Андрэ Жыд

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Андрэ Поль Гіём Жыд
Gide 1893.jpg
Андрэ Жыд у 1893
Дата нараджэння:

22 лістапада 1869(1869-11-22)
Месца нараджэння:

Парыж, Францыя
Дата смерці:

19 лютага 1951(1951-02-19) (81 год)
Месца смерці:

Парыж, Францыя
Род дзейнасці:

навэліст, эсэіст
Прэміі:

Nobel prize medal.svg Нобелеўская прэмія па літаратуры (1947)
Подпіс:

Подпіс
Творы на сайце Lib.ru

Андрэ́ Поль Гіём Жыд (фр.: André Pol Gijom Gide 22 лістапада 1869, Парыж — 19 лютага 1951, Парыж) — выбітны французскі раманіст, эсэіст, прадстаўнік мадэрнізму, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1947). Быў таксама заснавальнікам літаратурнага часопіса Nouvelle Revue Française і адным з заснавальнікаў знакамітага парыжскага выдавецтва Éditions Gallimard.

Змест

Біяграфія і ранняя творчасць [правіць]

Прыцягнуў увагу крытыкі складаннем у рытмічнай прозе «Зямныя стравы» (фр.: Nourritures terrestres, 1897), у якім прапаведавалася рамантычная ідэя «качэўніцтва»[1]. Па мастацкай мове Жыд блізкі сімвалістам. Жыд быў доўгі час «адшчапенцам» у сучаснай яму французскай культуры: ён быў адным з вельмі нешматлікіх перакананых прапаведнікаў пратэстанцызма ў Францыі і разам з тым адным з першых буйных французскіх пісьменнікаў, у творчасці якіх значную ролю гуляў матыў гомасексуальнасці, што выклікала грамадскі скандал у 1924. Творчасць Жыда аказала вялікі ўплыў на французскіх экзістанцыялістаў, першым чынам Альбера Камю і Жана-Поля Сартра.

Фелікс Валатон. Партрэт Андрэ Жыда ў Кнізе масак Рэмі дэ Гурмона, 1898

У канцы 1920-х, пасля неаднаразовых паездак у Афрыку, пісьменнік выступіў з асуджэннем каланіялізму.

Андрэ Жыд і СССР [правіць]

У сярэдзіне 1930-х гадоў, у становішчы паглынальнага Еўропу фашызма, А. Жыд захапіўся сацыялістычнай ідэяй, неаднаразова выступаў у падтрымку СССР і наведваў Саюз. Падчас апошняга прыезду (неўзабаве пасля смерці Максіма Горкага ў 1936 годзе) Жыд расчараваўся ў савецкім ладзе. У канцы 1936 выйшла яго яркая кніга «Вяртанне з СССР» (фр.: Retour de l’URSS), дзе крытыкуецца адсутнасць волі думкі ў СССР, цвёрды кантроль за літаратурай і грамадскім жыццём, некаторыя палахлівыя рысы новага савецкага чалавека; нараўне з гэтым у ёй нямала цёплых слоў па адрасе простых савецкіх людзей, захапленні самаадданасцю будоўляў і іншае. Утрыманне кнігі Жыд дбайна хаваў аж да вынахаду ў свет, і яна выклікала эфект бомбы (найблізкім прэцэдэнтам было расчараванне левага румынскага пісьменніка Панаіта Істраці, які выступіў з крытыкай савецкай бюракратыі ў 1929). Імя пісьменніка (пасля афіцыйнага разбору кнігі ў «Праўдзе») патрапіла ў СССР пад забарону, асудзіла кнігу і частка левай інтэлігенцыі на Захадзе, якая безумоўна падтрымлівала Сталіна (у тым ліку, Рамэн Ралан і Ліён Фейхтвангер).

Пасля акупацыі Францыі нацыстамі Жыд пераехаў у Туніс (1942).

Найбольш значныя творы [правіць]

  • Імараліст, 1902
  • Сутарэнні Ватыкана, 1914
  • Пастаральная сімфонія, 1919
  • Фальшываманетчыкі, 1925
  • Тэзэй, 1946

Жыд славуты таксама сваім «Дыярыўшам», які ён складаў ад 1889 г.

Прызнанне [правіць]

У 1947 Шведская акадэмія прысудзіла Жыду Нобелеўскую прэмію па літаратуры «за глыбокія і мастацка значныя творы, у якіх чалавечыя праблемы прадстаўленыя з бясстрашным каханнем да ісціны і глыбокай псіхалагічнай праніклівасцю».

