Кайшадорыс
Горад
| ||||||||||||||||||||||||||
Кайшадорыс (літ.: Kaišiadorys, гістарычныя варыянты "Кайшадары", "Кашайдарава", "Кашадары") — горад у Цэнтральнай Літве, у Каўнаскім павеце, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кайшадорыскага раёна. Горад знаходзіцца паміж Вільнюсам і Каўнасам. Праз Кайшадорыс цячэ Нёман і Вілія. Колькасць насельніцтва горада налічвае каля 10 тыс. чалавек. Кайшадорыс адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштота.
Недалёка ад горада знаходзіцца Літоўскі інстытут ветэрынарыі.
Назва
[правіць | правіць зыходнік]Першая згадка — у 1590 г., у форме "Кошейдарова". Рэдкая ў Літве назва татарска-арабскага паходжання.
У 1565 і 1567 г. у спісе Троцкай харугвы войска ВКЛ згадваецца татарын "Хайшадар Мамулевіч", ад якога пайшоў род Хайшадаравічаў. У тым жа спісе 1567 г. згадваецца і "Ісуп Хашайдаравіч". Праз стагоддзе Хайшадараў унук Яхія, сын Мустафы, згадваецца ў 1670 г. як уласнік маёнтка Вердасава, побач з Кайшадорысам. Пазней, як мяркуецца, Хашайдаравічы эмігравалі ў Турцыю.
У пісьмовых крыніцах фіксавалася Кошейдарова (1590), Кошедары (1895), Kaszedary (1795), Kayszedary (1826). У літоўскім людзе панавала назоўная форма Kaišiadorys (запісы 1935, 1936 г.). З увагі на імя "Хайшадар" першаснай мяркуецца форма з "Кайш-" (у літоўскім маўленні Х- > К-). Форма "Кашадары" з'яўляецца вынікам манафтангізацыі (знікнення дыфтонгу -аі-)[3].
Ёсць і літоўская народная этымалогія, ад kаšė "кош" (славізм) і daryti "рабіць, варыць" (той, хто робіць кашы)[4].
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1590 годзе. У першай палове ХІХ стагоддзя маёнтак Кашадары належаў сям’і Ромераў. У 1860-х гадах маёнтак перайшоў да ўрача Ромераў — Яцакевіча. У 1866 годзе тут жыло 29 жыхароў. Развіццё паселішча атрымала пасля пабудовы чыгуначнай станцыі на лініі Вільня — Коўна. Потым тут прайшла лінія на Шаўлі. Пад час Першай Сусветнай вайны ў 1915 годзе горад быў заняты нямецкімі войскамі. Пасля 1918 года горад апынуўся ў Польшчы. У верасні 1939 года ў горад увайшлі савецкія войскі. Да ўваходжання Літвы ў склад СССР горад належаў БССР. З 1941 да 1944 года Кайшадорыс быў акупаваны нямецкімі войскамі.[5]
Галерэя
[правіць | правіць зыходнік]-
Капліца
-
Касцёл
Заўвагі
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Visuotinė lietuvių enciklopedija
- ↑ Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023. Праверана 12 лютага 2023.
- ↑ Laimutis Bilkus. Dėl miesto vardo Kaišiadorys kilmės. Acta Linguistica Lithuanica, T. XLVII. Vilnius, 2002. С. 1-7.
- ↑ A. Vanagas. Lietuvos miestų vardai. Vilnius, 2004. С. 78-80.
- ↑ *The murder of the Jews of Kaišiadorys Архівавана 13 чэрвеня 2018. - Яд Вашэм. (англ.)
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кайшадорыс