Максім Іванавіч Гарэцкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
М. І. Гарэцкі на паштовай марцы Беларусі
Максім Іванавіч Гарэцкі

Максім Іванавіч ГАРЭ́ЦКІ (6 (18) лютага 1893, в. Малая Багацькаўка, Мсціслаўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер Мсціслаўскі раён — 10 лютага 1938[1], Вязьма; Псеўданімы: Максім Беларус, М. Б. Беларус, М. Г., А. Мсціслаўскі, Дзед Кузьма, Мацей Мышка, Мізэрыус Монус і інш.; у сваіх творах таксама выступаў як Кузьма Батура і Лявон Задума) — беларускі пісьменнік, крытык, літаратуразнавец, лексікограф, фалькларыст.

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

З сялянскай сям'і. Браты Гаўрыла і Іван (старэйшы). Жонка Леаніла Усцінаўна Чарняўская-Гарэцкая (шлюб у Вільні, 1919 г.). Настаўніца Віленскай беларускай гімназіі, працавала над складаннем чытанак «Родны край», першае апавяданне «Мікітка» (Вільня) і малы зборнік «Дзяціныя гульні». Сын Леанід (—1944) загінуў у баях пад Ленінградам. Вядомыя яго «Пісьмы з фронту» да сям'і. Дачка Галіна.

Жыццё і дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў каморніцка-агранамічнае вучылішча ў Горы-Горках (1913), Паўлаўскае ваеннае вучылішча ў Петраградзе (1916). Прапаршчык расійскай арміі (1916).

Чарцёжнік, каморнік землеўпарадкавальных камісій Віленскай губерні (Вільня, 1913—1914).

Падчас 1 сусветнай вайны прызваны ў расійскую армію (восень 1914). Цяжка паранены (25.10.1914), доўга лячыўся ў ваенных шпіталях Вільні, Масквы, Магілёва. У чыне прапаршчыка служыў у Іркуцку і Гжацку, у канцы 1916 на фронце ў Пінскіх балотах[2]. Цяжка захварэў, быў адасланы ў тыл на лячэнне (Жалезнаводск, 1917), потым зусім звольнены з войска[3].

Пераехаў у Смаленск, паступіў у Археалагічны інстытут (1917). Кастрычніцкія падзеі сустрэў тамсама, хутка пасля таго — на савецкай службе[4], у Смаленскім савеце[5]. Камендант жыллёвага аддзела[6] ў Смаленску (1918), паралельна, потым і стала супрацоўнічаў у тамтэйшых газетах «Известия Смоленского Совета», «Западная коммуна», «Звезда» (з жніўня 1918[7]). Супрацоўнічаў з газ. «Дзянніца».

Разам з рэдакцыяй «Звязды» пераехаў у Мінск, потым у Вільню (пачатак студзеня 1919). Пры раптоўным захопе Вільні польскім войскам (канец красавіка 1919) апынуўся на акупаванай тэрыторыі. Настаўнік Віленскай беларускай гімназіі і беларускіх настаўніцкіх курсаў, супрацоўнічаў у газ. «Беларускія ведамасці», «Беларускі звон». Рэдактар і выдавец газ. «Наша думка» (снежань 1920—ліпень 1921), « Беларускія ведамасці» (з верасня 1921).

У студзені 1922, перад выбарамі ў Віленскі сейм, быў арыштаваны польскімі ўладамі як цяжкі палітычны злачынца[8], зняволены ў Лукішскай турме. Бараніць яго і іншых арыштаваных на працэсе меўся адвакат Урублеўскі[9]. У выніку пратэстаў за мяжой супраць масавых арыштаў беларускіх і літоўскіх дзеячаў прымусова высланы ў Літву[10]. У канцы кастрычніка 1923 пераехаў з сям'ёй з Вільні ў Мінск.

Выкладчык мовы і літаратуры (у т.л., БДУ, Камуністычны ўніверсітэт БССР, Мінскі ветэрынарны тэхнікум, Горацкая сельгасакадэмія (з 1.2.1926)). Загадчык кафедры бел. мовы, літаратуры і гісторыі Горацкай сельгасакадэміі[11]. Правадзейны член Інбелкульта, навуковы сакратар Літаратурнай камісіі (да 10.6.1925), вучоны спецыяліст (2.10.1928) Інстытуту навуковае мовы Інбелкульта. Удзельнік Беларускай акадэмічнай канферэнцыі (1926).

