Джэймс Эрл Картэр

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Джэймс Эрл Картэр-малодшы
James Earl Carter, Jr.
JimmyCarterPortrait2.jpg
сцяг
39-ы прэзідэнт ЗША
сцяг
20 студзеня 1977 — 20 студзеня 1981
Віцэ-прэзідэнт: Уолтэр Мандэйл
Папярэднік: Джэральд Форд
Пераемнік: Рональд Рэйган
сцяг
76-ы губернатар Джорджыі
сцяг
12 студзеня 1971 — 14 студзеня 1975
Папярэднік: Лестэр Мэдакс
Пераемнік: Джордж Басбі
 
Партыя: Дэмакратычная партыя ЗША
Адукацыя: 1) Тэхналагічны інстытут штата Джорджыя
2) Ваенна-марская акадэмія ў Анапалісе
Веравызнанне: Пратэстант-баптыст
Нараджэнне: 1 кастрычніка 1924({{padleft:1924|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:1|2|0}}) (90 гадоў)
Плэйнз, Джорджыя, ЗША
Бацька: Джэймс Эрл Картэр
Маці: Q6548136?
Жонка: Разалін Картэр
Дзеці: Q6111597? і Q4216197?
 
Аўтограф: JimmyCarterSignature commons.png
 
Узнагароды:

Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія міру

Прэзідэнцкі медаль Свабоды

Джэймс Эрл Картэр, Джымі КАРТЭР (англ.: Jimmy Carter, поўнае імя Джэймс Эрл Картэр-малодшы, англ.: James Earl Carter Jr.; (1 кастрычніка 1924) — 39-ы прэзідэнт ЗША. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру за 2002 год.

Знешняя палітыка[правіць | правіць зыходнік]

У 1978 на саміце ў Кемп-Дэвідзе пад старшынствам Картэра прэзідэнт Егіпта Анвар Садат і прэм'ер-міністр Ізраіля Менахем Бегін дамовіліся аб міры, узаемным прызнанні і перадачы Егіпту Сінайскага паўвострава; гэта завяршыла серыю з чатырох егіпецкай-ізраільскіх войнаў.

Картэр працягнуў перамовы аб абмежаванні стратэгічных узбраенняў з СССР і ў 1979 годзе падпісаў з Л. І. Брэжневым дагавор АСВ-2. Аднак ужо ў тым жа годзе палітыка разрадкі ў адносінах з СССР сышла на няма пасля ўводу савецкіх войскаў у Афганістан. Савецка-амерыканскія адносіны рэзка пагоршыліся, дамова АСВ-2 не была ратыфікавана Кангрэсам, ЗША байкатавалі Летнія Алімпійскія гульні 1980 у Маскве. Картэр прыняў у Белым доме савецкага дысідэнта Уладзіміра Букоўскага.

У кіраванне Картэра адбылася Ісламская рэвалюцыя ў Іране; аятала Хамейні аб'явіў ЗША "Вялікім сатаной" (або "Вялікім Д'яблам"), і ў 1979 былі ўзятыя ў закладнікі супрацоўнікі амерыканскай пасольства ў Тэгеране. Перамовы апынуліся няўдалымі. 24 красавіка 1980 г. ЗША паспрабавалі правесці ваенную аперацыю па вызваленні закладнікаў, аднак яна скончылася поўным правалам.

23 студзеня 1980 г. Джымі Картэр выступіў са штогадовым пасланнем "Аб становішчы краіны", у якім абвясціў новую знешнепалітычную дактрыну. Рэгіён Персідскага заліва быў абвешчаны зонай інтарэсаў ЗША, дзеля абароны якіх Злучаныя Штаты гатовыя пайсці на прымяненне ўзброенай сілы. У адпаведнасці з "дактрынай Картэра", спробы любой дзяржавы ўсталяваць свой кантроль над рэгіёнам Персідскага заліва былі загадзя абвешчаныя амерыканскім кіраўніцтвам замахам на важныя інтарэсы ЗША.

Унутраная палітыка[правіць | правіць зыходнік]

Пазіцыі Картэра былі пераважна ліберальна-дэмакратычнымі. Ён сцвярджаў, што можна скараціць беспрацоўе да 4,5% і паменшыць інфляцыю да штогадовага ўзроўня ў 4%. Паабяцаў грунтоўна перагледзець федэральную падатковую сістэму, якую назваў "ганьбай роду чалавечага". Заявіў, што паспрабуе ўвесці адзіную федэральную сістэму сацыяльнага забеспячэння і знізіць кошт лячэння ў медыцынскіх стацыянарах. Картэр паабяцаў таксама поўную рэарганізацыю федэральнага чыноўніцкага апарату і стварэнне "адкрытага ўрада". З самага пачатку прэзідэнт наносіў візіты ў невялікія правінцыйныя гарады, дзе праводзіў сустрэчы з мясцовай грамадскасцю. Адказваў на пытанні суграмадзян у радыёпраграме "Спытай прэзідэнта Картэра". Абвясціў амністыю асобам, якія ўхіліліся ад прызыву на вайну ў В'етнаме, увёў двух жанчын у склад кабінета (больш, чым хто-небудзь да яго), знайшоў адказныя палітычныя пасты для прадстаўнікоў нацыянальных меншасцяў.

Прэзідэнцтва Картэра прыйшлося на "ўзлёт цэнаў на нафту". На гэтым фоне беспрацоўе і інфляцыя былі высокія як ніколі, да 1979 года ЗША апынуліся на мяжы эканамічнай катастрофы.

Праваабарончая і дабрачынная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

З 1981 года, калі скончыўся яго прэзідэнцкі тэрмін, дэмакрат Джымі Картэр заняўся праваабарончай і дабрачыннай дзейнасцю пад эгідай уласнай арганізацыі Carter Center, якую ён заснаваў неўзабаве пасля сыходу з Белага дома.

У 2002 годзе ён быў ганараваны Нобелеўскай прэміяй за свае намаганні ў справе пошуку мірных рашэнняў міжнародных канфліктаў, праваабарончую працу, прасоўванне дэмакратычных ініцыятыў і садзейнічанне ва ўкараненні эканамічных і сацыяльных праграм.

У лютым 2015 у інтэрв'ю Бі-бі-сі Картэр распавёў пра сваю працу па барацьбе з дракункулезам (чарвяк-паразіт) у Паўднёвым Судане і Малі, і онхацэркозам (рачная слепата) у Афрыцы і Лацінскай Амерыцы[1].

Зноскі