Лех Валенса

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Лех Валенса
польск.: Lech Wałęsa
Лех Валенса
POL COA Wałęsa.png
Асабісты герб Леха Валенсы, як кавалера ордэна Серафімаў[1]
сцяг
2-і Прэзідэнт Польшчы
23 снежня 1990 — 23 снежня 1995
Папярэднік: Войцех Ярузельскі
Пераемнік: Аляксандр Квасьнеўскі
 
Партыя: Салідарнасць
Дзейнасць: палітык, Электраманцёр[d], прафсаюзны дзеяч[d] і эканаміст[d]
Веравызнанне: каталік
Нараджэнне: 29 верасня 1943(1943-09-29) (73 гады)
в. Папова,
Данцыг — Заходняя Прусія,
Германія цяпер Куяўска-Паморскае ваяводства Польшча
Жонка: Danuta Wałęsa[d]
Дзеці: Яраслаў Валенса[d]
 
Аўтограф: Lech Walesa Signature.svg
 
Узнагароды:

Нобелеўская прэмія Нобелеўская прэмія міру

Ордэн Белага арла
Ордэн Адраджэння Польшчы 1-й ступені
Рыцар Вялікага крыжа найшаноўнага ордэна Лазні
Кавалер Вялікага Крыжа ордэна Ганаровага легіёна
Вялікі крыж ордэна За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Лепольда I
Кавалер ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 класа
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святога Олафа
Кавалер Вялікага Крыжа ордэна Белага льва
Кавалер ордэна Слана Вялікі крыж ордэна Белай ружы
Кавалер Вялікага Крыжа адмысловай ступені ордэна За заслугі перад ФРГ
Ордэн Франсіска Міранды 1 класа (Венесуэла)
Вялікі крыж ордэна Заслуг
Кавалер Вялікага ланцуга ордэна Інфанта дона Энрыке
Кавалер ордэна Серафімаў
Вялікі крыж чылійскага ордэна Заслуг
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Паўднёвага Крыжа
Вялікі крыж ордэна Пія IX
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Нідэрландскага льва
Кавалер Вялікага крыжа ордэна святога Сант'яга і мяча
Кавалер Вялікага крыжа партугальскага ордэна Свабоды
Ордэн Князя Яраслава Мудрага ІІ ступені
Кавалер Вялікага крыжа ордэна Вітаўтаса Вялікага
Прэзідэнцкі медаль Свабоды

Лех Вале́нса (польск.: Lech Wałęsa, 29 верасня 1943) — былы польскі дзяржаўны дзеяч і прафсаюзны актывіст. Адзін з заснавальнікаў і лідараў «Салідарнасці», першага незалежнага прафсаюза на тэрыторыі Савецкага блока. Уладальнік Нобелеўскай прэміі міру 1983 года і першы абраны прэзідэнт Трэцяй Польскай рэспублікі з 1990 да 1995 года.

Валенса быў электрыкам па прафесіі і неўзабаве пасля пачатку працы на суднабудаўнічым заводзе імя Леніна (цяпер Гданьская судаверф) стаў прафсаюзным актывістам, за што падвяргаўся пераследу з боку камуністычных уладаў, змяшчаўся пад нагляд, быў звольнены ў 1976 годзе і некалькі разоў быў арыштаваны. У жніўні 1980 года адыграў важную ролю ў палітычных перамовах, якія прывялі да новага Гданьскага пагаднення паміж страйкоўцамі і ўрадам. Стаў адным з заснавальнікаў прафсаюзнага руху «Салідарнасць». Пасля таго, як у Польшчы было ўведзена ваеннае становішча, а «Салідарнасць» была абвешчана па-за законам зноў быў арыштаваны. Пасля вызвалення працягваў сваю актыўнасць і займаў бачнае месца ў падрыхтоўцы пагаднення Польскага круглага стала 1989 года, якое прывяло да паўсвабодных парламенцкіх выбараў у чэрвені 1989 года і ўрада з удзелам «Салідарнасці».

На ўсеагульных выбарах 1990 года паспяхова балатаваўся на адноўленую пасаду прэзідэнта Польшчы. Кіраваў пераходам Польшчы ад камунізму да пост-камуністычнай дзяржавы, але яго папулярнасць аслабла і яго роля ў польскай палітыцы паменшылася пасля таго, як ён прайграў некалькі адсоткаў на прэзідэнцкіх выбарах 1995 года Аляксандру Квасьнеўскаму. У 2016 годзе працягвае чытаць лекцыі па гісторыі і палітыцы ў Польшчы і за мяжой.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Працаваў электрыкам у Гданьску. У 1980 стварыў непадкантрольны дзяржаве прафсоюз «Салідарнасць». У канцы 1981 рэжым генерала Ярузельскага абвясціў «Салідарнасць» па-за законам, і Валенса быў зняволены ў турму амаль на год. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (1983) за дзейнасць у падтрымку правоў працоўных. Валенса адыграў галоўную ролю ў перамовах з урадам у 1988 і 1989 г., вынікам якіх стала легалізаванне «Салідарнасці» і іншых прафзвязаў.

У 1990 Лех Валенса быў абраны прэзідэнтам Польшчы. Перад ім стаялі цяжкія праблемы палітычнай нестабільнасці і пераходу Польшчы да вольнай рыначнай эканомікі. У 1995 Лех Валенса прайграў наступныя прэзідэнцкія выбары. Удзельнічае ў міжнародным палітычным жыцці.

Зноскі

  1. Аўтар герба А. Хеймоўскі


Папярэднік:
Войцех Ярузельскі
Прэзідэнт Польшчы
23 снежня 199023 снежня 1995
Пераемнік:
Аляксандр Квасьнеўскі