Разам з іншымі беларускімі дзеячамі стаў аб'ектам кампаніі «крытыкі» ў друку (1929). Арыштаваны (19.7.1930) па абвінавачанні ў прыналежнасці да Саюзу вызвалення Беларусі, у красавіку—маі 1931 засуджаны да высылкі на пяць гадоў у Вятку. У Вятцы працаваў чарцёжнікам (17.8.1931—1.3.1932), тэхнікам-сметчыкам мясцовага ФУП[12], на іншых працах. З 1.9.1935 настаўнік рускай мовы і літаратуры ў СШ г. п. Пясочня[13]. Увесь гэты час займаўся літаратурнай працай.

Арыштаваны (4.11.1937), пазней расстраляны па прысудзе «тройкі» НКУС (прысуд прыведзены ў выкананне 10 лютага 1938 года ў 15 гадзін; жонцы паведамілі, што памёр ад кровазліцця ў мозг 20 сакавіка 1939 года). Рэабілітаваны 15.11.1957.

У літаратуры[правіць | правіць зыходнік]

Вокладка кнігі «Рунь»

У творчасці Гарэцкага вызначаюцца наступныя перыяды[14]:

  • 1912—1913: Горацкі першы
  • 1913—1914: Віленскі першы
  • 1914—1917: часу імперыялістычнай вайны
  • 1917—1919: пачатку Кастрычніцкай рэвалюцыі
  • 1919—1923: Віленскі другі
  • 1923—1926: Мінскі першы
  • 1926—1928: Горацкі другі
  • 1928—1930: Мінскі другі
  • 1931—1935: Вяцка-Кіраўскі
  • 1935—1937: Пясочынска-Кіраўскі

У палеміцы пач. 1910-х гадоў пісьменнік заклікаў беларускіх літаратараў адмовіцца ад дробных форм, ад дробнага бытапісання і прымату самавыражэння, на карысць распрацаваных твораў, звернутых да нацыянальнага развіцця, аналізу сацыяльных праблем і неабходных пераўтварэнняў у грамадстве, патрэбных беларускаму народу.[15] Гэтым пісьменнік выдзяляўся ў нашаніўскім перыядзе развіцця беларускай літаратуры.

Гарэцкі звяртаўся да праблемы ўзаемаадносін інтэлігента і народа, да ролі і місіі інтэлігенцыі ў нацыянальным развіцці (аповесць «Меланхолія», апавяданні «Фантазія» і інш.). Расцэньваў ролю беларускага літаратара як надзвычай адказную і патрабавальную да грамадзянскай і нацыянальнай свядомасці Выступаў супраць правінцыйнай замкнёнасці маладой беларускай літаратуры.

Пасля 1917 шмат піша на тэму рэвалюцыі. У 1918—1919 у палемічных допісах рэзка крытыкуе «буржуазных беларускіх дзеячаў», услаўляе бальшавізм; адначасова, крытыкуе «новую (камуністычную) буржуазію», кладзе выразны націск на неглыбокую далучанасць «буржуазных дзеячаў» да нацыянальнага руху[16].

Звяртаўся да жыцця беларускіх перасяленцаў у Сібіры («Сібірскія абразкі», апавяданні «Хадзяка», «Моцнае каханне», «Хоцімка» і інш.).

Кнігі Гарэцкага выдаваліся на рускай, украінскай, польскай, нямецкай мовах.

Творы[правіць | правіць зыходнік]

