Уінстан Чэрчыль

Запыт «Чэрчыль» перанакіроўваецца сюды; гл. таксама іншыя значэнні.

Уінстан Чэрчыль Winston Churchill
61-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
10 мая 1940 — 26 ліпеня 1945
Манарх:	Георг VI
Папярэднік:	Невіл Чэмберлен
Пераемнік:	Клемент Этлі
63-ці прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
26 кастрычніка 1951 — 7 красавіка 1955
Манарх:	Георг VI Елізавета II
Папярэднік:	Клемент Этлі
Пераемнік:	Энтані Ідэн
Міністр абароны Вялікабрытаніі
23 мая 1940 — 26 ліпеня 1945
Папярэднік:	пасада заснавана
Пераемнік:	Клемент Этлі
Партыя:	Кансерватыўная партыя Вялікабрытаніі
Веравызнанне:	Пратэстанцызм, англіканская царква
Нараджэнне:	30 лістапада 1874(1874-11-30) Бленхеймскі палац, Вудстак, Оксфардшыр
Смерць:	24 студзеня 1965(1965-01-24) (90 гадоў) Лондан
Пахаваны:	Могілкі царквы Святога Марціна, Блейдан, графства Оксфардшыр
Жонка:	Клеменціна Хазье
Дзеці:	сын: Рэндальф дочкі: Дыяна, Сара, Марыгольд і Мэры
Аўтограф:
Узнагароды:	Нобелеўская прэмія па літаратуры (1953) Шаблон:Зорка 1914-1915 Шаблон:Брытанскі ваенны медаль Шаблон:Медаль Перамогі, Вялікабрытанія Шаблон:Зорка 1939-1945 Шаблон:Афрыканская зорка Шаблон:Італьянская зорка Шаблон:Французская і Германская зорка Шаблон:Ваенны медаль 1939-1945 Шаблон:Каранацыйны медаль Георга V Шаблон:Кавалер ордэна Вызвалення, Францыя Шаблон:Медаль За выбітныя заслугі Шаблон:Бельгійскі Ваенны крыж 1940 Шаблон:Ваенны Крыж, Люксембург Шаблон:Вялікі крыж ордэна Ваенных заслуг, Чырвоны дывізіён

Уінстан ЧЭРЧЫЛЬ (англ.: Sir Winston Leonard Spenser-Churchill) — 62-і (з 10 мая 1940 да 27 ліпеня 1945) і 64-ы (з 26 кастрычніка 1951 да 7 красавіка 1955) прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Кансерватыўнай партыі (да 1908 і з 1925) і Ліберальнай партыі (з 1908 да 1925).

Біяграфія

Уінстан нарадзіўся ў вядомай сям'і Мальбара, яго бацька Рэндальф Чэрчыль быў вядомым палітыкам-кансерватарам. Уінстан атрымаў добрую агульную і вайсковую адукацыю, хаця ў яго заўсёды былі незадавальняючыя паводзіны. Удзельнічаў у вайсковых кампаніях у Афганістане, Судане і Паўднёвай Афрыцы ў якасці афіцэра, аднак адначасова ён быў вайсковым журналістам.

Пачатак палітычнай кар'еры

Хутка пасля вяртання ў Вялікабрытанію Чэрчыль быў абраны ў ніжэйшую палату парламенту ад кансерватыўнай партыі. Аднак у 1904 ён перайшоў у іншую буйную на той час партыю, ліберальную. У ліберальным урадзе ён ужо ў 1908 атрымаў пасаду міністра гандлю і прамысловасці, а ў 1910 ён стаў міністрам унутраных спраў. На чале міністэрства Чэрчыль рашуча расправіўся з усімі шматлікімі маніфестацыямі і ў 1911 стаў міністрам марскіх спраў (афіцыйна — Першы Лорд Адміралцейства). Ён пачаў рэфармаванне брытанскага флоту, аднак пасля няўдалай Дарданэльскай аперацыі падчас Першай сусветнай вайны Чэрчыль быў зняты са сваёй пасады.

Пасля 1917 Чэрчыль, які заўсёды варожа ставіўся да бальшавізму, быў адным з галоўных ініцыятараў інтэрвенцыі Антанты ў Расію. У 1925 ён перайшоў у кансерватыўную партыю, аднак у 20-я і 30-я гады ён не быў буйной палітычнай фігурай. Толькі ў канцы 30-х, пасля таго, як ён крытыкаваў палітыку «супакаення» Чэмберлена ў адносінах да Гітлера (магчыма, ён рабіў гэта з палітычных прычынаў) і пасля пачатку Другой сусветнай вайны Чэрчыль зноў уваходзіць у склад вядучых палітыкаў Вялікабрытаніі як новы марскі міністар.

Першы прэм'ерскі тэрмін

10 мая 1940, калі было відавочна, што Чэмберлен цалкам скампраметаваў сабе як кіраўнік, Чэрчыль быў абраны прэм'ер-міністрам кааліцыйнага ўраду. Ён рашуча выказваўся за вайну да перамогі над Германіяй. Вядома яго фраза з прамовы да англійскай нацыі, што яму «няма чаго прапанаваць, акрамя крыві, поту і слёз». Чэрчыль актыўна наведваў месцы, разбураныя нямецкай авіяцыяй і ракетамі, шмат разоў выступаў па радыё. Яго дзейнасць дапамагла кансалідацыі брытанскай нацыі і падтрымцы іх настрою ў гады вайны.

22 чэрвеня 1941 вядомы сваімі антыкамуністычнымі поглядамі Чэрчыль заявіў аб падтрымцы СССР, дадаўшы, аднак, што "калі б Гітлер уварваўся ў пекла, я б прадставіў станоўчую справаздачу аб д'ябле". Чэрчыль удзельнічаў у працы антыгітлераўскай кааліцыі.

У 1945 перад парламенцкімі выбарамі ён спадзяваўся на свой вайсковы аўтарытэт і амаль не вёў выбарчую кампанію. Аднак брытанцы аддалі свае галасы лейбарыстам на чале з Клементам Этлі, якія прапаноўвалі крокі па стабілізацыі эканамічнага становішча пасля вайны, а таксама абяцалі ўсеагульную занятасць і рэформу нацыянальнай сістэмы аховы здароўя.

5 сакавіка 1946 Чэрчыль вымавіў вядомую Фултанскую прамову, ад якой часам пачынаюць адлічваць час халоднай вайны. У гэты ж час Чэрчыль пачынае актыўна займацца літаратурнай дзейнасцю. У прыватнасці, ён піша вялікую працу "Другая сусветная вайна".

Другі прэм'ерскі тэрмін

У 1951 кансерватары перамаглі на парламенцкіх выбарах, і 26 кастрычніка 1951 прэм'ер-міністрам стаў ужо 77-гадовы і атрымаўшы інсульт Чэрчыль. Нягледзячы на свой дрэнны стан, Чэрчыль заставаўся прэм'ерам да 7 красавіка 1955, калі перадаў сваю пасаду Энтані Ідэну.

У 1953 яму была прысуджана Нобелеўская прэмія па літаратуры, хаця на прэмію таксама прэтэндаваў Эрнест Хемінгуэй. У апошні раз Чэрчыль прысутнічаў на паседжанні парламента 27 ліпеня 1964.

Уінстан Чэрчыль памёр 24 студзеня 1965.

Гл. таксама

• Эсмінец Уінстан Чэрчыль