Крыніцы [правіць]

Зноскі

  1. ↑ Эпіграф з гэтай кнігі ўзяў да свайго першага зборніка «Шлях канквістадораў» (1905) Мікалай Гумілёў; у то час Жыд быў практычна невядомы ў Расіі

Спасылкі [правіць]

Нобелеўская прэмія па літаратуры

Сюлі-Прудом (1901) • Тэадор Момзен (1902) • Б'ёрнсцернэ Б'ёрнсан (1903) • Фрэдэрык Містраль / Хасэ Эчэгерай-і-Эйсагірэ (1904) • Генрык Сянкевіч (1905) • Джазуэ Кардучы (1906) • Джозеф Рэдзьярд Кіплінг (1907) • Рудольф Крыстаф Эйкен (1908) • Сельма Лагерлёф (1909) • Паўль Хейзэ (1910) • Морыс Метэрлінк (1911) • Герхарт Гаўптман (1912) • Рабіндранат Тагор (1913) • Рамэн Ралан (1915) • Карл Густаў Вернер фон Хейдэнстам (1916) • Карл Адольф Г'елеруп / Генрык Пантопідан (1917) • Карл Шпітэлер (1919) • Кнут Гамсун (1920) • Анатоль Франс (1921) • Хасінта Бенавентэ-і-Марцінес (1922) • Уільям Батлер Ейтс (1923) • Уладзіслаў Рэймант (1924) • Джордж Бернард Шоу (1925) • Грацыя Дэледа (1926) • Анры Бергсон (1927) • Сігрыд Унсет (1928) • Томас Ман (1929) • Сінклер Льюіс (1930) • Эрык Аксель Карлфельт (1931) • Джон Галсуорсі (1932) • Іван Бунін (1933) • Луіджы Пірандэла (1934) • Юджын Гладстан О'Ніл (1936) • Ражэ Мартэн дзю Гар (1937) • Перл Бак (1938) • Франс Эміль Сіланпяя (1939) • Іаганес Вільгельм Енсен (1944) • Габрыела Містраль (1945) • Герман Гесэ (1946) • Андрэ Жыд (1947) • Томас Стэрнз Эліят (1948) • Уільям Фолкнер (1949) • Бертран Артур Уільям Расэл (1950) • Пер Лагерквіст (1951) • Франсуа Марыяк (1952) • Уінстан Чэрчыль (1953) • Эрнэст Хемінгуэй (1954) • Хальдаўр Кільян Лакснес (1955) • Хуан Рамон Хіменес (1956) • Альбер Камю (1957) • Барыс Пастарнак (1958) • Сальваторэ Квазімада (1959) • Сен-Жон Перс (1960) • Іва Андрыч (1961) • Джон Стэйнбек (1962) • Гіоргас Сеферыс (1963) • Жан-Поль Сартр (1964) • Міхаіл Шолахаў (1965) • Шмуэль Іосеф Агнон / Нэлі Закс (1966) • Мігель Анхель Астурыяс (1967) • Кавабата Ясунары (1968) • Семюэл Бекет (1969) • Аляксандр Салжаніцын (1970) • Пабла Неруда (1971) • Генрых Тэадор Бёль (1972) • Патрык Уайт (1973) • Эйвінд Юнсан / Хары Эдмунд Марцінсан (1974) • Эўджэніа Мантале (1975) Сол Белоў (1976) • Вісентэ Алейксандрэ (1977) • Ісаак Башэвіс Зінгер (1978) • Адысеяс Элітыс (1979) • Чэслаў Мілаш (1980) • Эліяс Канеці (1981) • Габрыэль Гарсія Маркес (1982) • Уільям Голдынг (1983) • Яраслаў Сейферт (1984) • Клод Сімон (1985) • Воле Шайінка (1986) • Іосіф Бродскі (1987) • Нагіб Махфуз (1988) • Каміла Хасэ Села (1989) • Актавіо Пас (1990) • Надзін Гордымер (1991) • Дэрэк Уолкат (1992) • Тоні Морысан (1993) • Кэндзабура Оэ (1994) • Шэймас Хіні (1995) • Віслава Шымборска (1996) • Дарыа Фо (1997) • Жазэ Сарамага (1998) • Гюнтэр Грас (1999) • Гаа Сінцянь (2000) • Відзьядхар Сураджпрасад Найпал (2001) • Імрэ Кертэс (2002) • Джон Максвел Кутзее (2003) • Эльфрыдэ Елінэк (2004) • Гаральд Пінтэр (2005) • Архан Памук (2006) • Дорыс Лесінг (2007) • Жан-Мары ле Клезіё (2008) • Герта Мюлер (2009) • Марыа Варгас Льёса (2010) • Тумас Транстромер (2011) • Мо Янь (2012)

 
Узята з "http://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Андрэ_Жыд&oldid=1536870"