Аляксандр II, імператар расійскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Аляксандр II Мікалаевіч
Alexandre 2 photo.jpg
сцяг
12-ы імператар Усерасійскі
18 лютага (3 сакавіка) 1855 — 1 (13) сакавіка 1881
Каранацыя: 26 жніўня (7 верасня) 1856
Папярэднік: Мікалай I
Пераемнік: Аляксандр III
 
Веравызнанне: Праваслаўе
Нараджэнне: 17 (29) красавіка 1818({{padleft:1818|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})
Масква, Крэмль,
Расійская імперыя
Смерць: 1 (13) сакавіка 1881({{padleft:1881|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (62 гадоў)
Санкт-Пецярбург, Зімовы палац, Расійская імперыя
Пахаваны: Петрапаўлаўскі сабор
Род: Раманавы
Бацька: Мікалай I
Маці: Шарлота Пруская (Аляксандра Фёдараўна)
Жонка: 1) Марыя Аляксандраўна
2) Кацярына Міхайлаўна Далгарукова
Дзеці: ад 1-га шлюбу
сыны: Мікалай, Аляксандр III, Уладзімір, Аляксей, Сяргей і Павел
дочкі: Аляксандра і Марыя
ад 2-га шлюбу
сыны: Георгій і Барыс
дочкі: Вольга і Кацярына
 
Ваенная служба
Званне: генерал-фельдмаршал
 
Аўтограф: Аўтограф
Манаграма: Манаграма
 
Узнагароды:
Ордэн Святога Андрэя Першазванага
Ордэн Святога Георгія I ступені
Ордэн Святога Георгія IV ступені
Ордэн Святога Аляксандра Неўскага
Ордэн Святой Ганны I ступені
Order of the Golden Fleece Rib.gif
Кавалер ордэна Серафімаў
Кавалер Вялікага крыжа Каралеўскага венгерскага ордэна Святога Стэфана
Ordre du Saint-Esprit Chevalier ribbon.svg
Ордэн Белага арла

Аляксандр II Мікалаевіч, (17 (29) красавіка 1818, Масква — 1 (13) сакавіка 1881, Пецярбург) — імператар Расійскай Імперыі з 18 лютага (2 сакавіка) 1855 па 1 (13) сакавіка 1881, старэйшы сын імператара Мікалая I і Аляксандры Фёдараўны.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Атрымаў хатнюю адукацыю. Па дасягненні паўналецця 22 красавіка 1834 (дзень прынясенні ім прысягі) Спадчыннік-Цэсарэвіч быў уведзены сваім бацькам у склад асноўных дзяржаўных інстытутаў Імперыі: у 1834 у Сенат, у 1835 уведзены ў склад Свяцейшага Сінода, з 1841 член Дзяржаўнага Савета, у 1842 — Камітэта міністраў. У 1837 годзе Аляксандр здзейсніў вялікае падарожжа па Расіі і наведаў 29 губерніяў Еўрапейскай часткі, Закаўказзя і Заходняй Сібіры, а ў 1838—1839 гадах пабываў у Еўропе.

Воінская служба ў будучага імператара праходзіла даволі паспяхова. У 1836 годзе ён ужо стаў генерал-маёрам, з 1844 года поўны генерал, камандаваў гвардзейскай пяхотай. З 1849 года Аляксандр — начальнік ваенна-навучальных устаноў, старшыня Сакрэтных камітэтаў па сялянскай справе 1846 і 1848 гадоў. Падчас Крымскай вайны 1853—1856 гадоў з аб'яўленнем Пецярбургскай губерніі на ваенным становішчы камандаваў усімі войскамі сталіцы.

Першым з яго важных рашэнняў пасля ўступлення на прастол было заключэнне Парыжскага міру ў сакавіку 1856 года. У сувязі з каранаваннем у жніўні 1856 года ён абвясціў амністыю дзекабрыстам, петрашэўцам, удзельнікам Польскага паўстання 1830—1831 гадоў, прыпыніў на 3 года рэкруцкія наборы, а ў 1857 годзе ліквідаваў ваенныя паселішчы.

Усвядоміўшы першачарговую важнасць рашэння сялянскага пытання, ён на працягу 4-х гадоў праяўляў імкненне адмяніць прыгоннае права. Прытрымваючыся ў 1857—1858 гадах «астзейскага варыянту» беззямельнага вызвалення сялян, ён у канцы 1858 года пагадзіўся на выкуп сялянамі надзельнай зямлі ва ўласнасць, гэта значыць на праграму рэформы, распрацаваную лібераламі, сумесна з аднадумцамі з серады грамадскіх дзеячаў (Н. А. Мілюцін, Я. І. Растоўцаў, Ю. Ф. Самарын, У. А. Чаркаскі; Вял. кн. Алена Паўлаўна і інш.).

Пры яго падтрымцы былі прыняты Земскае палажэнне 1864 года і Гарадавое палажэнне 1870 года, Судовыя статуты 1864 года, ваенныя рэформы 1860-1870-х гадоў, рэформы народнай адукацыі, цэнзуры, адмена цялесных пакаранняў.

Аляксандр II упэўнена і паспяхова вёў традыцыйную імперскую палітыку. Перамогі ў Каўказскай вайне былі здабыты ў першыя гады яго праўлення. Удала скончылася пасоўванне ў Сярэднюю Азію (у 1865—1881 гадах у склад Расіі ўвайшла вялікая частка Туркестана). Пасля доўгага супраціву ён вырашыўся на вайну з Турцыяй 1877—1878 гадоў.

Пасля прыгнечання Польскага паўстання 1863—1864 гадоў і замаху Д. У. Каракозава на яго жыццё 4 красавіка 1866 года Аляксандр II пайшоў на саступкі ахавальнаму курсу, якія выказаліся ў прызначэнні на вышэйшыя дзяржаўныя пасты Д. А. Талстога, Ф. Ф. Трэпава, П. А. Шувалава. У 1867 годзе Аляска (Руская Амерыка) была перададзеная Злучаным Штатам.

Рэформы працягваліся, але млява і непаслядоўна, амаль усе дзеячы рэформ за рэдкім выключэннем, атрымалі адстаўку. У канцы свайго праўлення Аляксандр схіліўся да ўводзін у Расіі абмежаванага грамадскага прадстаўніцтва пры Дзяржаўным савеце.

Перажыў некалькі пакушэнняў: Караказава (1866), Беразоўскага (1867), Салаўёва (1879), Халтурына (1880). 1 (13) сакавіка 1881 Аляксандр II быў смяротна паранены на набярэжнай Екацярынінскага канала ў Пецярбургу бомбай, кінутай нарадавольцам Ігнатам Грынявіцкім.

Зараз помнікі Аляксандру II усталяваны ў Маскве, Хельсінкі і Сафіі.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Генерал-фельдмаршалы Расіі