  • «У лазні» (1912, надрукавана ў 1913), першае апавяданне.
  • «Роднае карэнне» (1913), апавяданне.
  • «Антон» (1914, упершыню надрукавана ў газеце «Гоман», 1918; асобна — у 1919), драматызаваная аповесць.
  • «На імперыялістычнай вайне» (1914—1919, фрагменты друкаваліся ў «Полымі», першае асобнае і цэлае выданне — 1926), ваенныя запіскі.
  • «Літоўскі хутарок» (1915, надрукаваны ў газеце «Беларусь», 1920), апавяданне, першая спроба літаратурнага, не дзённікавага твору аб вайне.
  • «Генерал» (1916, першы раз надрукавана газетай «Вольная Беларусь», 1918), апавяданне.
  • «Рускі» (1915), апавяданне.
  • «Чарнічка», апавяданне.
  • «Хадзяка» (1916), апавяданне.
  • «На этапе» (1916), апавяданне.
  • «Меланхолія», (урыўкі друкаваліся ў 1916), аповесць (незавершаная).
  • «Сібірскія абразкі» (1926—1928, часткова выданы ў 1973), збор 42 падарожных замалёвак.
  • «Ціхая плынь», аповесць (першы варыянт, «За што?», напісаны ў 1917—1918, быў надрукаваны ў газ. «Известия Смоленского Совета», май 1918; урыўкі друкаваліся аўтарам у заходнебеларускім друку, асобныя выданні — 1926 і 1930). Называецца крытыкамі адзіным завершаным і скончаным ва ўсіх адносінах буйным творам Гарэцкага[17].
  • «Дзве душы» (1918—1919, у газеце «Беларуская думка», чэрвень—ліпень 1919, першы раз асобна — Вільня, 1919), аповесць.
  • «Усебеларускі з'езд 1917-га года» (1922), апавяданне.
  • «Фантазія», апавяданне.
  • «Віленскія камунары», раман-хроніка (рукапіс быў адасланы аўтарам у Мінск у жніўні 1934, і быў знойдзены ў фондах бібліятэкі АН Літоўскай ССР у лютым 1961; першае выданне ў 1965). Рускі варыянт «Виленския воспоминания» прапаноўваўся да друку ў Маскву ў сакавіку 1935, але не быў прыняты.
  • «Чырвоныя ружы» (1922), драматычны твор.
  • «Камароўская хроніка» (1930—1932—1937, апубл. 1966), раман-эпапея (незавершаны).
  • «Меланхолія»
  • «У чым яго крыўда?» (1926), аповесць.
  • «Жартаўлівы Пісарэвіч» (1925, надрук. «Полымя», 1926), п'еса.
  • «Лявоніус Задумекус», аўтабіяграфічны твор (пісаўся ў 1930-я гады ў Вятцы, надрукаваны з адзінага чарнавіка ў часопісе «Полымя» 2/1993).
  • Аўтабіяграфічныя матэрыялы («Храналогія маіх твораў», успаміны, пісьмы); пераклады асобных прац і твораў Леніна, Горкага, А. Фадзеева, Ю. Лібядзінскага; іншыя творы і допісы ў перыядычным друку («Наша Ніва», «Полымя» і інш.)

Кнігі[правіць | правіць зыходнік]

  • «Рунь» (Вільня, 1914), зборнік прозы, першая кніга.
  • «Руска-беларускі слоўнік» (Смаленск, 1918, 2-е выд. — Вільня, 1920; разам з Г. Гарэцкім).
  • «Беларуска-расійскі слоўнічак» (Вільня, 1919, 3-е выд. — Мінск, 1925).
  • «Практычны расійска-беларускі слоўнік» (2-е выд. — Мінск, 1926; разам з М. Байковым).
  • «Гісторыя беларускае літаратуры» (Вільня, 1919 і 1920, 4-е выд. — Мінск, 1926).
  • «Хрэстаматыя беларускай літаратуры. XI век — 1905 г.» (Вільня, 1922).
  • «Народныя песні з мелодыямі» (Мінск, 1928; разам з А. Ягоравым), зборнік песень.
  • «Маладняк за пяць гадоў. 1923—1928» (Мінск, 1928).
  • «Апавяданні», зборнік, рыхтаваўся ў 1928, але не быў выдадзены. Частка матэрыялаў была выдадзена ў 2-томным зборніку «Выбраныя творы» (Мінск, 1973).
  • «Люстрадзён», нявыдадзены зборнік, рыхтаваўся ў 1929.

Архіў[правіць | правіць зыходнік]

Пасля высылкі М. Гарэцкага ў Вятку, ён атрымліваў ад жонкі матэрыялы па пошце, а ў канцы чэрвені 1932 у Вятку быў прывезены і архіў цалкам. Архіў пасля 4.12.1937 перахоўвала жонка Гарэцкага (у Пясочні, Кіраве, Ленінградзе). 12.3.1971 амаль усе рукапісы былі (ёю?) перададзены ў ФБ АН БССР.

Ацэнкі[правіць | правіць зыходнік]

Пасля рэпрэсій 1930-х гадоў і далейшага замоўчвання, публікацыі і даследаванні творчасці пісьменніка былі ўзноўлены ў 1960-х гадах. У іх ліку — манаграфіі Дз. Бугаёва «Максім Гарэцкі» (Мінск, 1968), А. Адамовіча «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» (Мінск, 1980), І. Чыгрына «Паміж былым і будучым» (Мінск, 1994), артыкулы і прадмовы да выданняў Дз. Бугаёва, М. Лужаніна, М. Мушынскага, Ю. Пшыркова, І. Чыгрына і інш.

