадненне, падпісанае ў Парыжы 27 студзеня 1973 года па выніках чатырохгадовых перамоваў бакоў В’етнамскай вайны. Пагадненне было падпісана міністрамі замежных спраў Дэмакратычнай Рэспублікі В’етнам, Рэспублікі В'етнам, ЗША і Часовага рэвалюцыйнага ўрада Рэспублікі Паўднёвы В’етнам.

Змест[правіць | правіць зыходнік]

Асноўныя палажэнні Парыжскага пагадненні:

  • Баявыя дзеянні ў Паўднёвым В’етнаме спыняюцца ў поўнач 27 студзеня па Грынвічы (8 гадзін раніцы 28 студзеня па сайгонскому часе). Таксама спыняюцца ўсе ваенныя аперацыі ЗША супраць Паўночнага В’етнама[K 1].
  • На працягу 60 дзён з тэрыторыі Паўднёвага В’етнама павінны быць выведзеныя ўсе прысутныя там замежныя войскі, а ваенныя базы ЗША ў краіне падлягаюць ліквідацыі. Адначасова бакі павінны зрабіць абмен ваеннапалоннымі.
  • Урада ЗША і Паўночнага В’етнама абавязаліся паважаць права паўднёвав’етнамскага народа на самавызначэнне, і пагадзіліся, што будучыня Паўднёвага В’етнама будзе праведзена на аснове свабодных і дэмакратычных выбараў пад міжнародным кантролем. Для арганізацыі выбараў павінен быў быць створаны Нацыянальны савет прымірэння і згоды.
  • Пацверджана становішча Жэнеўскіх пагадненняў 1954 г. аб часовым характары дэмаркацыйнай лініі паміж Паўночным і Паўднёвым В’етнаме і нейтралітэце абедзвюх краін. Адзначана, што ўз’яднанне дзвюх частак В’етнама павінна быць выраблена на аснове пагадненняў паміж імі мірнымі сродкамі.
  • Кантроль за выкананнем пагадненняў ўскладаем на Міжнародную камісію па кантролі і назіранні (МККН) у складзе прадстаўнікоў Канады, Венгрыі, Інданэзіі, Польшчы.

Выкананне[правіць | правіць зыходнік]

Парыжскае пагадненне было заклікана спыніць В’етнамскую вайну, якая ішла з канца 1950-х гадоў у выглядзе грамадзянскай вайны паміж дзвюма часткамі В’етнама з наступным умяшаннем ЗША, СССР і шэрагу іншых дзяржаў. Аднак, як і ў выпадку з Жэнеўскімі пагадненнямі 1954 года, варагуючыя бакі шматкроць парушалі падпісаныя дамоўленасці, так як механізм кантролю за іх выкананнем быў недастатковым. Асноўным наступствам пагадненняў стаў выхад з вайны ЗША. 29 сакавіка быў завершаны вывад амерыканскіх войскаў з Рэспублікі В’етнам, а 1 красавіка Паўночны В’етнам завяршыў працэдуру рэпатрыяцыі амерыканскіх ваеннапалонных. Аднак задэклараваны свабодныя і дэмакратычныя выбары ў Рэспубліцы В’етнам так і не былі праведзеныя. Баявыя дзеянні неўзабаве аднавіліся, і пасля набылі такі ж шырокамаштабны характар, як і раней. Паўночны В’етнам не вывеў свае войскі з поўдня, наадварот, працягваў нарошчваць іх[K 2]. Перамовы паміж бакамі зайшлі ў тупік. У сакавіку 1975 года паўночнав’етнамская армія ўварвалася ў Рэспубліку В’етнам і на працягу двух месяцаў ўстанавіла кантроль над ёй, што супярэчыла пункту Парыжскага пагаднення аб мірным характары ўз’яднання.

Кіраўнікі дэлегацый ЗША і Паўночнага В’етнама на перамовах Генры Кісінджэр і Ле Дык Тхо былі ўдастоены Нобелеўскай прэміі міру за сваю ролю ў дасягненні Парыжскіх пагадненняў. Ле Дык Тхо адмовіўся яе прыняць, матывуючы гэта тым, што сапраўдны мір у В’етнаме так і не наступіў.

На думку значнай часткі амерыканскай грамадскасці і афіцыйных асоб, на старонцы праблема пакінутых у В’етнаме амерыканскіх ваеннапалонных.

У масавай культуры[правіць | правіць зыходнік]

Каментарыі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Фактычна яны былі спыненыя 15 студзеня.
  2. Магчыма, паўночнав’етнамцы зыходзілі з таго, што іх войскі не былі замежнымі, хоць Паўночны В’етнам наогул адмаўляў факт іх удзелу ў баявых дзеяннях на Поўдні.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]