Андрэ Жыд

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Андрэ Поль Гіём Жыд
Gide 1893.jpg
Андрэ Жыд у 1893
Дата нараджэння:

22 лістапада 1869(1869-11-22)

Месца нараджэння:

Парыж, Францыя

Дата смерці:

19 лютага 1951(1951-02-19) (81 год)

Месца смерці:

Парыж, Францыя

Род дзейнасці:

навэліст, эсэіст

Прэміі:

Nobel prize medal.svg Нобелеўская прэмія па літаратуры (1947)

Подпіс:

Подпіс

Творы на сайце Lib.ru

Андрэ́ Поль Гіём Жыд (фр.: André Pol Gijom Gide 22 лістапада 1869, Парыж — 19 лютага 1951, Парыж) — выбітны французскі раманіст, эсэіст, прадстаўнік мадэрнізму, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1947). Быў таксама заснавальнікам літаратурнага часопіса Nouvelle Revue Française і адным з заснавальнікаў знакамітага парыжскага выдавецтва Éditions Gallimard.

Біяграфія і ранняя творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Прыцягнуў увагу крытыкі складаннем у рытмічнай прозе «Зямныя стравы» (фр.: Nourritures terrestres, 1897), у якім прапаведавалася рамантычная ідэя «качэўніцтва»[1]. Па мастацкай мове Жыд блізкі сімвалістам. Жыд быў доўгі час «адшчапенцам» у сучаснай яму французскай культуры: ён быў адным з вельмі нешматлікіх перакананых прапаведнікаў пратэстанцызма ў Францыі і разам з тым адным з першых буйных французскіх пісьменнікаў, у творчасці якіх значную ролю гуляў матыў гомасексуальнасці, што выклікала грамадскі скандал у 1924. Творчасць Жыда аказала вялікі ўплыў на французскіх экзістанцыялістаў, першым чынам Альбера Камю і Жана-Поля Сартра.

Фелікс Валатон. Партрэт Андрэ Жыда ў Кнізе масак Рэмі дэ Гурмона, 1898

У канцы 1920-х, пасля неаднаразовых паездак у Афрыку, пісьменнік выступіў з асуджэннем каланіялізму.

Андрэ Жыд і СССР[правіць | правіць зыходнік]

У сярэдзіне 1930-х гадоў, у становішчы паглынальнага Еўропу фашызма, А. Жыд захапіўся сацыялістычнай ідэяй, неаднаразова выступаў у падтрымку СССР і наведваў Саюз. Падчас апошняга прыезду (неўзабаве пасля смерці Максіма Горкага ў 1936 годзе) Жыд расчараваўся ў савецкім ладзе. У канцы 1936 выйшла яго яркая кніга «Вяртанне з СССР» (фр.: Retour de l’URSS), дзе крытыкуецца адсутнасць волі думкі ў СССР, цвёрды кантроль за літаратурай і грамадскім жыццём, некаторыя палахлівыя рысы новага савецкага чалавека; нараўне з гэтым у ёй нямала цёплых слоў па адрасе простых савецкіх людзей, захапленні самаадданасцю будоўляў і іншае. Утрыманне кнігі Жыд дбайна хаваў аж да вынахаду ў свет, і яна выклікала эфект бомбы (найблізкім прэцэдэнтам было расчараванне левага румынскага пісьменніка Панаіта Істраці, які выступіў з крытыкай савецкай бюракратыі ў 1929). Імя пісьменніка (пасля афіцыйнага разбору кнігі ў «Праўдзе») патрапіла ў СССР пад забарону, асудзіла кнігу і частка левай інтэлігенцыі на Захадзе, якая безумоўна падтрымлівала Сталіна (у тым ліку, Рамэн Ралан і Ліён Фейхтвангер).

Пасля акупацыі Францыі нацыстамі Жыд пераехаў у Туніс (1942).

Найбольш значныя творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Імараліст, 1902
  • Сутарэнні Ватыкана, 1914
  • Пастаральная сімфонія, 1919
  • Фальшываманетчыкі, 1925
  • Тэзэй, 1946

Жыд славуты таксама сваім «Дыярыўшам», які ён складаў ад 1889 г.

Прызнанне[правіць | правіць зыходнік]

У 1947 Шведская акадэмія прысудзіла Жыду Нобелеўскую прэмію па літаратуры «за глыбокія і мастацка значныя творы, у якіх чалавечыя праблемы прадстаўленыя з бясстрашным каханнем да ісціны і глыбокай псіхалагічнай праніклівасцю».

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Эпіграф з гэтай кнігі ўзяў да свайго першага зборніка «Шлях канквістадораў» (1905) Мікалай Гумілёў; у то час Жыд быў практычна невядомы ў Расіі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]