У наш час прызнаецца класікам беларускай літаратуры[11]. Фактычна, пачынальнік твораў маральна-этычнай праблематыкі ў беларускай літаратуры[18]. Адзін з пачынальнікаў эпічнага жанру, інтэлектуальна-філасофскай, лірычнай, дакументальнай прозы ў беларускай літаратуры[11].

Пачынальнік даследаванняў гісторыі беларускай літаратуры[9].

Адзначаецца шматграннасць здольнасцей пісьменніка — літаратурных, матэматычных, музычных[19].

Ваенныя творы Гарэцкага былі заўважаны крытыкай за мяжой, напрыклад, Т. Н. Баран (Н. Рандаў) у ГДР[20]. У вышыні антываеннага духу апавяданні «Генерал» і «Рускі» параўноўваюцца крытыкамі з творамі В. Быкава «Мёртвым не баліць» і «Адна ноч»[21], аповесць «На імперыялістычнай вайне» — з ваеннымі творамі Рэмарка, Барбюса, Дзюамеля[20].

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. У савецкай гістарыяграфіі дата смерці падавалася як 20.3.1939. Бугаёў, С. 374.
  2. Там быў прызначаны ў камісію па рэквізіцыі сена ў сялян, але не любіў гэтай працы і адпрасіўся ў акопы.
  3. Пшыркоў, С.7.
  4. Адамовіч, Чыгрын, С.92.
  5. Адзначаецца яго добрае знаёмства з В. Кнорыным. Адамовіч, С.89, Чыгрын.
  6. Кіраваў рэквізіцыяй «лішкаў жытла ў буржуазіі».
  7. Запрошаны на сталую працу ў «Звязду» Кнорыным пасля абвяшчэння БССР. Пшыркоў, С.7.
  8. Быў абвінавачаны ў прыналежнасці да партыі камуністаў, арганізацыі замаху на дзяржаўную ўладу, друкаванай і вуснай агітацыі, атрыманні грошай ад камуністаў. Такія дзеянні паводле польскага КК маглі карацца смерцю або катаргай.
  9. 9,0 9,1 Пшыркоў, С.8.
  10. Адамовіч, С.92.
  11. 11,0 11,1 11,2 Каўка, С.494.
  12. ФУП: фабрика учебных пособий.
  13. З 1936 — г. Кіраў Смаленскай, потым Калужскай вобласці.
  14. Так, як іх акрэсліў Г. Гарэцкі ў лісце да А. Адамовіча. Адамовіч, С.41,42.
  15. Адамовіч, Чыгрын, С.6—28.
  16. Чыгрын, С.92—96.
  17. Адамовіч, С.111.
  18. Чыгрын, С.70—81.
  19. Адамовіч, С.23.
  20. 20,0 20,1 Чыгрын, С.50.
  21. Адамовіч, С.67.

Памяць пра Гарэцкага[правіць | правіць зыходнік]

У в. Багацькаўка створаны музей імя Гарэцкага; у яго гонар названыя бібліятэка ў Горках, вуліцы ў Горках, Мсціславе і Мінску; устаноўлены помнікі ў Мінску (на вуліцы Рэвалюцыйнай) і Вязьме, мемарыяльныя дошкі ў Горках на вучэбным корпусе № 4 і жылым доме ў якім жыў Максім Гарэцкі (апошняя знікла пасля зносу дома). У 1997 створаны Міжнародны фонд братоў Гарэцкіх.

У 1993 годзе да стагоддзя з дня нараджэння Максіма Гарэцкага беларуская пошта выпусціла ў абарачэнне паштовую марку.

У 2012 годзе пры падрыхтоўцы да рэспубліканскага свята «Дажынкі» ў Горках, нягледзячы на пратэсты грамадства, быў знесены дом, у якім у 1926—1928 гг. жыў Максім Гарэцкі. Гэта быў адзіны дом, які захаваўся ад Гарэцкага на тэрыторыі сучаснай Беларусі.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Адамовіч А. «Браму скарбаў сваіх адчыняю…» — Мн.: Выд-ва БДУ, 1980. — 224 с., іл., 1 л. партр.
  • Бугаёў Дз. Максім Гарэцкі — 2-е выд., выпр., дап. — Мінск: Бел. навука, 2003. — 239 с.
  • Бугаёў Дз. Гарэцкі Максім Іванавіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т.3. Веды — Графік / Беларуская Савецкая Энцыклапедыя; Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Бел.Сав.Эн., 1971. — 608 с.: іл., карты. С.374.
  • Гарэцкі Р. Ахвярую сваім «я» … (Максім і Гаўрыла Гарэцкія). / Р. Гарэцкі; Навуковы рэдактар М. І. Мушынскі. — Мінск: Беларуская навука, 1998. — 287 с.
  • Гарэцкі Р. Браты Гарэцкія. Мн.: Медысонт, 2008. — 344 с., [24] с. іл. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны. Людзі Беларусі; кн. 1). ISBN 978-985-6887-21-8
  • Гаўрук, Ю. Максім Гарэцкі. Успаміны, артыкулы, дакументы. — Мн., 1984. — с. 87.
  • Дасаева Т. М. Летапіс жыцця і творчасці Максіма Гарэцкага. — Мн., 1993.
  • Кажамякін Г. Максім Гарэцкі і Кузьма Чорны: да праблемы тыпалогіі / Г. Кажамякін // Зборнік Да 100-годдзя Уладзіміра Дубоўкі, Уладзіміра Жылкі, Кузьмы Чорнага: Зборнік навуковых артыкулаў / Пад агульн. рэд. Л. Дз. Сіньковай. — Мінск: БДУ, 2001. — С. 131—134.
  • Каўка А.К. Гарэцкі Максім Іванавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-142-0. С.494—496.
  • Кныш, Л. Гутарковая камунікацыя ў прозе Максіма Гарэцкага. — 2006. — № 2. — С. 32.
  • Кныш, Л. Моўныя сродкі ў творах Максіма Гарэцкага. — Роднае слова. — 1998. — № 6. — С. 72 — 81.
  • Корань (Сінькова) Л. Д. Максім Гарэцкі // Цукровы пеўнік: літ.-крыт. арт. — Мн.: Маст.літ., 1996. — С.22-65.
  • Марціновіч А. Брама, адчыненая ў вечнасць: дзецям пра Максіма Гарэцкага: нарысы. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2013. — 206 с. — (Гісторыя ў асобах). — ISBN 978-985-02-1423-2.
  • Мушынскі, М. Падзвіжнік з Малой Багацькаўкі: жыццёвы і творчы шлях Максіма Гарэцкага / Міхась Мушынскі; [навуковы рэдактар А. М. Макарэвіч]; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут мовы і літаратуры імя Я. Коласа і Я. Купалы. — Мінск: Беларуская навука, 2008. — 509, [1] с., [8] л. іл.
  • Новік, М. Слова і вобраз у «Скарбах жыцця» Максіма Гарэцкага. — Роднае слова. — 2005. — № 4. — С. 12.66-67
  • Пшыркоў Юліян. Максім Гарэцкі і яго раман «Віленскія камунары» // Гарэцкі Максім. Віленскія камунары. Раман-хроніка. — Мн. : Беларусь, 1965. — 356 с., іл.
  • Савіцкая І. І. М. Гарэцкі і асноўныя тэндэнцыі развіцця беларускай літаратурнай мовы // Пісьменнік — мова — стыль: Тэз. дакл. і паведамл. міжнар. навук. канф., прысвеч. 70-годдзю з дня

нараджэння праф. Л. М. Шакуна (17-19 верас. 1996 г.). — Мінск, 1996. — С. 117—119.

  • Сінькова Л. Д. Смехавое як пазнака нацыянальнага ў творах Максіма Гарэцкага / Л. Д. Сінькова // Беларускае літаратуразнаўства: навукова-метадычны зборнік / гал. рэд. Л. Д. Сінькова. — Вып. 6. — Мінск: БДУ, 2008. — С. 47-51
  • Стральцоў М. Чалавек з Малой Багацькаўкі // Стральцоў, М. Л. Ад маладзіка да поўні: апавяданні, аповесці, эсэ / Міхась Стральцоў; уклад. В. Стральцовай. — Мн.: Маст. літ, 2005. — С. 323—336.
  • Тычына М. Максім Гарэцкі і праблема «другога» ў яго творах / М. Тычына // Роднае слова. — 2003. — № 2. — С. 5-9.
  • Тычына М. На выспе Патмас: Творчасць Максіма Гарэцкага / М. Тычына // Роднае слова. — 1993. — № 2. — С. 15-22.
  • Чыгрын І. П. Паміж былым і будучым: Проза М. І. Гарэцкага / І. П. Чыгрын. — 2-е выд., выпр. — Мн.: Бел. навука, 2003. — 166 с. ISBN 985-08-0539-0.

Дысертацыі[правіць | правіць зыходнік]

  • Атрашкевич, В. И. Проблема автобиографизма в белорусской советской художественной прозе 20-х годов: На материале творчества Тишки Гартного,Горецкого,Якуба Коласа: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. — Мн., 1979. — 24 с.
  • Голуб, Т. С. Тэксталогія твораў Максіма Гарэцкага: Прынцыпы выд. Поўнага збору твораў: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.01.11 / Голуб Тэрэса Станіславаўна; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т літ. імя Я.Купалы. — Мн., 2000. — 20 с.
  • Губская В. М. Раман М. Гарэцкага «Віленскія камунары» ў кантэксце беларускай прозы 1920-1930-х гадоў: жанравае наватарства: аўтарэф. дыс. … канд. філал. навук: 10.01.01 / В. М. Губская; БДУ. — Мінск, 2012. — 24 с.
  • Дасаева, Т. Н. Паэтыка лірызму ў беларускай публіцыстыцы і мастацкай прозе: Аўтарэф. дыс. на атрым. вучон. ступ. д-ра філал. навук: 10.01.10 ; 10.01.01 / Дасаева Таццяна Мікалаеўна; Бел. дзярж. ун-т. — Мн., 2002. — 39 с.
  • Кажамякін, Г. В. Ідэйна-мастацкая эвалюцыя творчасці Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.01.01 / Кажамякін Генадзь Вячаслававіч; Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2007. — 21 с.
  • Кныш, Л. С. Гутарковая камунікацыя ў мастацкай прозе Максіма Гарэцкага: спосабы стылізацыі: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.02.01 / Кныш Ларыса Сяргееўна: 29.09.2006. — Мінск, 2006. — 20 с.
  • Коротков, Н. Н. Ранняя проза М. Горецкого: проблема стиля: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук: 10.01.03 / Коротков Николай Николаевич; Академия наук Белорусской ССР, Институт литературы им. Я. Купалы. — Минск, 1989. — 21 с.
  • Маханьков, Ю. В. Становление белорусской советской прозы и традиции Л. Н. Толстого (Я.Колас,М.Горецкий,К.Чорный): Автореф.дис.на соиск.учен.степ.канд.филол.наук (01.01.02,01.01.01) / АН РБ,Ин-т лит.им. Я.Купалы. — Мн., 1991. — 19 с.
  • Савіцкая, І. І. Лексікаграфічная спадчына М.Гарэцкага: моўна-гістарычны кантэкст, фарміраванне лексікону, нармалізатарская практыка: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.02.01 / Савіцкая Ірына Іванаўна; Беларус. дзярж. ун-т. — Мн., 2002. — 19 с.
  • Сінькова, Л. Д. Беларуская проза ХХ стагоддзя: дынаміка жанравых структур: Аўтарэф. дыс. на атрым. вуч. ступ. д-ра філал. навук: 10.01.01 / Беларус. дзярж. ун-т. — Мн., 1996. — 41 с.
  • Смаль, В. М. Беларуская аповесць для юнацтва 20-х гадоў XX стагоддзя: стылева-жанравая спецыфiка: Аўтарэф. дыс. на атрыманне вучон. ступ. канд. філал. навук: 10.01.01: 27.04.2004 / Смаль Валянцін Мікалаевіч; [Установа адукацыі «Брэсц. дзярж. ун-т ім. А. С. Пушкіна»]. — Брэст, 2004. — 20 с.
  • Тарасова, Т. Н. Проблема «Человек и война» в творчестве Максима Горецкого и Анри Барбюса: Автореф. дис. на соиск. учен. степ. канд. филол. наук: 10.01.03; 10.01.05 / Тарасова Тамара Николаевна; Акад. наук БССР, Ин-т лит. им. Я.Коласа. — Мн., 1986. — 20 с.
  • Уткевич, В. І. Тыпалогія нацыянальнага характару ў творчасці Кнута Гамсуна і Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: 10.01.03 ; 10.01.01: 20.02.2006. — Мінск, 2006. — 21 с.
  • Шышко, А. В. Мастацкае ўвасабленне нацыянальнага характару ў драматургіі Максіма Гарэцкага: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступены кандыдата філалагічных навук: 10.01.01 / Шышко Алена Вікенцьеўна. — Мінск, 2009. — 23 с.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

ВікіЦытатніку
Матэрыялы па тэме ў
Вікікрыніцах
Commons